Beleid door de jaren, Asiel en migratie
Wat deed de overheid om asielopvang over gemeenten te verdelen, en hoe veranderde dat?
De Spreidingswet geeft gemeenten sinds 31 januari 2024 een wettelijke taak om plekken voor asielopvang mogelijk te maken, verdeeld via provincies. Na een eerste verdeelronde in 2024 wilde het kabinet-Schoof de wet intrekken; in het coalitieakkoord van 30 januari 2026 is afgesproken dat de wet voorlopig blijft, en in 2026 loopt de tweede verdeelronde.
In cijfers
- 2Zo vaak veranderden de regels sinds 2024: ruimer, strenger, uitgesteld, teruggedraaid of afgeschaft. Eén keer werd een eerder besluit teruggedraaid.
- –Van geen enkele wijziging weten we nog wanneer ze voor het eerst werd aangekondigd.
- 0Geen enkele wijziging gold met terugwerkende kracht. Zo’n wijziging geldt ook voor de tijd vóór het besluit.
Wijzigingen per kabinet: Schoof 1, Jetten 1.
Dit zijn de besluiten die we hebben vastgelegd. Mis je er een? Meld het hieronder. Zo tellen we
De regelingen
loopt nog gestopt al besloten, nog niet ingegaan besluit
Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (Spreidingswet) Wet
Vanaf , loopt nog (2,8 jaar).
Gemeenten krijgen een wettelijke taak om plekken voor asielopvang mogelijk te maken. Elke twee jaar maakt de minister een raming en verdeelt hij de plekken over provincies en gemeenten.
- StaatsbladStaatsblad 2024, 12: Wet van 24 januari 2024 (Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen) — Primaire bron.
- Overigwetten.overheid.nl: Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (BWBR0049307) — Aanvullende bron.
Besluit gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen Wet
Vanaf , loopt nog (2,8 jaar).
Dit besluit werkt de wet uit. Het bepaalt onder meer hoe de raming wordt gemaakt en hoe de plekken rekenkundig over gemeenten worden verdeeld, op basis van inwonertal en de SES-WOA-score van het CBS.
Alle besluiten op een rij
Kabinet-Rutte IV
Kabinet dient wetsvoorstel Spreidingswet in bij de Tweede Kamer
De staatssecretaris van Justitie en Veiligheid stuurt het wetsvoorstel naar de Tweede Kamer. Het voorstel geeft gemeenten een wettelijke taak om asielopvang mogelijk te maken.
Aangekondigd op 27 maart 2023. Dat was 0 maanden vooraf.
- KamerstukEerste Kamer, dossier 36.333: kerngegevens wetsvoorstel — Primaire bron.
Tweede Kamer neemt het wetsvoorstel aan met 81 tegen 66 stemmen
Na een hoofdelijke stemming stemt de Tweede Kamer in met het wetsvoorstel. Tijdens de behandeling is het voorstel gewijzigd door amendementen, onder meer over een langere fase waarin gemeenten vrijwillig plekken kunnen aanbieden en over verdeling op basis van inwonertal en sociaaleconomische status.
- StemmingsuitslagEerste Kamer, dossier 36.333: stand van zaken — Primaire bron.
- StaatsbladStaatsblad 2024, 13, nota van toelichting over de aangenomen amendementen — Primaire bron.
Eerste Kamer neemt het wetsvoorstel aan met 43 tegen 27 stemmen
De Eerste Kamer behandelt het voorstel op 15, 16 en 23 januari 2024 en stemt er hoofdelijk over. Het voorstel wordt aangenomen.
- StemmingsuitslagEerste Kamer, dossier 36.333: stand van zaken — Primaire bron.
Spreidingswet en uitvoeringsbesluit treden in werking
De wet van 24 januari 2024 en het bijbehorende besluit worden op 30 januari 2024 in het Staatsblad gepubliceerd. Ze gelden vanaf de dag daarna, 31 januari 2024.
Ging in op 31 januari 2024.
- StaatsbladStaatsblad 2024, 13: Besluit van 26 januari 2024, artikel 6.1 Inwerkingtreding — Primaire bron.
- Overigwetten.overheid.nl: Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (BWBR0049307) — Aanvullende bron.
Eerste ronde start: raming van 96.000 opvangplaatsen en verdeling per provincie en gemeente
De staatssecretaris maakt in de Staatscourant bekend hoeveel opvangplaatsen de komende twee jaar nodig zijn: 96.000. Ook publiceert hij de opgave per provincie en een indicatieve verdeling per gemeente.
Ging in op 31 januari 2024.
- StaatscourantStaatscourant 2024, 3320: Capaciteitsraming, provinciale opvangopgave en indicatieve verdeling per gemeente 2024 — Primaire bron.
Hoofdlijnenakkoord PVV, VVD, NSC en BBB: Spreidingswet wordt ingetrokken
In het hoofdlijnenakkoord 2024-2028 spreken de vier partijen af dat er een tijdelijke Asielcrisiswet komt en dat de Spreidingswet wordt ingetrokken.
Aangekondigd op 16 mei 2024. Dat was 0 maanden vooraf.
- CoalitieakkoordHoofdlijnenakkoord 2024-2028 'Hoop, lef en trots' (PVV, VVD, NSC, BBB) — Primaire bron.
Beleidsregel over het nemen van verdeelbesluiten gepubliceerd
De staatssecretaris legt vast hoe hij het verdeelbesluit per provincie neemt. Het verslag van de commissaris van de Koning is het uitgangspunt. Is de verdeling niet volledig of niet uitvoerbaar, dan vult de staatssecretaris die zelf in.
Ging in op 2 juli 2024.
- StaatscourantStaatscourant 2024, 21380: Beleidsregel verdeelbesluiten — Primaire bron.
Kabinet-Schoof
Tweede Kamer neemt motie-Eerdmans aan om de Spreidingswet zo snel mogelijk in te trekken
De motie is ingediend op 7 november 2024 bij de begroting Asiel en Migratie 2025. De Tweede Kamer neemt de motie aan.
- StemmingsuitslagStenogram Tweede Kamer: stemming motie-Eerdmans (36600-XX, nr. 47) — Primaire bron.
- MotieMotie van het lid Eerdmans over de Spreidingswet zo snel mogelijk intrekken (36600-XX, nr. 47) — Primaire bron.
Eerste verdeelronde afgerond: verdeelbesluiten voor twaalf provincies
De minister van Asiel en Migratie neemt per provincie een verdeelbesluit en stuurt deze naar de Tweede Kamer. De provinciale verslagen leverden bijna 90.000 plekken op; de resterende plekken zijn naar rato over gemeenten verdeeld. De plekken moesten uiterlijk 30 juni 2025 beschikbaar zijn.
- KamerbriefBrief van de minister van Asiel en Migratie over de verdeelbesluiten (Kamerstuk 19637, nr. 3339) — Primaire bron.
Kabinet brengt contourennota over intrekking van de Spreidingswet in consultatie
De minister van Asiel en Migratie legt in een contourennota uit hoe zij de intrekking van de wet wil vormgeven. Gemeenten, provincies en uitvoeringsorganisaties kunnen reageren.
Aangekondigd op 14 april 2025. Dat was 0 maanden vooraf.
Kabinet meldt dat het aan intrekking werkt en dat de wet tot die tijd van kracht blijft
In een brief over huisvesting en asiel schrijft het kabinet dat het werkt aan de intrekking van de Spreidingswet. Zolang de wet niet is ingetrokken, blijft zij gelden en worden gemaakte afspraken nagekomen.
- KamerbriefBrief over samenhangend pakket uitwerking hoofdstuk 2 hoofdlijnenakkoord (Kamerstuk 19637, nr. 3457) — Primaire bron.
Coalitieakkoord D66, VVD en CDA: Spreidingswet blijft voorlopig in stand
In het coalitieakkoord 2026-2030 staat dat de spreidingswet voorlopig blijft bestaan, op verzoek van gemeenten en uitvoeringsorganisaties. Het eerdere plan om de wet in te trekken gaat daarmee niet door. Het akkoord noemt de wet overbodig zodra het COA genoeg vaste en flexibele opvangplekken heeft.
Aangekondigd op 30 januari 2026. Dat was 0 maanden vooraf.
- CoalitieakkoordCoalitieakkoord 2026-2030 'Aan de slag' (D66, VVD, CDA) — Primaire bron.
Kabinet-Jetten
Tweede ronde start: raming van 88.000 opvangplaatsen bekendgemaakt
De minister van Asiel en Migratie stelt de capaciteitsraming 2026 vast: 88.000 opvangplaatsen voor de volgende twee jaar. De raming, de opgave per provincie en de indicatieve verdeling per gemeente staan in de Staatscourant.
Provincies krijgen tot 1 december 2026 voor hun verslag, omdat de raming later kwam
De raming werd niet voor 1 februari 2026 gepubliceerd. Daarom mogen de provinciale regietafels hun verslag tot uiterlijk 1 december 2026 insturen. De verdeelbesluiten volgen uiterlijk 31 december 2026.
Vijf Kamerleden dienen initiatiefwetsvoorstel in om de Spreidingswet in te trekken
De leden Ceulemans, Keijzer, Van der Plas, Russcher en Lammers dienen een eigen wetsvoorstel in om de Spreidingswet in te trekken. De Tweede Kamer heeft er nog niet over gestemd.
Aangekondigd op 27 mei 2026. Dat was 0 maanden vooraf.
- KamerstukTweede Kamer, wetsvoorstel 36955: intrekking van de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen — Primaire bron.
- KamerstukKamerstuk 36955, nr. 3: memorie van toelichting — Primaire bron.
Minister stuurt invoeringstoets en bevestigt dat de wet voorlopig blijft
De minister van Asiel en Migratie stuurt de invoeringstoets over de eerste ronde naar de Tweede Kamer. In de brief staat dat in het coalitieakkoord is afgesproken dat de wet voorlopig in stand blijft. De eerste evaluatie van de wet start na de zomer van 2026.
Beloftes over dit onderwerp
- In uitvoering
Het CDA wilde de Spreidingswet houden, zodat alle gemeenten meehelpen met asielopvang. Het kabinet houdt de wet voorlopig en voert de tweede ronde uit.
Waarom anders: Aangepast in het akkoord
- In uitvoering
D66 beloofde dat de Spreidingswet blijft. De wet geldt en het kabinet voert hem uit, maar er ligt een voorstel van Kamerleden om de wet in te trekken.
Waarom anders: Aangepast in het akkoord
Bijgewerkt op .