Waar staan de partijen volgens onderzoekers?

Twee bronnen

In beide overzichten staan de partijen in de volgorde van de verkiezingsuitslag van 29 oktober 2025, met de grootste bovenaan. Bij elke bron lees je hoe ze werkt en van wanneer de indeling is.

Bron 1: de telling van Parlement.com

De politieke website Parlement.com houdt bij hoeveel zetels links en rechts in de Tweede Kamer hebben. De site noemt dat “de gangbare indeling”.

• Links: D66, PRO (voorheen GroenLinks-PvdA), SP, Partij voor de Dieren, Volt en DENK.
• Rechts: alle andere partijen, dus PVV, VVD, CDA, JA21, FVD, BBB, ChristenUnie, SGP en 50PLUS.

Na de verkiezing van 2025 heeft links zo 56 zetels en rechts 94. In 2023 was dat 46 tegen 104.

Parlement.com schrijft er zelf bij dat zo’n indeling “vaak meer gebaseerd [is] op het beeld van een partij dan op concrete programmapunten”. Bij D66 is links volgens de site “minder zeker”, en de ChristenUnie noemt ze “gemengd”.

Bron 2: de Chapel Hill Expert Survey

In dit grote Europese onderzoek geven deskundigen elke partij een cijfer van 0 tot 10, waarbij 0 helemaal links is en 10 helemaal rechts. Het laatste onderzoek is van 2024.

Partij	Totaal	Economie	Cultuur	Migratie
D66	4,7	5,5	1,3	2,5
PVV	9,1	6,3	8,1	9,8
VVD	7,7	7,7	5,9	8,6
PRO: GroenLinks	2,5	2,5	0,9	2,1
PRO: PvdA	3,0	2,9	2,6	3,4
CDA	5,8	5,8	6,5	6,0
JA21	niet gemeten
FVD	9,8	8,8	9,8	9,9
BBB	7,8	7,0	7,7	7,9
DENK	3,9	3,6	6,3	1,2
ChristenUnie	4,6	4,3	6,9	4,2
SP	1,2	1,3	4,7	5,6
SGP	8,0	7,2	9,4	8,7
Partij voor de Dieren	1,5	2,3	2,2	2,4
50PLUS	niet gemeten
Volt	4,5	4,7	1,1	2,1

Zo lees je de tabel

• Totaal: het totaalbeeld van links en rechts.
• Economie: 0 wil veel overheid in de economie, 10 weinig.
• Cultuur: 0 is progressief, 10 is traditioneel en gericht op gezag.
• Migratie: 0 wil een ruim migratiebeleid, 10 een streng beleid.

De kolommen laten zien dat één lijn niet genoeg is. De PVV staat bij economie dicht bij het midden (6,3), maar bij migratie bijna helemaal rechts (9,8). DENK staat bij economie links (3,6) en bij migratie het meest aan de ruime kant (1,2). Bij cultuur staat DENK aan de traditionele kant (6,3).

Waar je op moet letten

De cijfers zijn een oordeel van deskundigen: het onderzoek geeft het gemiddelde van hun antwoorden. Ze komen uit 2024, van vóór de verkiezing van 2025. GroenLinks en de PvdA waren toen nog twee partijen, en daarom staan ze apart in de tabel.

JA21 en 50PLUS ontbreken. Het onderzoek neemt alleen partijen mee die bij de verkiezing van 2023 minstens 3 procent haalden of een zetel hadden in het Europees Parlement.

Etiket en beloftes

Of een partij links of rechts heet, zegt niet of ze haar beloftes nakomt. Dat zie je bij de beloftes per partij. Wat de woorden zelf betekenen, lees je op Wat betekenen links en rechts in de politiek?