Beleid door de jaren, Klimaat en energie
Wat deed de overheid met de regels voor warmtepompen, en hoe veranderde dat?
Sinds 2016 geeft het Rijk subsidie voor warmtepompen via de ISDE. Daarnaast werd in 2022 een verplichting aangekondigd om vanaf 2026 bij vervanging van de cv-ketel een efficiëntere installatie te plaatsen; die is in 2024 geschrapt en in 2026 is een nieuwe norm per 2029 aangekondigd.
In cijfers
- 5Zo vaak veranderden de regels sinds 2016: ruimer, strenger, uitgesteld, teruggedraaid of afgeschaft. Eén keer werd een eerder besluit teruggedraaid.
- 0/1Van één wijziging weten we zowel wanneer ze werd aangekondigd als wanneer ze inging. Die was 2 maanden vooraf bekend.
- 1Eén wijziging gold met terugwerkende kracht. Zo’n wijziging geldt ook voor de tijd vóór het besluit.
Wijzigingen per kabinet: Rutte III 2, Rutte IV 1, Schoof 2.
Dit zijn de besluiten die we hebben vastgelegd. Mis je er een? Meld het hieronder. Zo tellen we
De regelingen
loopt nog gestopt al besloten, nog niet ingegaan besluit
Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) Subsidie
Vanaf , loopt nog (10,8 jaar).
Subsidie voor particulieren en bedrijven die investeren in onder andere een warmtepomp. Later kwamen ook isolatie, aansluiting op een warmtenet en ventilatie erbij.
- StaatscourantStaatscourant 2015, 46527 – invoering investeringssubsidies kleine installaties duurzame energie — Primaire bron.
- BegrotingMemorie van toelichting begroting XXIII Klimaat en Groene Groei 2027 — Primaire bron.
Alle besluiten op een rij
Kabinet-Rutte II
ISDE gaat in: subsidie voor onder meer warmtepompen
De minister van Economische Zaken voert de Investeringssubsidie duurzame energie in. Mensen kunnen subsidie krijgen voor een warmtepomp, zonneboiler, pelletkachel of biomassaketel. De regeling gaat in op 1 januari 2016.
Ging in op 1 januari 2016.
- StaatscourantStaatscourant 2015, 46527 — Primaire bron.
- StaatscourantStaatscourant 2015, 46527 – begripsomschrijving installatie — Primaire bron.
Kabinet-Rutte III
ISDE uitgebreid met isolatie en aansluiting op een warmtenet
De subsidie gaat ook gelden voor energiebesparende isolatiemaatregelen en voor aansluiting op een warmtenet. De uitbreiding gaat in op 1 januari 2021.
Ging in op 1 januari 2021.
- StaatscourantStaatscourant 2020, 65131 – verbreding ISDE met isolatie en warmtenetten — Primaire bron.
Kabinet kondigt hogere ISDE-subsidie voor (hybride) warmtepompen aan
De staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat schrijft de Tweede Kamer dat de subsidiebedragen voor (hybride) warmtepompen omhoog gaan van 20% naar 30% van de gemiddelde investeringskosten. Voor 2022 tot en met 2024 komt daar extra geld voor.
Aangekondigd op 28 oktober 2021. Dat was 0 maanden vooraf.
- KamerbriefKamerstuk 32813, nr. 904 – Stimulering van de hybride warmtepomp — Primaire bron.
- KamerbriefKamerstuk 32813, nr. 904 – budget ISDE — Primaire bron.
ISDE-bedragen voor warmtepompen verhoogd naar ongeveer 30%
De regeling wordt aangepast. Voor warmtepompen en isolatie die op of na 1 januari 2022 zijn geplaatst gelden hogere subsidiebedragen: ongeveer 30% in plaats van 20% van de gemiddelde marktprijs. De wijzigingsregeling zelf treedt in werking op 3 januari 2022.
Aangekondigd op 28 oktober 2021. Ging in op 1 januari 2022. Dat was 2 maanden vooraf.
- StaatscourantStaatscourant 2021, 48521 – openstelling en aanpassing ISDE 2022 — Primaire bron.
- StaatscourantStaatscourant 2021, 48521 – hoogte subsidie — Primaire bron.
Kabinet-Rutte IV
Kabinet kondigt norm aan: vanaf 2026 hogere eisen bij vervanging cv-ketel
De minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening schrijft de Tweede Kamer dat het kabinet een norm voorbereidt. Vanaf 2026 zouden bij vervanging van de cv-ketel hogere eisen gelden voor de efficiëntie van de installatie, als de woning daarvoor geschikt is. Een hybride warmtepomp voldoet dan.
Aangekondigd op 17 mei 2022. Dat was 0 maanden vooraf.
- KamerbriefKamerstuk 32813, nr. 1045 – Normering hybride warmtepompen — Primaire bron.
- KamerbriefKamerstuk 32813, nr. 1045 – uitzondering — Primaire bron.
Actieplan hybride warmtepompen naar de Tweede Kamer
De minister voor Klimaat en Energie stuurt het actieplan hybride warmtepompen naar de Kamer. Doel is dat er in 2026 genoeg apparaten en vakbekwame installateurs zijn en dat installatie betaalbaar is.
- KamerbriefKamerstuk 32813, nr. 1062 – Actieplan hybride warmtepompen — Primaire bron.
Verplichting per 2026 geschrapt; wijziging Bbl niet verder in procedure
In het hoofdlijnenakkoord is afgesproken dat de verplichting om vanaf 2026 bij vervanging van de verwarmingsketel een warmtepomp te installeren wordt geschrapt. De minister schrijft daarom dat de wijziging van het Besluit bouwwerken leefomgeving niet verder in procedure wordt gebracht.
- KamerbriefKamerstuk 32847, nr. 1182 – Verzamelbrief verduurzaming gebouwde omgeving — Primaire bron.
- KamerbriefKamerstuk 32847, nr. 1182 – gevolgen voor het Bbl — Primaire bron.
Kabinet-Schoof
ISDE-bedragen voor lucht-waterwarmtepompen aangepast per 2025
De bedragen worden zo aangepast dat de subsidie niet meer dan 30% van de gemiddelde investeringskosten is. Het startbedrag gaat omlaag van 2.100 naar 1.250 euro, het bedrag per kW omhoog van 150 naar 225 euro en de bonus voor label A+++ omlaag van 225 naar 200 euro.
Ging in op 1 januari 2025.
- StaatscourantStaatscourant 2024, 35080 – aanpassingen ISDE — Primaire bron.
Nog 2 bronnen
- StaatscourantStaatscourant 2024, 35080 – nieuwe bedragen — Primaire bron.
- StaatscourantStaatscourant 2024, 35080 – budget 2025 — Primaire bron.
Kabinet kiest voor vrijwillige route in plaats van normering
De minister van Klimaat en Groene Groei schrijft de Kamer over de resultaten van het actieplan hybride warmtepompen en de aanpak voor 2025–2030. Het kabinet kiest niet voor normering, maar voor een vrijwillige route.
Aangekondigd op 25 april 2025. Dat was 0 maanden vooraf.
- KamerbriefKamerstuk 32813, nr. 1512 – Warmtepompen in de gebouwde omgeving — Primaire bron.
- KamerbriefKamerstuk 32813, nr. 1512 – standaard bij vervanging — Primaire bron.
ISDE per 2026: eis aan koudemiddel en aanpassing bij meerdere warmtepompen
Voor split-warmtepompen die vanaf 1 januari 2026 worden geplaatst geldt een eis aan het koudemiddel (GWP kleiner dan 750). Ook wordt de berekening aangepast, zodat opstellingen met twee of meer gekoppelde warmtepompen niet dubbel worden gesubsidieerd. Het ISDE-budget voor 2026 is 500 miljoen euro.
Ging in op 1 januari 2026.
- StaatscourantStaatscourant 2025, 39259 – aanpassingen ISDE — Primaire bron.
Nog 2 bronnen
- StaatscourantStaatscourant 2025, 39259 – budget 2026 — Primaire bron.
- KamerbriefKamerstuk 32847, nr. 1401 – Verduurzaming gebouwde omgeving — Primaire bron.
Coalitieakkoord 2026-2030: normeren en stimuleren van hybride, slimme warmtepompen per 2029
In het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA staat dat de uitrol van hybride, slimme warmtepompen per 2029 wordt gestimuleerd en genormeerd. Dat geldt op plekken waar een warmtenet niet de meest geschikte oplossing is.
Aangekondigd op 30 januari 2026. Dat was 0 maanden vooraf.
- KamerstukAan de slag. Bouwen aan een beter Nederland. Coalitieakkoord 2026-2030 — Primaire bron.
Kabinet-Jetten
Eerste tranche implementatie Europese richtlijn energieprestatie gebouwen (EPBD IV)
Met een besluit wordt het Besluit bouwwerken leefomgeving aangepast om de Europese richtlijn 2024/1275 deels uit te voeren. In de toelichting staat dat Nederland het uitfaseren van cv-ketels op alleen fossiele brandstof onder meer invult door warmtepompen en warmtenetten te subsidiëren.
Ging in op 29 mei 2026.
- StaatsbladStaatsblad 2026, 103 — Primaire bron.
- StaatsbladStaatsblad 2026, 103 – uitfaseren ketels op fossiele brandstoffen — Primaire bron.
Kamerbrief: slimme hybride warmtepomp wordt per 2029 de standaard bij vervanging cv-ketel
De minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening schrijft hoe de norm eruit gaat zien. De eis komt in het Besluit bouwwerken leefomgeving en geldt op het moment dat de cv-ketel wordt vervangen. Alleen een nieuwe cv-ketel plaatsen volstaat dan niet meer.
Aangekondigd op 7 oktober 2026. Dat was 0 maanden vooraf.
- KamerbriefKamerstuk 32813, nr. 1586 – Voorgenomen normering slimme hybride warmtepompen — Primaire bron.
Nog 2 bronnen
- KamerbriefKamerstuk 32813, nr. 1586 – vervolgproces — Primaire bron.
- KamerbriefKamerstuk 32813, nr. 1586 – vorm van de eis — Primaire bron.
Bijgewerkt op .