Beleid door de jaren, Onderwijs
Wat deed de overheid met de basisbeurs voor studenten, en hoe veranderde dat?
De basisbeurs voor studenten in het hoger onderwijs bestond sinds 1986, verdween per studiejaar 2015-2016 en kwam per studiejaar 2023-2024 terug. Tussendoor gold het studievoorschot (leenstelsel), werd het collegegeld voor eerstejaars tijdelijk gehalveerd en kwam er een tegemoetkoming voor studenten die zonder basisbeurs studeerden.
In cijfers
- 2Zo vaak veranderden de regels sinds 1986: ruimer, strenger, uitgesteld, teruggedraaid of afgeschaft.
- 1/1Van één wijziging weten we zowel wanneer ze werd aangekondigd als wanneer ze inging. Die was 34 maanden vooraf bekend.
- 0Geen enkele wijziging gold met terugwerkende kracht. Zo’n wijziging geldt ook voor de tijd vóór het besluit.
Wijzigingen per kabinet: Rutte II 1, Rutte IV 1.
Dit zijn de besluiten die we hebben vastgelegd. Mis je er een? Meld het hieronder. Zo tellen we
De regelingen
loopt nog gestopt al besloten, nog niet ingegaan besluit
Basisbeurs hoger onderwijs (oude stelsel) Subsidie
Vanaf , gestopt op (29,4 jaar).
Een vast bedrag per maand voor studenten in het hoger onderwijs. Studenten hoefden dit niet terug te betalen als zij op tijd hun diploma haalden.
- KamerstukKamerstuk 36922, nr. 3 (memorie van toelichting) — Primaire bron.
- OverigWet op de studiefinanciering (BWBR0003955), wetten.overheid.nl — Aanvullende bron.
Studievoorschot (leenstelsel) hoger onderwijs Wet
Vanaf , gestopt op (8 jaar).
In plaats van een basisbeurs konden studenten geld lenen bij de overheid. De aanvullende beurs voor studenten met ouders met lagere inkomens bleef bestaan en ging omhoog.
- StaatsbladStaatsblad 2015, 50: Wet studievoorschot hoger onderwijs — Primaire bron.
- StaatsbladStaatsblad 2015, 51: inwerkingtredingsbesluit — Primaire bron.
Verlaagd wettelijk collegegeld voor eerstejaars Wet
Vanaf , gestopt op (6 jaar).
Nieuwe eerstejaarsstudenten in het hoger onderwijs betaalden de helft van het wettelijk collegegeld. Voor lerarenopleidingen gold dit ook in het tweede jaar.
- StaatsbladStaatsblad 2018, 225: Wet verlaagd wettelijk collegegeld — Primaire bron.
- StaatsbladStaatsblad 2018, 227: inwerkingtredingsbesluit — Primaire bron.
Basisbeurs hoger onderwijs (vanaf 2023) Subsidie
Vanaf , loopt nog (3,2 jaar).
Studenten in hbo en wo krijgen weer een basisbeurs per maand. Het bedrag hangt af van thuis of uitwonend wonen.
- StaatsbladStaatsblad 2023, 186: Wet herinvoering basisbeurs hoger onderwijs — Primaire bron.
- StaatsbladStaatsblad 2023, 188: inwerkingtredingsbesluit — Primaire bron.
Tijdelijke verhoging basisbeurs uitwonenden (koopkrachtmaatregel) Subsidie
Vanaf , gestopt op (1 jaar).
Uitwonende studenten kregen in studiejaar 2023-2024 € 164,30 per maand extra bovenop de basisbeurs. Deze verhoging gold maar één studiejaar.
- StaatsbladStaatsblad 2023, 186, artikel 3.18a — Primaire bron.
Tegemoetkoming voor studenten onder het leenstelsel Subsidie
Vanaf , loopt nog (1,8 jaar).
Oud-studenten die tussen 1 september 2015 en 31 augustus 2023 geen basisbeurs konden krijgen, krijgen een bedrag per maand dat zij toen studiefinanciering hadden.
- StaatsbladStaatsblad 2023, 186, artikel 12.30 — Primaire bron.
- StaatsbladStaatsblad 2023, 188: inwerkingtredingsbesluit — Primaire bron.
Alle besluiten op een rij
Vóór 1998
Wet op de studiefinanciering met basisbeurs vastgesteld
De Wet op de studiefinanciering werd vastgesteld. Daarmee kwam er een basisbeurs voor studenten.
- KamerstukKamerstuk 36922, nr. 3 (memorie van toelichting) — Primaire bron.
- OverigWet op de studiefinanciering (BWBR0003955), wetten.overheid.nl — Aanvullende bron.
Kabinet-Rutte I
Regeerakkoord VVD-PvdA: basisbeurs vervangen door sociaal leenstelsel
In het regeerakkoord 'Bruggen slaan' spraken VVD en PvdA af dat de basisbeurs in de bachelor- en masterfase plaatsmaakt voor een sociaal leenstelsel. Studenten die al studeerden zouden hun rechten houden (cohortgarantie).
Aangekondigd op 29 oktober 2012. Dat was 0 maanden vooraf.
- KamerstukKamerstuk 33410, nr. 15: Eindverslag informateurs met regeerakkoord 'Bruggen slaan' — Primaire bron.
Kabinet-Rutte II
Wetsvoorstel studievoorschot ingediend bij de Tweede Kamer
Het kabinet diende het wetsvoorstel Wet studievoorschot hoger onderwijs in. In de toelichting staat dat de basisbeurs verdwijnt en plaatsmaakt voor een leenvoorziening.
Aangekondigd op 19 september 2014. Dat was 0 maanden vooraf.
- KamerstukKamerstuk 34035, nr. 3: memorie van toelichting — Primaire bron.
- KamerstukEerste Kamer, dossier 34.035 Wet studievoorschot hoger onderwijs — Primaire bron.
Tweede Kamer neemt Wet studievoorschot hoger onderwijs aan
De Tweede Kamer stemde in met het wetsvoorstel.
- StemmingsuitslagEerste Kamer, dossier 34.035: stand van zaken — Primaire bron.
Eerste Kamer neemt Wet studievoorschot hoger onderwijs aan
De Eerste Kamer stemde in met het wetsvoorstel: 36 stemmen voor en 29 tegen.
- StemmingsuitslagEerste Kamer, dossier 34.035: stand van zaken — Primaire bron.
Wet studievoorschot in Staatsblad: basisbeurs hoger onderwijs verdwijnt
De Wet studievoorschot hoger onderwijs werd gepubliceerd in het Staatsblad. De basisbeurs voor nieuwe studenten in het hoger onderwijs vervalt per 1 september 2015.
Aangekondigd op 29 oktober 2012. Ging in op 1 september 2015. Dat was 34 maanden vooraf.
- StaatsbladStaatsblad 2015, 50: Wet studievoorschot hoger onderwijs — Primaire bron.
- StaatsbladStaatsblad 2015, 51: inwerkingtredingsbesluit — Primaire bron.
Studievoorschot gaat in; aanvullende beurs omhoog
Vanaf studiejaar 2015-2016 krijgen nieuwe studenten in het hoger onderwijs geen basisbeurs meer, maar kunnen zij lenen. De aanvullende beurs voor de laagste inkomens ging met ruim honderd euro per maand omhoog. De eerste vier groepen studenten kregen recht op een voucher voor scholing na hun afstuderen.
Aangekondigd op 19 september 2014. Ging in op 1 september 2015. Dat was 11 maanden vooraf.
- StaatsbladStaatsblad 2015, 51: inwerkingtredingsbesluit — Primaire bron.
Nog 2 bronnen
- KamerstukKamerstuk 34035, nr. 3: memorie van toelichting — Primaire bron.
- KamerstukKamerstuk 34035, nr. 3, paragraaf 5.2 Vouchers — Primaire bron.
Regeerakkoord 2017: collegegeld eerste jaar wordt gehalveerd
In het regeerakkoord 'Vertrouwen in de toekomst' spraken VVD, CDA, D66 en ChristenUnie af om het collegegeld voor het eerste jaar van hbo en wo te halveren vanaf collegejaar 2018-2019. Voor pabo's gold dit twee jaar.
Aangekondigd op 10 oktober 2017. Dat was 0 maanden vooraf.
- KamerstukRegeerakkoord 2017-2021 'Vertrouwen in de toekomst' (bijlage bij Kamerstuk 34700, nr. 34) — Primaire bron.
Kabinet-Rutte III
Wetsvoorstel verlaagd wettelijk collegegeld ingediend
Het kabinet diende een wetsvoorstel in om bij algemene maatregel van bestuur een lager collegegeld te kunnen vaststellen voor groepen studenten. Het volledige wettelijk collegegeld was in 2018-2019 € 2.060.
Aangekondigd op 10 oktober 2017. Dat was 5 maanden vooraf.
- KamerstukKamerstuk 34911, nr. 3: memorie van toelichting — Primaire bron.
Halvering collegegeld eerstejaars gaat in
De Wet verlaagd wettelijk collegegeld werd gepubliceerd en trad in werking op 1 september 2018. Nieuwe eerstejaarsstudenten betaalden daardoor de helft van het wettelijk collegegeld.
Aangekondigd op 10 oktober 2017. Ging in op 1 september 2018. Dat was 11 maanden vooraf.
- StaatsbladStaatsblad 2018, 225: Wet verlaagd wettelijk collegegeld — Primaire bron.
- StaatsbladStaatsblad 2018, 227: inwerkingtredingsbesluit — Primaire bron.
Coalitieakkoord 2021: basisbeurs terug per studiejaar 2023/2024
VVD, D66, CDA en ChristenUnie spraken af om vanaf studiejaar 2023/2024 weer een basisbeurs in te voeren. Studenten zonder basisbeurs zouden korting op hun studieschuld of een studievoucher krijgen.
Aangekondigd op 15 december 2021. Dat was 0 maanden vooraf.
- KamerstukCoalitieakkoord 2021-2025 'Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst' (bijlage bij Kamerstuk 35788, nr. 77) — Primaire bron.
- KamerstukCoalitieakkoord 2021-2025 (bijlage bij Kamerstuk 35788, nr. 77) — Primaire bron.
Kabinet-Rutte IV
Wetsvoorstel herinvoering basisbeurs ingediend
Het kabinet diende het wetsvoorstel in om de basisbeurs in het hoger onderwijs terug te brengen, een tegemoetkoming te geven aan studenten uit de leenstelselperiode en de 1-februariregeling te verruimen.
Aangekondigd op 15 december 2021. Dat was 10 maanden vooraf.
- KamerstukEerste Kamer, dossier 36.229 Wet herinvoering basisbeurs hoger onderwijs — Primaire bron.
Tweede Kamer neemt Wet herinvoering basisbeurs aan
De Tweede Kamer stemde met algemene stemmen in met het wetsvoorstel.
- StemmingsuitslagEerste Kamer, dossier 36.229: stand van zaken — Primaire bron.
Besluit: halvering collegegeld eerstejaars vervalt per 1 september 2024
Met een algemene maatregel van bestuur verviel het recht van eerstejaarsstudenten en tweedejaars aan lerarenopleidingen op het verlaagd wettelijk collegegeld. Dit gaat in per 1 september 2024, met een overgangsregel voor een groep studenten aan lerarenopleidingen.
Ging in op 1 september 2024.
- StaatsbladStaatsblad 2023, 180: Besluit van 25 mei 2023 (Uitvoeringsbesluit WHW 2008) — Primaire bron.
- StaatsbladStaatsblad 2023, 180, artikel II — Primaire bron.
Eerste Kamer neemt Wet herinvoering basisbeurs aan
De Eerste Kamer stemde met algemene stemmen in. De wet werd op 6 juni 2023 ondertekend en op 8 juni 2023 in het Staatsblad geplaatst.
- StemmingsuitslagEerste Kamer, dossier 36.229: stand van zaken — Primaire bron.
- StaatsbladStaatsblad 2023, 186: Wet herinvoering basisbeurs hoger onderwijs — Primaire bron.
Extra € 164,30 per maand voor uitwonende studenten in studiejaar 2023-2024
In de wet stond een tijdelijke verhoging van de basisbeurs en de normbedragen voor uitwonende studenten met € 164,30 per maand. Deze gold alleen voor studiejaar 2023-2024.
Ging in op 1 september 2023.
- StaatsbladStaatsblad 2023, 186, artikel 3.18a — Primaire bron.
Basisbeurs hoger onderwijs terug vanaf studiejaar 2023-2024
Studenten in hbo en wo kregen vanaf studiejaar 2023-2024 weer een basisbeurs. In de wet staat € 110,30 per maand voor thuiswonenden en € 274,90 per maand voor uitwonenden, naar de maatstaf van 1 september 2023.
Aangekondigd op 15 december 2021. Ging in op 1 september 2023. Dat was 21 maanden vooraf.
- StaatsbladStaatsblad 2023, 188: inwerkingtredingsbesluit — Primaire bron.
- StaatsbladStaatsblad 2023, 186, artikel 3.18 (overzicht normbedragen) — Primaire bron.
Hoofdlijnenakkoord 2024: extra tegemoetkoming voor leenstelselstudenten
PVV, VVD, NSC en BBB spraken af dat de studiebeurs blijft en dat studenten die onder het leenstelsel studeerden een extra eenmalige tegemoetkoming krijgen.
Aangekondigd op 16 mei 2024. Dat was 0 maanden vooraf.
- CoalitieakkoordHoofdlijnenakkoord 'HOOP, LEF EN TROTS' (bijlage bij Kamerstuk 36471, nr. 37) — Primaire bron.
Kabinet-Schoof
Tegemoetkoming voor studenten uit de leenstelselperiode gaat in
Oud-studenten die tussen 1 september 2015 en 31 augustus 2023 geen basisbeurs konden krijgen, kregen recht op een tegemoetkoming per maand dat zij studiefinanciering hadden. In de wet stond € 29,92 per maand (prijspeil 2023).
Aangekondigd op 15 december 2021. Ging in op 1 januari 2025. Dat was 37 maanden vooraf.
- StaatsbladStaatsblad 2023, 188: inwerkingtredingsbesluit — Primaire bron.
- KamerstukKamerstuk 36922, nr. 3: memorie van toelichting — Primaire bron.
Kabinet-Jetten
Wetsvoorstel voor aanvullende tegemoetkoming ingediend
Het kabinet diende een wetsvoorstel in voor een aanvullende tegemoetkoming van € 44,50 per maand (prijspeil 2026) voor oud-studenten uit de leenstelselperiode. Hiervoor is € 1,4 miljard beschikbaar.
Aangekondigd op 16 mei 2024. Dat was 23 maanden vooraf.
- KamerstukEerste Kamer, dossier 36.922 — Primaire bron.
- KamerstukKamerstuk 36922, nr. 3: memorie van toelichting — Primaire bron.
Tweede Kamer neemt wetsvoorstel aanvullende tegemoetkoming aan
De Tweede Kamer stemde in met het wetsvoorstel. SGP, JA21 en Groep Markuszower stemden tegen.
- StemmingsuitslagEerste Kamer, dossier 36.922: stand van zaken — Primaire bron.
Eerste Kamer neemt wetsvoorstel aanvullende tegemoetkoming aan
De Eerste Kamer handelde het wetsvoorstel af als hamerstuk. De fractie van JA21 kreeg aantekening.
- StemmingsuitslagEerste Kamer, dossier 36.922: stand van zaken — Primaire bron.
Bijgewerkt op .