Beleid door de jaren, Zorg
Wat deed de overheid met het eigen risico in de zorg, en hoe veranderde dat?
In 2008 verving de overheid de no-claimteruggave door een verplicht eigen risico van € 150. Het bedrag steeg tot € 385 in 2016 en bleef vanaf 2018 door bevriezingswetten op dat bedrag. Een geplande verlaging naar € 165 in 2027 ging niet door; een wetsvoorstel uit 2026 verhoogt het eigen risico in 2027 naar verwachting tot ongeveer € 455.
In cijfers
- 10Zo vaak veranderden de regels sinds 2008: ruimer, strenger, uitgesteld, teruggedraaid of afgeschaft. Eén keer werd een eerder besluit teruggedraaid.
- 1/1Van één wijziging weten we zowel wanneer ze werd aangekondigd als wanneer ze inging. Die was 13 maanden vooraf bekend.
- 0Geen enkele wijziging gold met terugwerkende kracht. Zo’n wijziging geldt ook voor de tijd vóór het besluit.
Wijzigingen per kabinet: Balkenende IV 1, Rutte I 1, Rutte II 2, Rutte III 2, Rutte IV 1, Schoof 1, Jetten 2.
Dit zijn de besluiten die we hebben vastgelegd. Mis je er een? Meld het hieronder. Zo tellen we
De regelingen
loopt nog gestopt al besloten, nog niet ingegaan besluit
No-claimteruggave in de Zorgverzekeringswet Wet
Vanaf , gestopt op (2 jaar).
Verzekerden van 18 jaar en ouder kregen achteraf geld terug als zij weinig of geen zorg gebruikten. Het ging om maximaal € 255 per jaar.
Verplicht eigen risico in de Zorgverzekeringswet Verplichting
Vanaf , loopt nog (18,8 jaar).
Iedereen van 18 jaar en ouder betaalt zorgkosten uit het basispakket eerst zelf, tot een vast bedrag per jaar. Huisartsenzorg, verloskundige zorg en kraamzorg tellen niet mee. In 2016 was het bedrag € 385.
- StaatsbladStaatsblad 2007, 542 – Besluit van 12 december 2007 — Primaire bron.
- CBSCBS – Pakketwijzigingen Zorgverzekeringswet — Primaire bron.
Vrijwillig eigen risico Wet
Vanaf , loopt nog (20,8 jaar).
Verzekerden kunnen zelf kiezen voor een extra eigen risico van € 100 tot € 500 per jaar. Daar staat een korting op de premie tegenover.
- StaatsbladStaatsblad 2007, 542 – Besluit van 12 december 2007 — Primaire bron.
- OverigZorgverzekeringswet, artikel 20 (wetten.overheid.nl) — Aanvullende bron.
Alle besluiten op een rij
Kabinet-Balkenende IV
No-claimteruggave verdwijnt per 1 januari 2008
De no-claimteruggave in de Zorgverzekeringswet werd afgeschaft. Verzekerden kregen daarna niet meer achteraf geld terug als zij weinig zorg gebruikten.
Ging in op 1 januari 2008.
- StaatsbladStaatsblad 2007, 542 – Besluit van 12 december 2007 — Primaire bron.
Verplicht eigen risico van € 150 ingevoerd
Vanaf 1 januari 2008 betalen verzekerden van 18 jaar en ouder de eerste € 150 aan zorgkosten uit het basispakket zelf. Huisartsenzorg, verloskundige zorg en kraamzorg vallen erbuiten.
Ging in op 1 januari 2008.
- StaatsbladStaatsblad 2007, 542 – Besluit van 12 december 2007 — Primaire bron.
Kabinet-Rutte I
Tweede en Eerste Kamer stemmen in met verhoging naar € 220
De Tweede Kamer nam het wetsvoorstel op 29 september 2011 aan. De Eerste Kamer nam het op 29 november 2011 aan zonder debat en zonder stemming.
- KamerstukEerste Kamer – dossier 32.788 — Primaire bron.
Eigen risico extra verhoogd: € 220 in 2012
Een wet verhoogde het wettelijke bedrag in artikel 19 van de Zorgverzekeringswet van € 170 naar € 210. Samen met de jaarlijkse indexering kwam het eigen risico in 2012 uit op € 220.
Ging in op 1 januari 2012.
- StaatsbladStaatsblad 2011, 591 – Wet van 1 december 2011 (verhoging verplicht eigen risico) — Primaire bron.
- KamerstukEerste Kamer – dossier 32.788 Wijziging Zorgverzekeringswet inzake verhoging verplicht eigen risico — Primaire bron.
Kabinet-Rutte II
Eigen risico stijgt in 2013 van € 220 naar € 350
In het Begrotingsakkoord 2013 was afgesproken het eigen risico met € 115 te verhogen. Met de jaarlijkse indexering kwam het bedrag per 1 januari 2013 op € 350. De zorgtoeslag voor de laagste inkomens ging met hetzelfde bedrag omhoog.
Ging in op 1 januari 2013.
- KamerbriefKamerstuk 29689, nr. 533 – Brief van de minister van VWS — Primaire bron.
Indexering voor 2018 buiten werking: eigen risico blijft € 385
Een wet zette de jaarlijkse indexering voor 2018 stil. Daardoor bleef het eigen risico in 2018 € 385 in plaats van hoger te worden.
Ging in op 1 januari 2018.
- StaatsbladStaatsblad 2017, 356 – Wet van 27 september 2017 — Primaire bron.
Kabinet-Rutte III
Eigen risico bevroren op € 385 voor 2019, 2020 en 2021
Een nieuwe wet zette de indexering stil voor de jaren 2019 tot en met 2021. Het eigen risico bleef in die jaren € 385.
Aangekondigd op 6 december 2017. Ging in op 1 januari 2019. Dat was 13 maanden vooraf.
- StaatsbladStaatsblad 2018, 337 – Wet van 26 september 2018 — Primaire bron.
- StaatsbladStaatsblad 2017, 460 – Besluit van 22 november 2017 (nota van toelichting) — Primaire bron.
Tweede Kamer neemt motie aan om het eigen risico in 2022 te bevriezen
De motie-Kwait c.s. vroeg de regering om een wetsvoorstel waarmee het eigen risico in 2022 op € 385 zou blijven. De Tweede Kamer nam de motie met algemene stemmen aan.
Aangekondigd op 24 juni 2021. Dat was 0 maanden vooraf.
- MotieKamerstuk 25295, nr. 1307 – Motie van het lid Kwint c.s. — Primaire bron.
- KamerstukKamerstuk 36135, nr. 3 – Memorie van toelichting — Primaire bron.
Eigen risico ook in 2022 op € 385
Een wet breidde de bevriezing uit met het jaar 2022. Het eigen risico bleef daardoor € 385.
Ging in op 1 januari 2022.
- StaatsbladStaatsblad 2021, 458 – Wet van 29 september 2021 — Primaire bron.
Kabinet-Rutte IV
Kabinet kondigt betaling per behandeling aan, streven per 2025
In het coalitieakkoord 2021–2025 stond het plan om het eigen risico anders vorm te geven: betalen per behandeling in plaats van in één keer het hele bedrag. Het streven was invoering per 2025.
- KamerstukKamerstuk 36135, nr. 3 – Memorie van toelichting — Primaire bron.
- KamerstukEerste Kamer – dossier 36.135 — Primaire bron.
Beide Kamers stemmen in met bevriezing tot en met 2025
De Tweede Kamer nam het wetsvoorstel op 7 juli 2022 met algemene stemmen aan. De Eerste Kamer handelde het op 12 juli 2022 af als hamerstuk.
- KamerstukEerste Kamer – dossier 36.135 Ongewijzigd laten verplicht eigen risico tot en met 2025 — Primaire bron.
Eigen risico bevroren op € 385 tot en met 2025
De wet zette de indexering stil voor de jaren tot en met 2025. Het eigen risico bleef in 2023, 2024 en 2025 € 385.
Ging in op 1 januari 2023.
- StaatsbladStaatsblad 2022, 327 – Wet van 22 augustus 2022 — Primaire bron.
Hoofdlijnenakkoord: eigen risico naar € 165 in 2027 en € 50 per behandeling
PVV, VVD, NSC en BBB spraken af het eigen risico in 2027 meer dan te halveren tot € 165. Ook wilden zij het eigen risico in de medisch-specialistische zorg opknippen in delen van maximaal € 50 per behandeling.
Aangekondigd op 16 mei 2024. Dat was 0 maanden vooraf.
- CoalitieakkoordHoofdlijnenakkoord 2024–2028 'HOOP, LEF EN TROTS' (PVV, VVD, NSC, BBB) — Primaire bron.
- KamerstukKamerstuk 36679, nr. 3 – Memorie van toelichting — Primaire bron.
Kabinet-Schoof
Eigen risico ook in 2026 op € 385
Een wet hield het eigen risico in 2026 op € 385. Zonder die wet zou het bedrag volgens de toelichting zijn geïndexeerd naar ongeveer € 400.
Ging in op 1 januari 2026.
- StaatsbladStaatsblad 2025, 150 – Wet van 26 mei 2025 — Primaire bron.
- KamerstukKamerstuk 36679, nr. 3 – Memorie van toelichting — Primaire bron.
Coalitieakkoord 2026: eigen risico indexeren en met € 60 verhogen per 2027
D66, VVD en CDA spraken af het eigen risico weer te indexeren en er per 2027 € 60 bij op te tellen. Ook spraken zij af dat iemand per behandeling niet meer dan € 150 eigen risico betaalt.
Aangekondigd op 30 januari 2026. Dat was 0 maanden vooraf.
- CoalitieakkoordAan de slag. Bouwen aan een beter Nederland – Coalitieakkoord 2026-2030 (D66, VVD, CDA) — Primaire bron.
Kabinet-Jetten
Wetsvoorstel ingediend om eigen risico per 2027 te verhogen naar ongeveer € 455
Het kabinet diende een wetsvoorstel in om het eigen risico weer te indexeren en er € 60 bij op te tellen. Daarmee komt het bedrag in 2027 naar verwachting op € 455. Het wetsvoorstel is nog niet aangenomen.
Aangekondigd op 12 mei 2026. Dat was 0 maanden vooraf.
- KamerstukKamerstuk 36943, nr. 3 – Memorie van toelichting — Primaire bron.
- KamerstukTweede Kamer – wetsvoorstel 36943 — Primaire bron.
Betalen per behandeling pas vanaf 2028 en met tranches van € 150
Het opknippen van het eigen risico in de medisch-specialistische zorg gaat niet in 2027 in, maar op 1 januari 2028. Per behandeling gaat het dan om maximaal € 150, waar eerder € 50 het plan was.
Ging in op 1 januari 2028.
- KamerstukKamerstuk 36943, nr. 3 – Memorie van toelichting — Primaire bron.
- KamerstukKamerstuk 36943, nr. 3 – Memorie van toelichting — Primaire bron.
Verlaging naar € 165 in 2027 gaat niet door
Het wetsvoorstel om het eigen risico per 2027 te verlagen naar € 165 is niet naar de Tweede Kamer gestuurd. De reden is dat het nieuwe kabinet het eigen risico juist wil verhogen. De Raad van State had eerder bezwaren bij het voorstel.
- StaatscourantStaatscourant 2026, 20762 – Nader rapport en advies Raad van State (verlaging eigen risico naar € 165) — Primaire bron.
- Raad van StateStaatscourant 2026, 20762 – Advies Raad van State, No. W13.25.00075/III — Aanvullende bron.
Beloftes over dit onderwerp
- In uitvoering
- Gebroken
D66 beloofde dat het eigen risico niet hoger wordt dan € 385. In 2027 wordt het € 400 en het kabinet wil er in 2028 nog € 60 bij doen.
Waarom anders: Aangepast in het akkoord
Bijgewerkt op .