Standpunten uitgelegd

Wonen: hoe komen er genoeg betaalbare huizen?

Hoe willen partijen het woningtekort oplossen, en voor wie?

In het kort

Dit thema gaat over het tekort aan woningen: hoeveel huizen er bij moeten komen, voor welke groepen, op welke plek en met welk beleid. Partijen zijn het oneens over de oorzaak van het tekort en over de middelen: meer geld en subsidie, minder regels, sterkere corporaties, of andere belastingregels voor kopers en huurders.

Standpunten van 15 partijen. Bijgewerkt op .

De feiten op een rij

Wat de doorrekening van het CPB laat zien

Het CPB rekende in Keuzes in Kaart 2027-2030 de plannen van tien partijen door: GroenLinks-PvdA, VVD, NSC, D66, BBB, CDA, SGP, ChristenUnie, Volt en JA21. Meedoen is vrijwillig, dus plannen van partijen die niet meededen staan er niet in. Het CPB rekent met de maatregelen die partijen zelf aanleveren, en dus niet met de tekst van het verkiezingsprogramma. Voor wonen laat het CPB zien wat de plannen doen met het woningaanbod op lange termijn en met de koop- en huurprijzen in 2027-2030; zo komt het hogere woningaanbod bij een aantal partijen vooral door extra woningbouwsubsidies. Het CPB zegt er zelf bij dat de uitkomsten geen raming of voorspelling zijn, onder meer omdat problemen bij de uitvoering grotendeels buiten beschouwing blijven.

Zo is deze pagina gemaakt

Wat een partij wil en waarom, staat er letterlijk zoals in haar verkiezingsprogramma, met het paginanummer. De cijfers komen van het CPB, het CBS en andere officiële of wetenschappelijke bronnen. De kritiek komt van instellingen zoals een planbureau of de Raad van State, van wetenschappers met naam, of uit het programma van een andere partij. Beweringen uit een programma beoordelen we zoals bij Klopt het?. De redactie heeft alles nagekeken. We zeggen niet welk plan beter is. Lees hoe we werken.

D66

Kabinetspartij, 26 zetels. Programma: Het kan wél (2025)

D66 wil tien nieuwe steden bouwen bij bestaande steden en ov-knooppunten, met in elke gemeente minstens 30% sociale huur, jaarlijks 2 miljard euro extra, een lagere btw op sociale en middenhuur, afbouw van de hypotheekrenteaftrek, kortere bezwaarprocedures en minder stikstofuitstoot zodat er weer vergunningen kunnen worden verleend.

Wat D66 wil

  • D66 wil tien nieuwe steden bouwen, vooral naast bestaande steden en dorpen en bij grote ov-knooppunten, met gemengde woningen en voorzieningen.

    D66 wil tien nieuwe steden bouwen, vooral bij bestaande steden of kernen en bij grote ov-knooppunten. Dit doen we met respect voor de natuur. En met oog voor architectonische en stedenbouwkundige kwaliteit.
    p. 21

  • Er komt een landelijke grondbank en jaarlijks 2 miljard euro extra voor woningbouw; gemeenten krijgen meer ruimte om zelf grond te kopen.

    We richten een Rijksgrondfaciliteit (een landelijke grondbank) op, zodat de grond die het Rijk in bezit heeft of krijgt, ingezet kan worden om sneller huizen te bouwen. We maken jaarlijks 2 miljard euro vrij om de woningbouw uit het slop te halen.
    p. 21

  • Bij nieuwbouw moet in elke gemeente minstens 30 procent sociale huur komen; dat wordt wettelijk vastgelegd.

    We leggen wettelijk vast dat bij nieuwbouw in elke gemeente minstens 30% sociale huur komt, zodat gemeenschappen in wijken gemengd blijven. Dit vraagt om regie.
    p. 23

  • D66 investeert in sociale huur, middenhuur en betaalbare koop en verlaagt de btw op de bouw van sociale huur en middenhuur.

    Daarom investeren we grootschalig in de sociale huur, de middenhuur en betaalbare koop. Voor de bouw van sociale huur en middenhuur gaat de btw omlaag, zodat het aantrekkelijker wordt om betaalbare huizen te bouwen.
    p. 23

  • Het belastingvoordeel voor kopers gaat omlaag: de hypotheekrenteaftrek wordt afgebouwd en het eigenwoningforfait voor de duurste huizen gaat omhoog; de opbrengst gaat naar lagere inkomstenbelasting.

    We verkleinen de verschillen in fiscale voordelen tussen huurders en mensen met een koopwoning. Dit doen we onder andere via de afbouw van de hypotheekrenteaftrek, verlaging van het btw-tarief op nieuwbouw en aanscherping van het eigenwoningforfait voor de duurste huizen. We ontzien mensen die net een hypotheek hebben afgesloten.
    p. 90

  • D66 wil de stikstofuitstoot snel verlagen met juridisch vastgelegde doelen, zodat er weer bouwvergunningen kunnen worden verleend.

    D66 wil snelle vermindering van de stikstofuitstoot, op basis van een plan met duidelijke doelen, die niet vrijblijvend zijn en die juridisch vastliggen. Zo kunnen we weer vergunningen verlenen.
    p. 69

Waarom

Volgens de partij lukt het al jaren niet om genoeg huizen te bouwen, waardoor mensen niet verder kunnen in hun leven. D66 zegt dat kleine stappen niet genoeg zijn en dat het daarom anders moet. Wonen is volgens de partij nodig voor vrijheid en voor een samenleving waarin iedereen zich thuis voelt.

De politiek wil al jaren meer huizen bouwen, maar het lukt nog steeds niet goed genoeg. Daardoor kunnen veel Nederlanders niet verder in het leven, omdat ze geen eigen dak boven het hoofd kunnen vinden. Een betaalbaar huis vinden is bijna onmogelijk. Er is meer nodig dan een straatje erbij en een verdieping erop.
p. 20

Wat het CPB zegt

Het CPB schrijft dat het woningaanbod op langere termijn toeneemt, vooral door het lage btw-tarief op de bouw van sociale huur en middenhuur en door hogere woningbouwsubsidies. De koopprijzen stijgen in 2027-2030 met 1,4 procent per jaar in plaats van 2,7 procent in het basispad; dat is 1,3 procentpunt lager, vooral door de afbouw van de hypotheekrenteaftrek in twaalf jaar. De woonlasten van bestaande woningbezitters met een hypotheek nemen toe; voor koopstarters is het effect beperkt omdat de woningprijzen dalen. Huurders van een onzelfstandige woonruimte gaan erop vooruit, omdat zij recht krijgen op huurtoeslag.

Beweringen nagekeken

  • We halen de doelen voor seniorenwoningen nu bij lange na niet. Voor jongeren en studenten en voor alleenstaanden zijn de doelen er nog niet eens.
    p. 22

    Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

    De Algemene Rekenkamer bevestigt het eerste deel: het is niet aannemelijk dat het doel van 290.000 ouderenwoningen tot en met 2030 wordt gehaald, onder meer doordat gemeentelijke plannen achterblijven. Het tweede deel klopt niet voor studenten: er is een Landelijk Actieplan Studentenhuisvesting 2022-2030, en volgens het ministerie lag die bouwopgave in 2026 op koers. Een apart landelijk bouwdoel voor alleenstaanden staat niet in de geraadpleegde bronnen.

  • Een half miljoen huizen heeft problemen met de fundering. We gebruiken het Fonds Duurzaam Funderingsherstel om dit aan te pakken.
    p. 23

    Klopt grotendeelsDe kern klopt, maar een detail of getal wijkt af.

    De Raad voor de leefomgeving en infrastructuur komt op ongeveer 425.000 gebouwen die nu al verzakkingsschade hebben of die tot 2035 krijgen. Het getal van D66 ligt daar iets boven en gaat over huizen, terwijl de raad over gebouwen spreekt. De raad waarschuwt dat het aantal zonder maatregelen fors kan toenemen en dat de schade kan oplopen tot 54 miljard euro.

Kritiek en tegenargumenten

Deel dit standpuntNaar een andere partij
Klopt dit niet?

Zie je een fout? Laat het ons weten. We lezen elke melding en verbeteren fouten openlijk.

VVD

Kabinetspartij, 22 zetels. Programma: Sterker uit de storm (2025)

De VVD wil het woningtekort oplossen door veel meer te bouwen – dertig nieuwe grootschalige woonwijken met regie van het Rijk, vooral aan de randen van steden en dorpen – en tegelijk veel regels, vergunningen en huurwetten te schrappen, met extra aandacht voor betaalbare koopwoningen en starters.

Wat VVD wil

  • Het Rijk wijst dertig grote nieuwe woonwijken aan en legt in een tijdelijke wet vast waar, wat en hoeveel er gebouwd moet worden.

    We bouwen met sturing vanuit het Rijk dertig nieuwe grootschalige woonwijken, ook buiten de Randstad, en maken het voor gemeenten makkelijker om veel meer huizen te laten bouwen; via een tijdelijke nationale wet leggen we vast waar, welke en hoeveel woningen moeten worden gerealiseerd en op welke termijnen.
    p. 35

  • Nieuwe woningen komen vooral aan de randen van steden en dorpen, omdat bouwen daar volgens de partij goedkoper is.

    We kiezen ervoor om meer huizen te bouwen aan de randen van steden of dorpen. Daar is bouwen goedkoper.
    p. 35

  • Regels, procedures en bezwaren moeten worden ingeperkt, eventueel met een spoedwet, en griffierechten voor bezwaar tegen woningbouw gaan fors omhoog.

    We gaan daarom schrappen, schrappen, schrappen. In regels, in procedures en in bureaucratie. We onderzoeken de mogelijkheid om dit vorm te geven als een nood- of spoedwet. Een huis hoort niet in tien jaar te staan, maar in een paar jaar.
    p. 36

  • Huurwetten worden geschrapt, zodat er volgens de partij meer private huurwoningen bij komen.

    We willen dat er veel meer private huurwoningen worden gebouwd, zodat de huurprijs omlaaggaat. We schrappen de Wet betaalbare huur, de lokale zelfbewoningsplicht en het verbod op tijdelijke contracten.
    p. 36

  • In een Betaalbare koopwet komt te staan dat overheidsgeld vooral naar betaalbare koopwoningen gaat en dat per regio een kwart van de projecten uit betaalbare koop bestaat; andere betaalbaarheidseisen vervallen.

    Een Betaalbare koopwet: Hierin leggen we vast dat overheidsgeld met name naar betaalbare koopwoningen gaat. Per regio bestaan bouwprojecten voor 25% uit betaalbare koopwoningen. Alle overige (projectmatige) betaalbaarheidseisen laten we in principe los om de bouw aan te jagen.
    p. 37

  • Verhuren moet aantrekkelijker worden (lagere overdrachtsbelasting bij verhuur) en corporaties moeten verplicht veel meer sociale huurwoningen bouwen.

    Ook voor particulieren moet het aantrekkelijk worden om te investeren in huurwoningen en verhuur moet weer lonen. Daartoe onderzoeken wij of we de overdrachtsbelasting voor woningen die na de overdracht verhuurd gaan worden kunnen verlagen. Corporaties worden in staat gesteld en verplicht aanzienlijk meer sociale huurwoningen te bouwen.
    p. 35

  • De hypotheekrenteaftrek blijft bestaan en de onroerendezaakbelasting wordt begrensd.

    Betaalbare woonlasten: De hypotheekrenteaftrek is een belangrijk instrument om rust te brengen op de woningmarkt. Wij blijven hierachter staan. Pogingen van andere partijen om het eigen huis zwaarder te belasten, wijzen wij hard af.
    p. 37

Waarom

Volgens de partij zit de woningmarkt vast door regels en een overheid die te veel stuurt. Zij wil daarom ruimte geven aan de markt, zodat er veel meer woningen bij komen en mensen met een gewoon salaris weer een huis kunnen kopen of huren. De partij noemt ook doorstroming belangrijk, bijvoorbeeld van ouderen naar een passende woning.

De tweede keuze die we moeten maken is of we de woningmarkt blijven vastzetten met regels, of zorgen voor groei door eindelijk weer ruimte te geven te aan de markt. De VVD kiest voor dat tweede. Er moeten veel meer woningen bij.
p. 30

Wat het CPB zegt

Het CPB rekende het VVD-pakket door in Keuzes in Kaart 2027-2030. Het woningaanbod neemt op lange termijn licht toe; die toename komt volgens het CPB door hogere woningbouwsubsidies. Op de koopprijzen heeft het pakket geen effect (2,7% per jaar, net als in het basispad) en de huurprijzen stijgen 0,1 procentpunt minder (2,9% in plaats van 3,0% per jaar), vooral door lagere inflatie en loongroei. De betaalbaarheid van koop- en huurwoningen blijft volgens het CPB onveranderd.

Beweringen nagekeken

  • Een gemiddeld koophuis kost inmiddels meer dan 470.000 euro.
    p. 30

    KloptDe bewering is juist, ook in wat ze wil zeggen.

    Volgens CBS en het Kadaster was de gemiddelde verkoopprijs van een bestaande koopwoning in september 2026 504.658 euro. Dat is meer dan de 470.000 euro die de partij noemt. Het gaat om een gemiddelde zonder correctie voor kwaliteitsverschillen; de prijsstijging vlakt wel af (2,9 procent op jaarbasis).

  • Tegelijkertijd verdwijnt het aanbod aan huurwoningen, omdat de overheid de woningmarkt heeft dichtgeregeld.
    p. 30

    Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

    Het CPB bevestigt het mechanisme: lagere maximale huren betekenen minder rendement en financiering, en daardoor minder nieuwe huurwoningen. Het CPB noemt er wel bij dat er op internationale kapitaalmarkten veel geld beschikbaar is als de huren hoog genoeg zijn. Tegelijk bouwden corporaties in 2025 juist het hoogste aantal huurwoningen sinds 2012; de partij noemt ook geen cijfer over hoeveel huurwoningen verdwijnen.

  • Ook woningcorporaties bouwen onvoldoende sociale huurwoningen.
    p. 38

    Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

    Corporaties bouwden in 2025 21.500 nieuwe huurwoningen, het hoogste aantal sinds het begin van de meting in 2012. Tegelijk laat een doorrekening van het ministerie zien dat zij 19,4 miljard euro tekortkomen op de afgesproken investeringen van 115 miljard euro tot en met 2034. Dat de bouw achterblijft bij de afspraken klopt dus, maar de bouw loopt juist op en het tekort hangt volgens die doorrekening samen met hogere onderhoudskosten en rente.

Kritiek en tegenargumenten

Deel dit standpuntNaar een andere partij
Klopt dit niet?

Zie je een fout? Laat het ons weten. We lezen elke melding en verbeteren fouten openlijk.

CDA

Kabinetspartij, 18 zetels. Programma: Bouwen op vertrouwen. (2025)

Het CDA wil elk jaar minstens 100.000 woningen bouwen, met twee derde betaalbaar, snellere procedures, meer grond via gemeenten en een grondbank, en de hypotheekrenteaftrek in dertig jaar afbouwen.

Wat CDA wil

  • Elk jaar minstens 100.000 woningen bouwen, waarvan twee derde betaalbaar en 30 procent sociale huur, met extra aandacht voor starters, gezinnen en ouderen.

    We willen een stabiele productie van minimaal honderdduizend woningen per jaar. Het uitgangspunt is twee derde betaalbaar waarvan 30 procent sociale huur. Zo is er in elke gemeente altijd een derde vrije ruimte voor dure huur- en koopwoningen. Met speciale aandacht voor starters, gezinnen en ouderen.
    p. 32

  • Het idee 'straatje erbij' uitbreiden naar een 'buurtje erbij' of 'wijkje erbij' aan de rand van dorpen, en belemmerende regels daarvoor aanpassen.

    Het principe van `straatje erbij' wordt uitgebreid tot een volwaardig programma voor `buurtje erbij' of `wijkje erbij', zodat jongeren in hun eigen dorp kunnen blijven wonen en we niet alleen huizen, maar ook gemeenschappen bouwen.
    p. 32

  • De hypotheekrenteaftrek in dertig jaar stap voor stap afbouwen en de opbrengst gebruiken om de inkomstenbelasting te verlagen.

    Daarom bouwen we de hypotheekrenteaftrek geleidelijk af. De opbrengsten gebruiken we een op een om de inkomstenbelasting te verlagen. (...) De geleidelijke afbouw vindt plaats over een lange transitieperiode van dertig jaar, zodat huiseigenaren die met de aftrek rekening hebben gehouden in hun financiële planning, niet in de knel komen.
    p. 33

  • Bezwaar en beroep tegen bouwplannen beperken: alleen direct belanghebbenden mogen procederen en wie geen zienswijze indiende, kan niet naar de Raad van State.

    In de wet willen we een scherper belanghebbende-criterium, zodat niet direct belanghebbenden geen bezwaar en beroep kunnen aantekenen. (...) Er kan geen gang naar de Raad van State worden gemaakt als je geen zienswijze hebt ingediend bij de gemeente.
    p. 34

  • Gemeenten meer grond in handen geven, met steun van een Nationale Grondbank, sociale grondprijzen en een planbatenheffing.

    We maken meer grondposities mogelijk voor gemeenten, op basis van een afwegingskader. Het Rijk ondersteunt met een grondfaciliteit of Nationale Grondbank. Er moet ruimte komen in het gemeentelijk grondbeleid om sociale grondprijzen te kunnen rekenen.
    p. 35

Waarom

Volgens het CDA leidt de woningnood tot een 'uitgesteld leven' voor jongeren en kunnen ouderen moeilijker doorstromen. De partij zegt dat ook dorpen eronder lijden, omdat scholen en verenigingen sluiten bij te weinig aanwas. Daarom kiest het CDA naar eigen zeggen voor de woningzoekende.

De huidige woningnood leidt letterlijk tot een uitgesteld leven voor veel jongeren. Ook senioren kunnen moeilijker doorstromen. De collectieve gevolgen zijn groot: dorpen waar scholen niet meer open kunnen blijven, waar buurtverenigingen of sportverenigingen hun deuren moeten sluiten door te weinig aanwas. Het CDA kiest voor de woningzoekende.
p. 32

Wat het CPB zegt

Het CPB verwacht dat het woningaanbod licht stijgt, vooral door meer subsidie voor woningbouw; de overdrachten aan bedrijven gaan met 1,5 miljard euro omhoog, vooral door woningbouw. De koopprijzen stijgen 1,0 procentpunt per jaar minder dan in het basispad (1,7 procent in plaats van 2,7 procent). De huurprijzen stijgen 0,1 procentpunt meer (3,1 procent in plaats van 3,0 procent). Voor bestaande huizenbezitters met een hypotheek nemen de woonlasten toe door de afbouw van de hypotheekrenteaftrek; voor koopstarters is het effect beperkt omdat de prijzen lager uitvallen.

Beweringen nagekeken

Kritiek en tegenargumenten

Deel dit standpuntNaar een andere partij
Klopt dit niet?

Zie je een fout? Laat het ons weten. We lezen elke melding en verbeteren fouten openlijk.

PVV

Oppositiepartij, 26 zetels. Programma: Dit is uw land. TK verkiezingsprogramma 2025 (2025)

De PVV wil met een nationaal crisisplan veel sneller bouwen (binnenstedelijk én in nieuwe grootschalige locaties buiten de stad), de sociale huren met 10% verlagen en statushouders geen voorrang meer geven op een sociale huurwoning.

Wat PVV wil

  • Een nationaal crisisplan met extra geld voor sociale huur, middenhuur en betaalbare koop, voor onder meer starters, gezinnen en ouderen.

    De PVV wil een nationaal crisisplan voor voldoende woningen. Daar trekken we fors extra geld voor uit. We bouwen sociale huurwoningen, middenhuurwoningen en betaalbare koopwoningen – voor starters, gezinnen, alleenstaanden en ouderen – mét voldoende ruimte voor de auto.
    p. 14

  • De sociale huren gaan in 2026 met 10 procent omlaag; corporaties krijgen daarvoor vrijstelling van de winstbelasting en de inkomensgrenzen voor betaalbare huur gaan omhoog.

    De PVV verlaagt volgend jaar de sociale huren met 10%. Woningcorporaties worden gecompenseerd: door voor hen de winstbelasting te schrappen, komt de bouwopgave niet in gevaar. Ook verhogen we de inkomensgrenzen voor betaalbare huurwoningen, zodat meer woningzoekenden hiervoor in aanmerking komen.
    p. 14

  • Bouwen in de stad (transformatie, optoppen, splitsen) én nieuwe grote bouwlocaties buiten de stad.

    Binnenstedelijk moet er beter gebruik van de ruimte worden gemaakt: naast woningbouw willen we meer transformatie van kantoor- en bedrijfspanden. Optoppen, splitsen en woningdelen – niets blijft onbenut. Daarnaast moeten we volop buitenstedelijk gaan bouwen: méér nieuwe, grootschalige woningbouwlocaties.
    p. 14

  • Tijdelijk minder mogelijkheden om bezwaar te maken en in beroep te gaan tegen bouwvergunningen als het omgevingsplan al vastligt.

    Daarom beperken we tijdelijk de mogelijkheden voor bezwaar en beroep tegen bouwvergunningen waar het omgevingsplan al onherroepelijk vastligt.
    p. 15

  • De hypotheekrenteaftrek blijft zoals die nu is.

    De hypotheekrenteaftrek blijft; daar wordt niet aan getornd!
    p. 14

  • Gemeenten hoeven geen statushouders meer verplicht te huisvesten en statushouders krijgen geen voorrang meer.

    Gemeentelijke taakstelling voor de verplichte huisvesting van statushouders schrappen
    p. 15

Waarom

Volgens de partij is wonen onbetaalbaar en onbereikbaar geworden: het tekort is opgelopen, een koopwoning kost bijna vijf ton en de huren staan op recordhoogte. De PVV vindt dat gewone Nederlanders daardoor aan hun lot worden overgelaten. Ook stelt de partij dat statushouders met voorrang woningen krijgen, terwijl Nederlanders lang op de wachtlijst staan.

Het woningtekort is opgelopen naar 400.000. Een gemiddelde koopwoning kost bijna vijf ton! Dat is voor de meeste Nederlanders niet te betalen. Ook de huurprijzen zijn naar recordhoogte gestegen. Het hebben van een dak boven je hoofd is onbereikbaar én onbetaalbaar geworden.
p. 14

Wat het CPB zegt

PVV deed niet mee aan Keuzes in Kaart 2027-2030, de doorrekening van het CPB. Daarom zijn er voor deze plannen geen CPB-cijfers.

Beweringen nagekeken

Kritiek en tegenargumenten

Deel dit standpuntNaar een andere partij
Klopt dit niet?

Zie je een fout? Laat het ons weten. We lezen elke melding en verbeteren fouten openlijk.

JA21

Oppositiepartij, 9 zetels. Programma: De Juiste Aanpak voor Nederland. JA21 Verkiezingsprogramma 2025 (2025)

JA21 wil het woningtekort aanpakken door de bevolkingsgroei via migratie te beperken, de markt meer ruimte te geven met minder huurregels, tijdelijke huurcontracten en geen overdrachtsbelasting op eigen woningen, en sneller te bouwen op nieuwe locaties met een uitzondering op de stikstofregels.

Wat JA21 wil

  • De overheid moet beleid maken om de bevolkingsgroei te beperken, met wettelijke plafonds voor migratie en een strengere selectie van arbeidsmigranten en gezinshereniging.

    Een beleid ontwikkelen om de bevolkingsgroei van Nederland te beperken. Dat betekent onder meer het juridisch verankeren van migratie plafonds en scherpe selectie van arbeidsmigratanten en gezinshereniging.
    p. 32

  • In een nieuwe Nota Ruimte wijst het Rijk nieuwe plekken aan waar woningen gebouwd worden.

    Een nieuwe nota Ruimte realiseren waarbij nieuwe locaties voor woningbouw worden aangewezen.
    p. 32

  • De Wet betaalbare huur wordt ingetrokken, de belasting op verhuur gaat omlaag en de huurregulering wordt op termijn afgebouwd, zodat de markt de huur bepaalt.

    Dat het investeringsvertrouwen terugkeert, bijvoorbeeld door het de Wet betaalbare huur in te trekken, door de fiscale druk op de huurwoningmarkt te verlagen, door op termijn te komen tot een afbouw van de huurregulering naar een huurvorming vanuit de markt
    p. 32

  • Tijdelijke huurcontracten worden weer voor meer groepen toegestaan, en het puntenstelsel voor huurprijzen wordt direct aangepast.

    Het op korte termijn ontgrendelen van de huurmarkt door bijvoorbeeld het toestaan van tijdelijke contracten voor bredere doelgroepen, directe aanpassingen van het woningwaarderingsstelsel
    p. 33

  • Wie een eigen woning koopt, betaalt geen overdrachtsbelasting meer.

    De overdrachtsbelasting voor particuliere woningen geheel afschaffen, hetgeen ook de doorstroming zal bevorderen.
    p. 32

  • Woningbouw en wegen krijgen via een aangepaste Crisis- en herstelwet tijdelijk een vrijstelling van de stikstofregels.

    JA21 pleit voor een herziening of uitbreiding van de crisis- en herstelwet specifiek voor stikstof waarbij woningbouw en infrastructuur als dringend belang projecten worden aangewezen en tijdelijk kunnen worden vrijgesteld.
    p. 33

Waarom

Volgens de partij komt de woningnood door het beleid van eerdere kabinetten. Die hielden volgens JA21 te weinig rekening met de groei van de bevolking door migratie, en zetten de woningmarkt op slot met klimaat- en stikstofbeleid en nieuwe huurregels. De partij wil daarom bouwen naar behoefte en de migratie beperken.

De woningnood is het gevolg van falend beleid van opeenvolgende regeringen doordat de demografische ontwikkelingen structureel zijn veronachtzaamd. JA21 staat voor een beleid waarbij bouwen naar behoefte en grip op migratie centraal staan.
p. 31

Wat het CPB zegt

Het CPB rekende het pakket van JA21 door in Keuzes in Kaart 2027-2030. In 2027-2030 stijgen de koopprijzen 0,9 procentpunt per jaar sneller dan zonder dit beleid (3,6 in plaats van 2,7 procent), vooral door hogere besteedbare inkomens en het afschaffen van de overdrachtsbelasting. De huren stijgen 0,6 procentpunt per jaar sneller (3,6 in plaats van 3,0 procent), door tijdelijke contracten die niet onder de huurregels vallen. Het woningaanbod blijft op lange termijn ongeveer gelijk; wel daalt de vraag naar woningen iets doordat er minder migranten komen.

Beweringen nagekeken

Kritiek en tegenargumenten

Deel dit standpuntNaar een andere partij
Klopt dit niet?

Zie je een fout? Laat het ons weten. We lezen elke melding en verbeteren fouten openlijk.

FVD

Oppositiepartij, 7 zetels. Programma: Een nieuwe kans voor Nederland. Forum voor Democratie partijprogramma (2025)

FVD wil elk jaar 100.000 woningen bouwen met voorrang voor Nederlanders, klimaat-, stikstof- en duurzaamheidsregels voor de bouw schrappen, kopers fiscaal meer steunen (hogere hypotheekrenteaftrek, lagere overdrachtsbelasting, geen eigenwoningforfait) en de huurmarkt vrijer maken met minder sociale huur.

Wat FVD wil

  • Er komen elk jaar 100.000 nieuwe woningen bij, met voorrang voor Nederlanders.

    We bouwen jaarlijks 100.000 nieuwe woningen met voorrang voor Nederlanders, zodat het woningtekort verdwijnt.
    p. 22

  • Milieu- en stikstofregels die de bouw vertragen verdwijnen, net als verplichte eisen voor duurzaamheid en energielabels.

    Milieu- en stikstofregels die bouw vertragen schaffen we af, en ook verplichte duurzaamheids- en energielabel eisen verdwijnen.
    p. 21

  • De hypotheekrenteaftrek blijft en het hoogste aftrektarief gaat terug naar 52 procent.

    We behouden de hypotheekrenteaftrek en brengen het maximale aftrektarief terug omhoog naar 52%, zodat huiseigenaren betaalbaar kunnen blijven wonen.
    p. 21

  • De overdrachtsbelasting wordt 2 procent voor iedereen, en wie een eerste woning koopt betaalt niets, zonder grens voor leeftijd of prijs.

    De overdrachtsbelasting wordt 2% voor iedereen, met uitzondering van starters, die een volledige vrijstelling ontvangen.
    p. 21

  • De Wet betaalbare huur verdwijnt en verhuurders kiezen zelf hun huurder.

    Wij schaffen deze wet af, zodat verhuurders weer durven investeren en middenhuurwoningen terugkeren. Verhuurders bepalen zelf wie hun huurder is.
    p. 23

  • Er komen minder sociale huurwoningen, bouwers hoeven geen sociale huur meer op te nemen in hun projecten, en statushouders krijgen geen voorrang meer.

    We verkleinen het aandeel sociale huurwoningen, zeker in grote steden. Het verplicht opleggen van sociale woningbouwpercentages bij private projecten verdwijnt. Statushouders krijgen geen voorrang meer in de sociale sector – Nederlanders gaan voor.
    p. 23

Waarom

Volgens de partij is een eigen huis de basis van vrijheid, veiligheid en gezinsleven, en hoort de overheid geen belasting te heffen over het eigen huis. FVD noemt klimaat-, stikstof- en huurregels als rem op de bouw en op verhuur, en ziet de immigratie als een bedreiging voor de woningvoorraad.

De eigen woning vormt het fundament van vrijheid, veiligheid en gezinsleven. Wat ons betreft is bezit daarvan heilig.
p. 21

Wat het CPB zegt

FVD deed niet mee aan Keuzes in Kaart 2027-2030, de doorrekening van het CPB. Daarom zijn er voor deze plannen geen CPB-cijfers.

Beweringen nagekeken

Kritiek en tegenargumenten

  • Volgens het CPB verdwijnt steun voor kopers, zoals de hypotheekrenteaftrek, grotendeels in de prijs van woningen, waardoor vooral bestaande eigenaren profiteren. Een hoger aftrektarief vergroot die steun.

    Van: CPB

  • Ruimere leenregels, zoals studieschuld niet meetellen of huurgeschiedenis meewegen, helpen volgens het CPB koopstarters, maar zorgen ook voor hogere woningprijzen.

    Van: CPB

  • Het CPB schrijft dat de hypotheekrenteaftrek en een laag eigenwoningforfait de prijzen opdrijven, en dat afbouw daarvan kopen toegankelijker kan maken. FVD wil de aftrek verhogen en het eigenwoningforfait afschaffen.

    Van: CPB

Deel dit standpuntNaar een andere partij
Klopt dit niet?

Zie je een fout? Laat het ons weten. We lezen elke melding en verbeteren fouten openlijk.

BBB

Oppositiepartij, 4 zetels. Programma: BBB levert. Verkiezingsprogramma 2025-2029 (2025)

BBB wil in stad én dorp bouwen, ook aan de rand van dorpen, met minder en stabielere regels, meer sociale huur van corporaties, voorrang voor mensen met een lokale binding, geen verdere beperking van de hypotheekrenteaftrek en het afschaffen van de Wet betaalbare huur; ook minder migratie moet volgens de partij de druk op de woningmarkt verlagen.

Wat BBB wil

  • Woningcorporaties moeten weer 30.000 sociale huurwoningen per jaar bouwen; van de betaalbare nieuwbouw is hooguit 30 procent sociale huur.

    Maximaal 30 procent daarvan is sociale huur. Woningcorporaties worden gestimuleerd om weer 30.000 sociale huurwoningen per jaar te bouwen.
    p. 43

  • Er wordt ook in kleine dorpen en buurtschappen gebouwd, aan de randen van dorpen en steden, terwijl landbouwgrond beschermd blijft.

    We beschermen kostbaar boerenland, maar willen wel woningbouw in buurtschappen, aan de rand van dorpen en steden mogelijk maken.
    p. 43

  • De regels voor nieuwe woningen, zoals het bouwbesluit en de duurzaamheidseisen, blijven de komende jaren gelijk, zodat bouwers en kopers zekerheid hebben.

    Regels voor nieuwe woningen, zoals het bouwbesluit en duurzaamheidseisen blijven de komende jaren gelijk om zekerheid te bieden aan bouwers en kopers.
    p. 44

  • De regels voor verhuurders worden aangepast, bijvoorbeeld in het puntenstelsel voor de huurprijs, zodat zij hun woningen blijven verhuren in plaats van verkopen.

    We willen regels aanpassen zodat verhuurders woningen blijven aanbieden in plaats van verkopen. Denk aan eerlijkere puntentellingen voor huurprijzen (woningwaardering), bijvoorbeeld geen strafpunten meer voor het ontbreken van buitenruimte.
    p. 45

  • Er komt geen belasting op de overwaarde van een huis en de hypotheekrenteaftrek wordt niet verder beperkt.

    van de overwaarde (de waarde van de woning minus de schuld) en verder beperken van de hypotheekrenteaftrek is wat BBB betreft niet aan de orde.
    p. 43

  • Bij het toewijzen van huur- en koopwoningen krijgen mensen met een lokale binding, urgentie of een belangrijk beroep voor de gemeenschap voorrang.

    Bij de toewijzing van koop- en huurwoningen geven we voorrang aan mensen met een lokale binding, urgentie of mensen die een belangrijke bijdrage leveren aan de gemeenschap, denk aan onderwijzers, zorgpersoneel en politiemensen.
    p. 43

Waarom

Volgens de partij zijn huizen onnodig duur doordat Den Haag te veel dichtregelt. Met minder regels en meer vertrouwen in bouwers, gemeenten en woningzoekenden ontstaat volgens BBB meer ruimte om te bouwen. De partij noemt ook migratie: opvanglocaties nemen volgens BBB woonruimte in beslag en de toestroom vergroot de druk op de woningmarkt.

Nu zijn huizen vaak onnodig duur. Minder regels en meer ruimte ontstaan als we vertrouwen geven, in plaats van alles dicht te regelen vanuit Den Haag.
p. 42

Wat het CPB zegt

Het CPB rekende het pakket van BBB door in Keuzes in Kaart 2027-2030. BBB leverde een beperkt aantal maatregelen aan, en volgens het CPB geen maatregelen die de woonlasten veranderen. In 2027-2030 stijgen de koopprijzen 0,1 procentpunt per jaar sneller (2,8 in plaats van 2,7 procent), door iets hogere besteedbare inkomens; op de huren heeft het pakket geen effect (3,0 procent per jaar). De betaalbaarheid en het woningaanbod op lange termijn blijven gelijk.

Beweringen nagekeken

Kritiek en tegenargumenten

Deel dit standpuntNaar een andere partij
Klopt dit niet?

Zie je een fout? Laat het ons weten. We lezen elke melding en verbeteren fouten openlijk.

ChristenUnie

Oppositiepartij, 3 zetels. Programma: Opstaan voor het goede. Aanpakken, vereenvoudigen, normeren. Verkiezingsprogramma 2025 (2025)

De ChristenUnie wil met 20 miljard euro extra en meer ruimte voor corporaties elk jaar 100.000 woningen bouwen, waarvan twee derde betaalbaar en 30 procent sociale huur, sneller bouwen met kortere bezwaarprocedures, grondspeculatie belasten, de hypotheekrenteaftrek in de komende decennia geleidelijk afbouwen en huurders meer zekerheid geven.

Wat ChristenUnie wil

  • Er komen elk jaar 100.000 nieuwe woningen bij; de partij trekt daar het komende decennium 20 miljard euro extra voor uit, deels als extra investeringsruimte voor corporaties.

    Om dat in te lopen, moeten we elk jaar 100.000 nieuwe woningen bouwen. De ChristenUnie wil dat dit tempo echt gehaald wordt, en maakt daar het komende decennium 20 miljard euro extra voor vrij: 10 miljard extra investeringen in betaalbare woningbouw en structureel een miljard per jaar door woningcorporaties meer investeringsruimte te bieden dan ze nu hebben
    p. 10

  • Minstens twee derde van de nieuwe huizen moet betaalbaar zijn, waarvan 30 procent sociale huur; corporaties krijgen daarvoor meer financiële ruimte.

    Daarom zorgen we dat minstens twee derde van de nieuw te bouwen huizen betaalbaar is, waaronder 30 procent sociale huur. Om dat mogelijk te maken, geven we woningcorporaties meer financiële ruimte.
    p. 10

  • Bezwaarprocedures worden korter: wie geen direct belang heeft, kan de bouw niet eindeloos vertragen, en de Raad van State filtert onnodige zaken vooraf.

    Bezwaarprocedures worden korter: mensen of groepen zonder direct belang kunnen geen eindeloze vertraging meer veroorzaken. De Raad van State gaat werken met een snelle toets vooraf (zoals in Duitsland), om onnodige rechtszaken eruit te filteren.
    p. 11

  • De hypotheekrenteaftrek wordt de komende decennia geleidelijk afgebouwd; over de eerste miljoen euro woningwaarde vervalt het eigenwoningforfait.

    In het kader van haar algehele herziening van het belastingstelsel, wil de ChristenUnie deze regeling de komende decennia geleidelijk afbouwen. Tegelijkertijd schaffen we het eigenwoningforfait af over de eerste miljoen euro, zodat over de eerste miljoen euro aan woningwaarde geen belasting meer hoeft te worden betaald.
    p. 12

  • Er komt een belasting op de winst die ontstaat als grond bouwgrond wordt (planbatenheffing), ook om grondspeculatie tegen te gaan.

    Daarom zijn we voor een belasting op de winst die ontstaat als grond bouwgrond wordt (planbatenheffing), we pakken hiermee ook grondspeculatie aan.
    p. 12

  • De huren gaan minder hard omhoog doordat ze aan de gemiddelde prijsstijging worden gekoppeld in plaats van aan de lonen, en de Wet betaalbare huur blijft.

    De huren moeten minder hard stijgen dan in voorgaande jaren, door ze niet meer te koppelen aan loonstijgingen maar aan de gemiddelde prijsontwikkeling over meerdere jaren. De Wet betaalbare huur blijft bestaan.
    p. 13

Waarom

Volgens de partij is de wooncrisis ontstaan doordat plannen vastliepen in ingewikkelde regels en procedures en goede bouwgrond ongebruikt bleef. Ook zijn er volgens de ChristenUnie te weinig sociale huurwoningen gebouwd en biedt de markt vooral kansen aan wie al bezit heeft. Daarom wil de partij dat de overheid de regie neemt in de volkshuisvesting.

Deze wooncrisis is niet uit de lucht komen vallen. Te veel plannen liepen vast in complexe regels of procedures, en goede bouwgrond bleef braak liggen.
p. 9

Wat het CPB zegt

Het CPB rekende het pakket van de ChristenUnie door in Keuzes in Kaart 2027-2030. In 2027-2030 stijgen de koopprijzen 2,2 procentpunt per jaar minder snel dan zonder dit beleid (0,5 in plaats van 2,7 procent), vooral door de afbouw van de hypotheekrenteaftrek in 15 jaar en extra belastingen op wonen. De huren stijgen iets sneller (3,1 in plaats van 3,0 procent). De woonlasten van huiseigenaren met een hypotheek stijgen, die van huurders dalen licht door een ruimere huursubsidie; op langere termijn komen er meer woningen bij door meer investeringsruimte voor corporaties en hogere bouwsubsidies.

Beweringen nagekeken

Kritiek en tegenargumenten

Deel dit standpuntNaar een andere partij
Klopt dit niet?

Zie je een fout? Laat het ons weten. We lezen elke melding en verbeteren fouten openlijk.

DENK

Oppositiepartij, 3 zetels. Programma: Verkiezingsprogramma Tweede Kamerverkiezingen 2025 (2025)

DENK wil dat de overheid de regie neemt over de woningmarkt: elk jaar 100.000 woningen bouwen met een Rijkswoningbouwfonds en een Rijksbouwbedrijf, een wettelijke norm voor betaalbare woningen, strengere regels voor huren en meer geld voor woningcorporaties, terwijl de hypotheekrenteaftrek blijft behalve voor de duurste woningen.

Wat DENK wil

  • Er moeten elk jaar 100.000 woningen bij komen, en een Rijkswoningbouwfonds krijgt meer geld voor de bouw van betaalbare woningen.

    Wij willen sneller en meer bouwen. Het doel is om jaarlijks 100.000 woningen te bouwen.
    p. 20

  • De overheid richt een Rijksbouwbedrijf op dat zelf woningbouwprojecten ontwikkelt; een minister van Volkshuisvesting kan bouwlocaties bindend aanwijzen.

    We richten een Rijksbouwbedrijf op dat de verantwoordelijkheid krijgt om woningbouwprojecten te ontwikkelen.
    p. 20

  • Een wet bepaalt dat de helft van de nieuwe woningen sociale huur- of koopwoningen zijn, 40 procent middenhuur of betaalbare koop en 10 procent duurder.

    Een wettelijke norm in te voeren voor meer betaalbare woningen. Hierbij moet 50% bestaan uit sociale huur- en koopwoningen, 40% betaalbare middenhuur en -koop, en 10% hoger segment.
    p. 20

  • De huren worden bevroren als ze te veel op de koopkracht drukken, en op lange termijn stijgen ze niet sneller dan de inkomens.

    Wij staan voor regulering van de huren. De huren worden bevroren indien de huurstijgingen te veel op de koopkracht van mensen drukken. Op de langere termijn mogen de huren niet harder stijgen dan het inkomen van mensen
    p. 20

  • Woningcorporaties krijgen meer geld, heffingen zoals de ATAD verdwijnen en meer mensen krijgen toegang tot een sociale huurwoning.

    Wij willen meer investeren in sociale huur. Dat betekent dat woningcorporaties meer budget krijgen. Heffingen voor woningcorporaties, zoals de ATAD, worden afgeschaft.
    p. 20

  • De hypotheekrenteaftrek blijft, maar niet voor de duurste woningen; daarnaast komt er een rentevrije of halalhypotheek voor iedereen.

    De hypotheekrenteaftrek blijft bestaan, om woningbezitters tegemoet te komen. We maken het systeem wel doelmatiger, door de aftrek af te schaffen voor ultrarijken met superdure woningen.
    p. 21

Waarom

Volgens de partij is het tekort aan woningen een van de grootste problemen in het dagelijks leven: huren en huizenprijzen zijn te hoog, starters vinden geen huis en de wachtlijsten voor sociale huur zijn lang. DENK vindt volkshuisvesting een kerntaak van de overheid en wil dat de overheid de regie neemt, zodat iedereen een betaalbare woning kan krijgen.

DENK wil een overheid die de regie neemt over de woningmarkt, sociaal rechtvaardig beleid voert, voldoende woningen bouwt en waarborgt dat mensen betaalbare huisvesting tot hun beschikking hebben.
p. 19

Wat het CPB zegt

DENK deed niet mee aan Keuzes in Kaart 2027-2030, de doorrekening van het CPB. Daarom zijn er voor deze plannen geen CPB-cijfers.

Beweringen nagekeken

Kritiek en tegenargumenten

  • Het CPB schrijft dat het bevriezen van huren onbedoeld leidt tot minder woningbouw. Lagere huurinkomsten beperken ook hoeveel woningcorporaties kunnen bouwen.

    Van: CPB

  • De Raad van State waarschuwde bij de Wet betaalbare huur dat strengere huurprijsregels verhuurders kunnen aanzetten tot verkoop van huurwoningen en tot minder nieuwbouw. DENK wil de huurprijsbescherming voor alle huurders laten gelden.

    Van: Raad van State (Afdeling advisering)

  • Volgens het CPB drijven belastingvoordelen zoals de hypotheekrenteaftrek de huizenprijzen op, en zou afbouw kopen toegankelijker maken. DENK houdt de aftrek voor de meeste woningbezitters in stand.

    Van: CPB

  • Het CPB schrijft dat eisen voor betaalbare woningen op dure plekken meestal subsidie nodig hebben om rendabel te zijn. DENK wil een wettelijke norm van 90 procent sociale en betaalbare woningen; het programma noemt niet hoeveel subsidie daarvoor nodig is.

    Van: CPB

Deel dit standpuntNaar een andere partij
Klopt dit niet?

Zie je een fout? Laat het ons weten. We lezen elke melding en verbeteren fouten openlijk.

PvdD

Oppositiepartij, 3 zetels. Programma: Natuurlijk. Verkiezingsprogramma Tweede Kamerverkiezingen oktober 2025 (2025)

De Partij voor de Dieren wil wonen loskoppelen van de markt: de veehouderij krimpt met 75 procent zodat er grond vrijkomt, eerst wordt bestaande bebouwing beter benut, minstens 40 procent van de nieuwbouw wordt sociale huur, de huren worden vijf jaar bevroren en alle huurwoningen vallen onder het puntenstelsel.

Wat PvdD wil

  • De veehouderij krimpt met 75 procent; daardoor komt volgens de partij landbouwgrond vrij voor natuur en woningen en is de stikstofcrisis opgelost.

    Door te kiezen voor een krimp met 75% van het aantal dieren dat wordt gefokt en gedood in de veehouderij wordt de stikstofcrisis opgelost, komt er veel landbouwgrond en agrarische bebouwing vrij.
    p. 94

  • Een Deltaplan wonen met een vaste volgorde: eerst bestaande gebouwen beter gebruiken, dan in de stad bouwen en pas daarna aan de rand van dorpen en steden.

    Allereerst wordt bestaande bebouwing slimmer benut. Denk aan het transformeren van kantoorpanden, het aanpakken van leegstand, het optoppen en splitsen van bestaande woningen en het stimuleren van doorstroming.
    p. 94

  • Minstens 40 procent van de nieuwe woningen wordt sociale huur, en corporaties verkopen alleen nog sociale huurwoningen als die worden vervangen.

    Er komen meer betaalbare woningen: minimaal 40% van de nieuwbouwwoningen is sociale huur.
    p. 97

  • De huren worden vijf jaar bevroren; woningcorporaties betalen geen winstbelasting meer en krijgen extra geld.

    De huren worden voor de komende vijf jaar bevroren. Ook in de vrije sector worden de maximale huurprijzen beperkt. We schrappen de winstbelasting voor woningcorporaties en geven hen extra financiële steun.
    p. 96

  • Het puntenstelsel voor huurprijzen geldt voor alle huurwoningen, en het aantal panden dat één particuliere verhuurder mag verhuren wordt beperkt.

    Huurwoningen in de vrije sector gaan ook onder het WWS vallen. Het WWS wordt voor alle woningen verplicht.
    p. 96

  • De hypotheekrenteaftrek blijft alleen voor het deel van de hypotheek tot het NHG-bedrag; voor het deel daarboven verdwijnt de aftrek sneller dan nu.

    Hypotheekrenteaftrek blijft mogelijk tot het Nationale Hypotheek Garantie (NHG)-bedrag. De hypotheekrenteaftrek voor bedragen daarboven wordt in een hoger tempo afgeschaft dan nu (0,5% per jaar).
    p. 96

Waarom

Volgens de partij is de wooncrisis het gevolg van politieke keuzes, zoals de verhuurdersheffing en de liberalisering van de huurmarkt, waardoor beleggers en speculanten ruim baan kregen. Daarnaast bezet de veehouderij volgens de partij veel ruimte en houdt haar stikstofuitstoot de bouw tegen. Daarom wil zij wonen loskoppelen van de markt en grond van de veehouderij gebruiken voor natuur en woningen.

Wonen is een recht, geen verdienmodel. Daarom koppelt de Partij voor de Dieren wonen los van de markt.
p. 93

Wat het CPB zegt

PvdD deed niet mee aan Keuzes in Kaart 2027-2030, de doorrekening van het CPB. Daarom zijn er voor deze plannen geen CPB-cijfers.

Beweringen nagekeken

Kritiek en tegenargumenten

  • Het CPB schrijft dat het bevriezen van huren onbedoeld leidt tot minder woningbouw. Corporaties lenen op basis van hun huurinkomsten; lagere huren betekenen dat ze minder kunnen bouwen, terwijl de partij juist wil dat 40 procent van de nieuwbouw sociale huur wordt.

    Van: CPB

  • De Raad van State waarschuwde bij de Wet betaalbare huur dat strengere huurprijsregels verhuurders kunnen aanzetten tot verkoop van huurwoningen en tot minder nieuwbouw. De partij wil het puntenstelsel voor alle huurwoningen laten gelden.

    Van: Raad van State (Afdeling advisering)

  • Het CPB schrijft dat betaalbare woningen makkelijker en met minder subsidie te bouwen zijn als er kleiner wordt gebouwd en kritisch naar kwaliteitseisen wordt gekeken. De partij stelt juist extra eisen aan alle nieuwbouw, zoals circulair, natuurinclusief en minstens energieneutraal bouwen.

    Van: CPB

  • Volgens het CPB zijn woningen in de stad duur, waardoor het moeilijk is daar betaalbaar te bouwen; bouwen buiten de stad is goedkoper. De partij wil pas als laatste stap aan de rand van dorpen en steden bouwen.

    Van: CPB

Deel dit standpuntNaar een andere partij
Klopt dit niet?

Zie je een fout? Laat het ons weten. We lezen elke melding en verbeteren fouten openlijk.

SGP

Oppositiepartij, 3 zetels. Programma: Verkiezingsprogramma 2025-2029. Stem christelijk voor Nederland (2025)

De SGP wil snel meer woningen in alle prijsklassen bouwen, binnen én buiten de stad, met regie van het Rijk en ruimte voor gemeenten, minder bezwaarprocedures en een stikstofvrijstelling voor woningbouw, en wil tegelijk de vraag naar woningen omlaag brengen met een strenger migratiebeleid.

Wat SGP wil

  • Het Rijk neemt de regie en kan bouwlocaties aanwijzen als procedures vastlopen, maar gemeenten en provincies houden veel ruimte voor eigen keuzes.

    Waar plaatselijk of regionaal knelpunten optreden door vastgelopen of knellende procedures, kan het Rijk een meer sturende rol vervullen, bijvoorbeeld door het aanwijzen van bouwlocaties.
    p. 106

  • Er wordt in en buiten de stad gebouwd, en bestaande woningen worden beter benut door optoppen, splitsen en hospitaverhuur.

    De SGP wil dat we de bestaande woningvoorraad veel beter gaan benutten door optoppen, splitsen en hospitaverhuur mogelijk te maken.
    p. 106

  • Er wordt in alle segmenten gebouwd, met de meeste aandacht voor waar de nood het hoogst is; het Rijk geeft extra geld voor sociale huurwoningen.

    Ook de bouw van sociale huurwoningen verdient meer urgentie. De Rijksoverheid moet bijspringen met extra budget.
    p. 106

  • Woningbouwprojecten krijgen een stikstofvrijstelling, en alleen wie eerder bij de gemeente een zienswijze indiende, mag nog bezwaar maken.

    Er komt een stikstofvrijstelling voor woningbouwprojecten.
    p. 107

  • De vraag naar woningen moet omlaag, onder meer met een strenger migratiebeleid; statushouders kunnen ook in niet-zelfstandige woonruimte wonen.

    Te denken valt aan immigratie. Dit vereist een strenger migratiebeleid.
    p. 105

  • De hypotheekrenteaftrek wordt niet afgeschaft, wel eventueel herzien zonder nadeel voor huiseigenaren; de leennormen moeten beheerst dalen.

    De SGP is geen voorstander van afschaffing van de hypotheekrenteaftrek, maar staat niet afwijzend tegenover een herziening ervan.
    p. 109

Waarom

Volgens de partij is de woningnood voor een groot deel het gevolg van politieke keuzes en heeft de markt de volkshuisvesting niet goed opgepakt. Daarom moet de overheid weer verantwoordelijkheid nemen. De SGP vindt dat niet alleen het aanbod omhoog moet, maar dat er ook aandacht moet komen voor de gestegen vraag, bijvoorbeeld door immigratie en doordat er meer kleine huishoudens komen.

De huidige woningnood is namelijk geen natuurverschijnsel, maar voor een groot deel het gevolg van politieke keuzes.
p. 105

Wat het CPB zegt

Volgens het CPB heeft het pakket van de SGP weinig effect op de koopprijzen (0,1 procentpunt per jaar lager dan de 2,7 procent zonder dit beleid) en geen effect op de huurprijzen (3,0 procent per jaar). Dat komt doordat twee effecten elkaar opheffen: het afschaffen van de algemene heffingskorting verlaagt het voordeel van de hypotheekrenteaftrek, terwijl de besteedbare inkomens stijgen. Het woningaanbod verandert op lange termijn niet significant: de SGP investeert wel in woningbouw, maar volgens het CPB is dat te weinig.

Beweringen nagekeken

Kritiek en tegenargumenten

Deel dit standpuntNaar een andere partij
Klopt dit niet?

Zie je een fout? Laat het ons weten. We lezen elke melding en verbeteren fouten openlijk.

SP

Oppositiepartij, 3 zetels. Programma: Supersociaal. Verkiezingsprogramma van de Socialistische Partij voor de Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober 2025 (2025)

De SP wil met een Nationaal Woonfonds van 30 miljard euro één miljoen extra betaalbare huurwoningen maken, de huren bevriezen, sociale huur openstellen voor middeninkomens en grondspeculatie, leegstand en beleggers in woningen zwaarder belasten.

Wat SP wil

  • Er komen één miljoen extra betaalbare huurwoningen, met een huur van hooguit 800 euro, via nieuwbouw, het ombouwen van lege panden, splitsen, optoppen en het terugkopen van dure huurwoningen.

    In plaats daarvan bouwen we aan eerlijke volkshuisvesting die werkt voor iedereen. Wij bouwen één miljoen betaalbare huurwoningen, bevriezen de huren en geven bewoners weer zeggenschap over hun huis en hun buurt.
    p. 8

  • Een nieuw Nationaal Woonfonds krijgt 30 miljard euro extra voor volkshuisvesting; de partij betaalt dat door de staatsschuld iets te laten oplopen.

    Wij richten een Nationaal Woonfonds op en investeren 30 miljard euro in volkshuisvesting. Dit komt bovenop de al bestaande investeringen en dit doen we door de staatsschuld iets op te laten lopen.
    p. 8

  • De huren worden bevroren en het puntenstelsel voor huurwoningen gaat weer uit van de kwaliteit van de woning in plaats van de WOZ-waarde.

    Om het tij te keren bevriezen wij daarom de huren. Ook passen we het puntensysteem aan: het gaat weer over de kwaliteit van de woning, niet over schommelingen in de WOZ-waarde die de huren kunstmatig opdrijven.
    p. 8

  • Sociale huur wordt weer toegankelijk voor een brede groep, ook voor mensen met een middeninkomen.

    Daarom maken we sociale huur weer toegankelijk voor een brede groep mensen. Ook voor middeninkomens.
    p. 8

  • De hypotheekrenteaftrek blijft vier jaar bestaan voor woningen tot 600.000 euro; boven dat bedrag wordt hij direct versneld afgebouwd en de opbrengst gaat naar betaalbare huurwoningen en starters.

    Voor de komende vier jaar garanderen we deze regeling voor woningen tot 600 duizend euro, maar boven dit bedrag bouwen we de hypotheekrenteaftrek direct versneld af. Zo komt er jaarlijks 5 tot 6 miljard euro vrij.
    p. 10

  • Grondeigenaren die grond vasthouden om winst te maken, gaan meer belasting betalen; speculanten die onnodig wachten met bouwen, kunnen worden onteigend.

    Grondeigenaren die grond vasthouden om winst te maken belasten we zwaarder. Speculanten die onnodig wachten met bouwen en hun belang boven die van de samenleving zetten zullen wij onteigenen.
    p. 10

Waarom

Volgens de partij is wonen onbetaalbaar geworden doordat de markt en beleggers te veel bepalen. De SP noemt de wooncrisis het gevolg van politieke keuzes en wil daarom dat de overheid en woonverenigingen weer de regie nemen, omdat huizen volgens de partij er zijn om in te wonen en niet voor winst.

Die toekomst is mogelijk als we kiezen voor mensen in plaats van voor de markt. We laten het oude systeem achter ons, waarin beleggers de dienst uitmaken en betaalbaarheid verdwijnt.
p. 8

Wat het CPB zegt

SP deed niet mee aan Keuzes in Kaart 2027-2030, de doorrekening van het CPB. Daarom zijn er voor deze plannen geen CPB-cijfers.

Beweringen nagekeken

Kritiek en tegenargumenten

Deel dit standpuntNaar een andere partij
Klopt dit niet?

Zie je een fout? Laat het ons weten. We lezen elke melding en verbeteren fouten openlijk.

50PLUS

Oppositiepartij, 2 zetels. Programma: Verkiezingsprogramma 2025 - 2029 (2025)

50PLUS wil vooral meer woningen voor ouderen bouwen, zoals levensloopbestendige woningen, hofjes en moderne bejaardenhuizen, zodat ouderen kunnen doorstromen en er woningen vrijkomen voor jongeren, en de hypotheekrenteaftrek laten bestaan.

Wat 50PLUS wil

  • Het doel van 290.000 levensloopbestendige woningen wordt stap voor stap gehaald, rekening houdend met de volle stroomnetten en wat de bouw aankan.

    De doelstelling van 290.000 levensloopbestendige woningen wordt gefaseerd gerealiseerd met oog voor netcongestie en bouwcapaciteit om de doorstroming weer écht op gang te krijgen.
    p. 11

  • Er komen meer nieuwe woonvormen waarin zorg, gemeenschap en zelfstandig wonen samengaan, zoals kleine woonhofjes.

    Innovatieve woonvormen worden gestimuleerd: levensloopbestendige woningen en kleinschalige woonhofjes waar zorg, gemeenschap en zelfstandigheid worden gecombineerd.
    p. 11

  • Bejaardenhuizen komen in een moderne vorm terug, bijvoorbeeld als woonzorgcomplexen voor ouderen.

    Bejaardenhuizen komen in moderne vorm en in allerlei varianten weer terug, waaronder woonzorg complexen voor ouderen.
    p. 11

  • Bij de kernpunten staat meer bouwen voor 50-plussers, met nadruk op woningen voor meerdere generaties.

    Meer bouwen voor 50-plussers.
    p. 4

  • De hypotheekrenteaftrek blijft bestaan en het fiscale voordeel voor wie de hypotheek (bijna) heeft afgelost, de Wet Hillen, komt terug.

    De aftrek hypotheekrente blijft in stand. De beloning op het aflossen van de hypotheek op de eigen woning (de Wet Hillen) keert terug.
    p. 8

  • Hogescholen en universiteiten worden er medeverantwoordelijk voor dat buitenlandse studenten in de buurt een woning vinden.

    Onderwijsinstellingen zijn medeverantwoordelijk dat buitenlandse studenten gehuisvest worden in de omgeving.
    p. 18

Waarom

Volgens de partij is bouwen voor ouderen de komende jaren de oplossing voor de woningnood onder jongeren. Als ouderen kunnen verhuizen naar een passende en betaalbare woning, wordt de bestaande voorraad volgens 50PLUS beter benut. De partij noemt het afbreken van de sociale volkshuisvesting en het niet regelen van seniorenhuisvesting een voorbeeld van falend overheidsbeleid.

Als ouderen kunnen doorstromen naar geschikte, levensbestendige en betaalbare huisvesting op de juiste locaties, dan kan de bestaande woningvoorraad efficiënter worden benut.
p. 11

Wat het CPB zegt

50PLUS deed niet mee aan Keuzes in Kaart 2027-2030, de doorrekening van het CPB. Daarom zijn er voor deze plannen geen CPB-cijfers.

Beweringen nagekeken

Kritiek en tegenargumenten

Deel dit standpuntNaar een andere partij
Klopt dit niet?

Zie je een fout? Laat het ons weten. We lezen elke melding en verbeteren fouten openlijk.

Volt

Oppositiepartij, 1 zetels. Programma: Verkiezingsprogramma Tweede Kamerverkiezingen 2025 (2025)

Volt wil met landelijke regie, structureel meer geld en snellere procedures veel meer betaalbare woningen laten bouwen, met minstens twee derde betaalbaar, en tegelijk de hypotheekrenteaftrek snel afbouwen en de eigen woning naar box 3 verplaatsen.

Wat Volt wil

  • Het ministerie van Volkshuisvesting krijgt een vast budget om het doel van 1 miljoen nieuwe woningen echt te halen, en houdt landelijke regie op wonen en ruimte.

    Het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening krijgt een structureel budget waarmee het doel van 1 miljoen woningen bouwen ook echt gehaald kan worden.
    p. 18

  • De hypotheekrenteaftrek en het eigenwoningforfait worden zo snel mogelijk afgebouwd en de eigen woning gaat stap voor stap naar box 3; hogere maandlasten worden gecompenseerd met lagere inkomstenbelasting en een basisinkomen.

    We bouwen de hypotheekrenteaftrek en het eigenwoningforfait zo snel mogelijk af en verplaatsen de eigen woning stapsgewijs naar box 3. De gestegen maandlasten voor huiseigenaren worden gecompenseerd met een lagere inkomstenbelasting en een basisinkomen.
    p. 19

  • Woningcorporaties betalen geen vennootschapsbelasting meer, zodat zij meer huurwoningen kunnen bouwen.

    We stellen de woningcorporaties in staat meer te bouwen. Dat doen we door de belastingdruk op de woningcorporaties te verlagen, zodat er meer geïnvesteerd kan worden in nieuwe huurwoningen. We schaffen de vennootschapsbelasting voor woningcorporaties af.
    p. 18

  • Van de nieuwe woningen in een gemeente moet in principe minstens twee derde betaalbaar zijn en minstens 30 procent sociale huur.

    Gemeenten moeten binnen hun nieuwbouwopgave zorgen voor een goede mix van woningen. In principe geldt: minstens twee derde van de nieuwe woningen moet betaalbaar zijn en minimaal 30% sociale huur.
    p. 19

  • Bezwaar- en beroepsprocedures tegen woningbouw worden korter; zolang de wooncrisis duurt, kan hoger beroep worden beperkt en beslist de Raad van State als enige rechter.

    Zolang we in een wooncrisis zitten, kan het daarbij nodig zijn om hoger beroep te beperken en alle vergunningszaken in woonprojecten voor te leggen aan de Raad van State als enige rechter.
    p. 20

  • De waardestijging van grond die een woonbestemming krijgt, wordt belast, zodat speculeren met bouwgrond minder loont.

    Om sneller meer ruimte beschikbaar te maken voor nieuwbouw en de kosten van bouwprojecten en nieuwe woningen te verlagen wil Volt het speculeren met bouwgrond tegengaan.
    p. 19

Waarom

Volgens de partij is wonen een recht, maar zijn er te weinig betaalbare woningen en verspillen te veel woningen energie. Volt stelt ook dat de woningmarkt nu ‘op schulden draait’ en wil daarom het belastingvoordeel voor de eigen woning afbouwen, zodat volgens de partij de prijzen dalen en vermogen zwaarder wordt belast dan arbeid.

Wonen is een recht voor iedereen. Iedereen verdient een goede en betaalbare woning die past bij het leven van nu én straks. Maar er zijn te weinig betaalbare woningen.
p. 17

Wat het CPB zegt

Volgens het CPB dalen de koopprijzen in 2027-2030 met gemiddeld 2,1 procent per jaar, tegen een stijging van 2,7 procent zonder dit pakket; dat komt vooral door het afbouwen van de hypotheekrenteaftrek in vier jaar en het belasten van de eigen woning in box 3. De huren stijgen sneller: 3,4 procent per jaar in plaats van 3,0 procent. De woonlasten nemen toe voor bestaande huiseigenaren en voor huurders, onder meer omdat de huurtoeslag verdwijnt; voor koopstarters is het effect beperkt. Het woningaanbod groeit op lange termijn licht, maar het CPB ziet forse risico’s door de sterke prijsdaling.

Beweringen nagekeken

Kritiek en tegenargumenten

Deel dit standpuntNaar een andere partij
Klopt dit niet?

Zie je een fout? Laat het ons weten. We lezen elke melding en verbeteren fouten openlijk.

Feedback op deze pagina

Zie je een fout of werkt iets niet handig? Laat het ons weten. We lezen elke melding en verbeteren fouten openlijk.

Over deze pagina: