Belastingen: wie betaalt wat?

Wat D66 wil

• D66 verlaagt de tarieven in de eerste en tweede schijf van de inkomstenbelasting en voert een extra belastingkorting in voor mensen die minstens vier dagen per week werken.

  Als je werkt, heb je recht op een fatsoenlijk salaris. Daarom verlagen we het tarief in de eerste en tweede schijf van de inkomstenbelasting en verhogen we het minimumloon. De komende jaren is iedereen keihard nodig op de werkvloer. Daarom komt er een belastingkorting voor mensen die minstens vier dagen per week werken, wat een netto belastingvoordeel van minimaal 600 euro per jaar betekent.

• D66 bouwt de hypotheekrenteaftrek af, scherpt het eigenwoningforfait voor de duurste huizen aan en gebruikt de opbrengst voor lagere inkomstenbelasting.

  Dit doen we onder andere via de afbouw van de hypotheekrenteaftrek, verlaging van het btw-tarief op nieuwbouw en aanscherping van het eigenwoningforfait voor de duurste huizen. We ontzien mensen die net een hypotheek hebben afgesloten. We steken de opbrengsten helemaal in lagere inkomstenbelasting voor iedereen.

• D66 wil fiscale regelingen die hun doel niet halen aanpassen of afschaffen, met de landbouwvrijstelling en de bedrijfsopvolgingsregeling als voorbeelden.

  D66 wil oneerlijke belastingvoordelen verminderen. Daarom evalueren we fiscale regelingen die niet doen wat of voor wie ze zijn bedoeld goed. We passen ze aan of schaffen ze eventueel af. De landbouwvrijstelling en de bedrijfsopvolgingsregeling zijn hier voorbeelden van.

• D66 wil de belastingverschillen tussen werknemers en ondernemers kleiner maken.

  We verkleinen de fiscale verschillen tussen werknemers en ondernemers, en behandelen verschillende vormen van arbeid gelijker.

Waarom

Volgens de partij is het huidige stelsel te ingewikkeld en pakt het oneerlijk uit. D66 vindt dat belasting op werk en belasting op vermogen scheef verdeeld zijn: vermogen wordt volgens de partij te veel beloond en werken te weinig. Met 'eerlijk' bedoelt D66 hier vooral: werken loont meer en grote vermogens en vervuilers betalen meer.

Wat het CPB zegt

Het CPB rekent voor dat D66 de lasten per saldo met 7,6 miljard euro verzwaart en verschuift van arbeid naar vermogen en klimaat: voor gezinnen gaan de lasten op inkomen en arbeid 20,4 miljard euro omlaag en op vermogen en winst 15,4 miljard euro omhoog, terwijl de lasten voor bedrijven met 7,7 miljard euro stijgen. De mediane koopkracht stijgt met gemiddeld 0,6% per jaar; middeninkomens gaan er het meest op vooruit, en de laagste inkomensgroep minder, onder meer door het afschaffen van de zorgtoeslag. De vermogensongelijkheid daalt door een vermogensbelasting boven 1 miljoen euro in box 3, een voorheffing in box 2 en zwaarder belaste grote erfenissen en schenkingen; de armoede daalt met 0,3 procentpunt naar 2,3%, maar neemt na de kabinetsperiode weer toe. De werkgelegenheid groeit in de kabinetsperiode met 0,3%-punt per jaar, terwijl het aantal gewerkte uren op lange termijn met 0,4% daalt.

• PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk D66, paragraaf 5.3 Inkomen (1 oktober 2025)
• PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk D66, paragraaf 5.3 Inkomen (1 oktober 2025)

Beweringen nagekeken

• Toeslagen zijn te complex en belastingen treffen werkenden harder dan vermogenden.

  Ons oordeel: Klopt grotendeelsDe kern klopt, maar een detail of getal wijkt af.

  Het CPB schrijft dat de belastingen op papier progressief zijn, maar dat de hoogste inkomens in de praktijk relatief minder belasting betalen dan de groep daaronder, onder meer door vermogen in een bv onder te brengen. Het IBO Vermogensverdeling stelt dat Nederland internationaal gezien (inkomen uit) vermogen laag belast. Wat ontbreekt: ook binnen de middenklasse verschilt de druk sterk door regelingen als de hypotheekrenteaftrek, en veel mensen met vermogen werken ook.

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (6 mei 2026)
  • OverigMinisterie van Financiën, IBO Vermogensverdeling, Licht uit, spot aan: de vermogensverdeling (8 juli 2022)

• D66 wil oneerlijke belastingvoordelen verminderen. Daarom evalueren we fiscale regelingen die niet doen wat of voor wie ze zijn bedoeld goed. We passen ze aan of schaffen ze eventueel af. De landbouwvrijstelling en de bedrijfsopvolgingsregeling zijn hier voorbeelden van.

  Ons oordeel: Klopt grotendeelsDe kern klopt, maar een detail of getal wijkt af.

  Het IBO Vermogensverdeling (2022) schrijft dat het voordeel van de bedrijfsopvolgingsregeling zeer scheef is verdeeld: 40% van het budget gaat naar 2% van de verkrijgers. Een ambtelijk rapport van het ministerie van Financiën (2023) noemt de landbouwvrijstelling een regeling waarvan het doel achterhaald is en die daarom volgens de evaluaties ondoelmatig is. Wat ontbreekt: deze oordelen dateren van 2022 en 2023; de bedrijfsopvolgingsregeling is daarna via wetgeving aangepast.

  • OverigMinisterie van Financiën, IBO Vermogensverdeling, Licht uit, spot aan: de vermogensverdeling (8 juli 2022)
  • OverigMinisterie van Financiën, Ambtelijk rapport Aanpak fiscale regelingen (30 juni 2023)

• De Belastingdienst wordt geplaagd door organisatorische en IT-problemen. Daardoor komen hervormingen van het belastingstelsel nauwelijks van de grond.

  Ons oordeel: Klopt grotendeelsDe kern klopt, maar een detail of getal wijkt af.

  De Algemene Rekenkamer noemt de verouderde IT-systemen (IT-legacy) bij de Belastingdienst sinds 2023 een onvolkomenheid en ziet beperkte voortgang bij de modernisering. De Rekenkamer schrijft ook dat innovatie met IT maar beperkt mogelijk is en dat vereenvoudiging van fiscale wetgeving uitblijft. De Rekenkamer legt niet precies het verband dat hervormingen daardoor 'nauwelijks van de grond komen'; zij wijst ook op personeelstekorten en herstelacties uit het verleden.

  • OverigAlgemene Rekenkamer, Verantwoordingsonderzoek 2025, Rapport bij het Jaarverslag 2025 Ministerie van Financiën en Nationale Schuld (IX) (20 mei 2026)
  • OverigAlgemene Rekenkamer, Verantwoordingsonderzoek 2025 Financiën, paragraaf 5.4.3 (20 mei 2026)

Kritiek en tegenargumenten

• Het CPB noemt de algemene lastenverzwaring voor bedrijven ongunstig voor het investeringsklimaat, onder meer door het afschaffen van ozb-vrijstellingen voor bedrijfspanden en een voorheffing in box 2.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk D66, paragraaf 5.4 (1 oktober 2025)

• Volgens het CPB daalt het aantal gewerkte uren op lange termijn met 0,4%, mede door de verzilverbare heffingskorting, terwijl de partij juist wil dat werken meer loont.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk D66, paragraaf 5.6 (1 oktober 2025)

• Het CPB ziet gemengde effecten op de eenvoud van het stelsel: sommige regelingen worden simpeler, maar D66 voegt ook regelingen toe die het stelsel ingewikkelder maken.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk D66, paragraaf 5.3 (1 oktober 2025)

• De Raad van State wees bij het kabinetsvoorstel voor een nieuwe box 3-heffing op zware bezwaren: het stelsel wordt veel complexer en vraagt veel van belastingplichtigen en van de Belastingdienst. Dat raakt ook plannen om vermogen zwaarder te belasten.

  Van: Raad van State

  • Raad van StateRaad van State, Advies W06.24.00138/III Wet werkelijk rendement box 3 (27 november 2024)

Wat VVD wil

• Geen hogere belasting op vermogen, ondernemen en erven; op termijn lagere tarieven en hogere vrijstellingen in de erfbelasting.

  wil de VVD geen verhogingen van de belastingen op sparen, beleggingen en overige bezittingen (box 3), ondernemen (box 2) en geen hogere erf- en schenkbelasting. We vinden het van belang dat de belastingdruk op arbeid en ondernemerschap in evenwicht is. Op termijn willen we de tarieven verlagen en de vrijstellingen in de erfbelasting verhogen.

• Box 3 sneller omzetten naar een heffing over werkelijk, en later alleen gerealiseerd, rendement en alle aandelen onder de vermogenswinstbelasting brengen.

  We willen de wet waarmee alleen nog over werkelijk rendement belasting wordt betaald versneld invoeren, zetten ons in om alle aandelen onder de vermogenswinstbelasting te laten vallen en vinden dat de Belastingdienst alles op alles moet zetten om dat te realiseren.

• Een eenvoudiger belastingstelsel met minder toeslagen, aftrekposten en heffingskortingen, en lagere lasten voor middeninkomens.

  Het stelsel moet op de schop, waarbij we de koopkracht van middeninkomens verhogen, werken laten lonen via lastenverlichting, inkomensafhankelijke regelingen verminderen en stoppen met het rondpompen van geld.

• Lagere vaste lasten via een lagere brandstofaccijns en energiebelasting, behoud van de hypotheekrenteaftrek en een grens aan de stijging van de ozb.

  Lagere vaste lasten: We verlagen de brandstofaccijns zodat autorijden betaalbaarder wordt. De hypotheekrenteaftrek blijft in stand, en om de woonlasten onder controle te houden maximeren we de jaarlijkse stijging van de onroerendezaakbelasting.

• De overheidsfinanciën op orde brengen door minder uit te geven in plaats van de belastingen te verhogen.

  Om het huishoudboekje van de overheid op orde te houden, kiest de VVD voor minder uitgeven in plaats van hogere belastingen. Zo leggen we de rekening niet bij hardwerkende Nederlanders of ondernemers neer, maar bij de overheid zelf.

Waarom

Volgens de partij betaalt de middenklasse te veel en gaat er te veel geld naar herverdeling. De VVD noemt dit de ‘Haagse herverdelingsmachine’ en vindt dat werken en ondernemen daardoor te weinig opleveren. Met ‘eerlijk’ bedoelt de partij vooral: wie werkt, risico neemt of succes heeft, moet er meer op vooruitgaan dan wie niet werkt.

Wat het CPB zegt

Het CPB berekent dat de VVD de lasten in 2030 per saldo met 7,8 miljard euro verlaagt: 6,4 miljard voor gezinnen, 1,3 miljard voor bedrijven. Het grootste deel zit in inkomen en arbeid (-5,3 miljard) en in klimaat en milieu (-2,8 miljard); bij vermogen en winst is het effect -0,2 miljard. De mediane koopkracht stijgt met 0,2% per jaar; middeninkomens gaan er meer op vooruit dan de hoogste inkomens, en de laagste inkomensgroep gaat er licht op achteruit. Het aantal mensen in armoede stijgt met 0,9 procentpunt naar 3,5%, en de structurele werkgelegenheid (uren) neemt met 1,2% toe.

• PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk VVD
• PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk VVD, paragraaf 3.3

Beweringen nagekeken

• We beperken de inflatie: Inflatie raakt de middenklasse het hardst van iedereen. De rijken hebben voldoende buffers en voor de laagste inkomens stijgen de uitkeringen en toeslagen mee.

  Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

  Dat uitkeringen en toeslagen meestijgen klopt: in 2023 steeg de koopkracht van de laagste inkomens het meest (1,7%) en daalde die van de hoogste inkomens. Maar dat de middenklasse het hardst wordt geraakt, bevestigen de bronnen niet. DNB laat zien dat huishoudens met lage inkomens een veel groter deel van hun inkomen aan energie kwijt zijn (6% tegen 2%) en door energie-inflatie juist harder worden geraakt.

  • OverigDe Nederlandsche Bank, Energie-inflatie raakt lage inkomens harder (3 juli 2025)
  • CBSCBS, Koopkracht steeg met 0,3 procent in 2023

• waarvoor gewerkt is, wil de VVD geen verhogingen van de belastingen op sparen, beleggingen en overige bezittingen (box 3), ondernemen (box 2) en geen hogere erf- en schenkbelasting.

  Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

  De zin begint op de vorige pagina met de reden: er zou al belasting zijn betaald over het geld waarvoor is gewerkt. Voor spaargeld uit loon gaat dat op, maar het CPB laat zien dat lang niet al het vermogen al belast is: winst die in een bv blijft zitten, wordt pas bij uitkering in box 2 belast en die heffing kan lang worden uitgesteld. Ook rendement op vermogen is nieuw inkomen dat nog niet eerder is belast.

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (6 mei 2026)

Kritiek en tegenargumenten

• Het CPB berekent dat het pakket de armoede laat stijgen van 2,6% naar 3,5% van de bevolking, en dat de inkomensongelijkheid op lange termijn verder oploopt doordat uitkeringen achterblijven bij de lonen.

  Van: Centraal Planbureau

  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk VVD, paragraaf 3.3

• Volgens het CPB betalen de hoogste inkomens in de praktijk relatief minder belasting dan de groep daaronder, en remmen juist ruime vrijstellingen in de erf- en schenkbelasting de concentratie van vermogen nauwelijks af. De VVD wil die vrijstellingen verder verhogen.

  Van: Centraal Planbureau

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (6 mei 2026)

• Bij het belasten van het werkelijke rendement in box 3 waarschuwde de Afdeling advisering van de Raad van State voor de uitvoering: de Belastingdienst gaf op alle vijf getoetste punten een negatief oordeel. De VVD wil deze omslag juist versneld invoeren en uitbreiden naar alle aandelen.

  Van: Afdeling advisering van de Raad van State

  • Raad van StateAdvies Afdeling advisering Raad van State en Nader rapport, Wet tegenbewijsregeling box 3 (Kamerstuk 36706, nr. 4) (13 maart 2025)

• GroenLinks-PvdA kiest de omgekeerde route: die partij wil de belasting op arbeid verlagen en dat betalen met een hogere bijdrage van mensen met veel vermogen, via onder meer een miljonairsbelasting.

  Van: GroenLinks-PvdA

  • VerkiezingsprogrammaGroenLinks-PvdA, Verkiezingsprogramma 2025 ‘Een nieuwe start voor Nederland’ (DNPP-archief)

Wat CDA wil

• De hypotheekrenteaftrek wordt in dertig jaar afgebouwd; de opbrengst gaat volledig naar een lagere inkomstenbelasting.

  Daarom bouwen we de hypotheekrenteaftrek geleidelijk af. De opbrengsten gebruiken we een op een om de inkomstenbelasting te verlagen. Het kabinet dient hiertoe voorstellen in.

• De arbeidskorting wordt omgebouwd naar een korting per gewerkt uur.

  We zetten de arbeidskorting beter in en hervormen deze naar een arbeidskorting die voor elk gewerkt uur wordt toegepast zodat werken meer loont.

• Fiscale uitzonderingsregelingen worden stap voor stap afgeschaft of versoberd; de opbrengst gaat naar maatregelen die volgens de partij wel werken.

  Ons belastingstelsel zit vol met allerlei fiscale uitzonderingsregelingen die het stelsel complexer en minder robuust maken. Deze moeten stapsgewijs worden aangepakt, met als uitgangspunt afschaffing of versobering. We zetten de opbrengst in voor fiscale maatregelen of subsidies die effect hebben.

• Bestaande fiscale regelingen voor bedrijven blijven; de belasting op inkoop van eigen aandelen wordt niet aangepast.

  We voeren actief economisch en fiscaal beleid om bedrijven en investeringen aan te trekken en te behouden. We behouden de expatregeling, de innovatiebox en de (uitgebreide) WBSO, scherpen de renteaftrekbeperking niet verder aan en komen niet aan de inkoop van eigen aandelen.

• De bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) voor familiebedrijven blijft bestaan, met aandacht voor misbruik.

  Familiebedrijven zijn vaak diepgeworteld in de samenleving. We ondersteunen het voortbestaan van deze familiebedrijven daarom met de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR). We zijn scherp op misbruik.

• Een deel van de defensie-uitgaven wordt betaald uit een nieuwe 'vrijheidsbijdrage' van burgers en bedrijven naar draagkracht.

  Voor een deel financieren we de defensie-uitgaven via een vrijheidsbijdrage voor burgers en bedrijven, zodat iedereen evenredig bijdraagt naar draagkracht.

Waarom

Volgens de partij is het belastingstelsel te ingewikkeld geworden en moet vereenvoudiging voorrang krijgen. Het CDA noemt als doelen: eenvoudig, rechtvaardig, voorspelbaar en uitvoerbaar. De partij zegt er zelf bij dat dit meer tijd kost dan één kabinetsperiode.

Wat het CPB zegt

Het CPB rekende uit dat het CDA de lasten in de kabinetsperiode met 1,6 mld euro verhoogt: gezinnen per saldo 0,0 mld, bedrijven +1,1 mld en buitenland +0,5 mld. Naar categorie dalen de lasten op inkomen en arbeid met 3,8 mld euro en stijgen de lasten op vermogen en winst met 2,4 mld euro; na 2030 verschuift dit verder door de afbouw van de hypotheekrenteaftrek. De mediane koopkracht verandert niet en de verschillen tussen inkomensgroepen zijn klein; het aantal mensen in armoede daalt met 0,1%-punt. Op lange termijn stijgt het aantal gewerkte uren met 0,2% en nemen de woonlasten van huizenbezitters met een hypotheek licht toe.

• PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk CDA
• PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk CDA, paragraaf 7.3
• PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk CDA, paragraaf 7.8

Beweringen nagekeken

• Ons belastingstelsel zit vol met allerlei fiscale uitzonderingsregelingen die het stelsel complexer en minder robuust maken.

  Ons oordeel: KloptDe bewering is juist, ook in wat ze wil zeggen.

  Het CPB telt tientallen fiscale regelingen, vrijstellingen en aftrekposten met in 2025 een geraamd budgettair beslag van 167 miljard euro, ongeveer 40% van de totale belastinginkomsten. Volgens het CPB zorgt dit voor forse verschillen in belastingdruk bij hetzelfde inkomen. Het CPB voegt eraan toe dat complexiteit ook belastingconstructies uitlokt; het rapport noemt geen oordeel over de term 'robuust'.

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (6 mei 2026)
  • KamerstukIBO Vermogensverdeling, Licht uit, spot aan: de vermogensverdeling (Ministerie van Financiën) (8 juli 2022)

• De huizenprijzen worden opgedreven door grote (fiscale) verschillen tussen huren en kopen, die in het nadeel uitpakken voor huurders en starters op de woningmarkt.

  Ons oordeel: Klopt grotendeelsDe kern klopt, maar een detail of getal wijkt af.

  Het CPB stelt dat de eigen woning per saldo fiscaal wordt gesubsidieerd, omdat de hypotheekrenteaftrek meestal hoger is dan het eigenwoningforfait, en dat dit het verschil tussen eigenaren en huurders vergroot. Het CPB berekent ook dat afbouw van de hypotheekrenteaftrek de huizenprijzen drukt (gemiddeld 1,0%-punt per jaar minder prijsstijging). Wat ontbreekt: de fiscale behandeling is één van meerdere oorzaken; het woningtekort, inkomens en de rente spelen ook mee.

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (6 mei 2026)
  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk CDA, paragraaf 7.8

• Vaak loont (meer) werken al, meer dan mensen denken. Dat vraagt duidelijke voorlichting en informatie.

  Ons oordeel: Klopt grotendeelsDe kern klopt, maar een detail of getal wijkt af.

  Een experiment van de Erasmus Universiteit Rotterdam en het ministerie van Financiën laat zien dat mensen met lagere inkomens hun marginale belastingdruk gemiddeld 28 procentpunten te hoog inschatten. Voor hen loont meer werken dus meer dan zij denken, en informatie verhoogde het arbeidsaanbod met circa 1,5 uur per week. Wat ontbreekt: midden- en hogere inkomens schatten hun marginale druk juist 3 tot 4 procentpunten te laag in.

  • Wetenschappelijk onderzoekR. Dur, J. Harms en A. Non (Erasmus Universiteit Rotterdam) m.m.v. ministerie van Financiën, Loont het om meer te werken? Lessen uit een gerandomiseerd experiment naar het verminderen van mispercepties over de marginale belastingdruk

Kritiek en tegenargumenten

• Het CPB wijst erop dat de arbeidskorting per gewerkt uur een extra voorwaarde voor burgers oplevert en daarmee extra complexiteit. Dat staat tegenover het doel van het CDA om het stelsel te vereenvoudigen.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk CDA, paragraaf 7.3

• Volgens het CPB betalen de hoogste inkomens in de praktijk relatief minder belasting dan de groep daaronder, vooral doordat zij vermogen in een bv kunnen onderbrengen. In de gevonden programmatekst staan hiervoor geen tariefmaatregelen in box 2 of box 3.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (6 mei 2026)

• Het CDA houdt de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) in stand. Het CPB stelt dat deze regeling ruime vrijstellingen kent waarmee ondernemingsvermogen tegen een laag tarief binnen de familie overgaat; volgens het IBO Vermogensverdeling gaat 40% van het budget naar 2% van de ontvangers.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (6 mei 2026)
  • KamerstukIBO Vermogensverdeling, Licht uit, spot aan: de vermogensverdeling (Ministerie van Financiën) (8 juli 2022)

• GroenLinks-PvdA gaat verder dan het CDA en wil een aparte belasting voor de allerrijksten, omdat volgens die partij de belastingdruk daalt naarmate je rijker bent.

  Van: GroenLinks-PvdA

  • VerkiezingsprogrammaGroenLinks-PvdA, Een nieuwe start voor Nederland, verkiezingsprogramma 2025 (archief DNPP, Rijksuniversiteit Groningen) (27 september 2025)

Wat PVV wil

• De btw op boodschappen helemaal afschaffen, zodat eten en drinken goedkoper worden.

  De PVV wil daarom de btw op boodschappen helemaal schrappen, waardoor de boodschappenkar bijna 10% goedkoper kan worden.

• De btw op energie verlagen van 21 naar 9 procent.

  De PVV wil de btw op energie verlagen van 21 naar 9%.

• De hypotheekrenteaftrek onveranderd laten.

  De hypotheekrenteaftrek blijft ongewijzigd bestaan

• Woningcorporaties geen winstbelasting meer laten betalen, als compensatie voor 10 procent lagere sociale huren.

  Woningcorporaties compenseren we door voor hen de winstbelasting te schrappen, zodat de bouwopgave niet in gevaar komt.

• Fors snijden in fiscale subsidies voor het bedrijfsleven als dekking voor de plannen.

  Ook snijden we fors in de vele ondoelmatige fiscale subsidies voor het bedrijfsleven.

• Stoppen met de belastingregeling voor expats en het hoge btw-tarief van 21 procent gaan heffen over kunst en cultuur.

  Verder stoppen we met de NPO, met de oneerlijke expatregeling en met de export van uitkeringen en toeslagen. Dat geld blijft in Nederland. En voortaan berekenen we 21% btw over kunst en cultuur.

Waarom

Volgens de partij staat de economie al jaren stil en kunnen veel Nederlanders hun rekeningen nauwelijks betalen. Lagere lasten voor burgers moeten volgens de PVV de koopkracht en de economie weer op gang helpen. De partij vindt verder dat er te veel geld naar andere zaken gaat, zoals asielopvang, ontwikkelingshulp en de EU, en dat dat geld in Nederland moet blijven.

Wat het CPB zegt

PVV deed niet mee aan Keuzes in Kaart 2027-2030, de doorrekening van het CPB. Daarom zijn er voor deze plannen geen CPB-cijfers.

Beweringen nagekeken

• Neem de boodschappen: de prijzen zijn in de afgelopen 10 jaar verdubbeld.

  Ons oordeel: Klopt nietDe bewering is onjuist.

  Volgens het CBS lagen de prijsstijgingen van voedingsmiddelen tussen 2013 en 2022 per jaar tussen –0,2 procent en 10,8 procent; opgeteld is dat ongeveer een kwart duurder. Daarna werden voedingsmiddelen en alcoholvrije dranken volgens het CBS in 2024 nog 1,7 procent en in 2025 4,0 procent duurder. Ook met het sterke prijsjaar 2023 erbij komen deze CBS-cijfers niet in de buurt van een verdubbeling. Wel is voedsel in het jaar 2022 ongewoon snel duurder geworden.

  • CBSCBS, Hoeveel duurder werd eten? – Nederland in cijfers 2023
  • CBSCBS, Inflatie 3,3 procent in 2025 (13 januari 2026)

• We hebben de hoogste inflatie van Europa en een lage economische groei.

  Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

  De inflatie in Nederland is hoger dan het gemiddelde in de eurozone: volgens het CBS 3,0 procent in 2025 tegen 2,1 procent in de eurozone. Maar Nederland staat niet bovenaan: in het overzicht van het CBS (op basis van Eurostat) hadden onder meer Oostenrijk (3,6), Letland (3,8), Slowakije (4,2), Kroatië (4,4) en Estland (4,8) in 2025 een hogere inflatie. De vergelijking gaat bovendien over de eurozone, niet over heel Europa.

  • CBSCBS, Inflatie 3,3 procent in 2025 (13 januari 2026)

• Het aantal rijksambtenaren is van 100.000 fte (in 2012) doorgegroeid naar 150.000.

  Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

  Het meest recente officiële cijfer ligt zelfs iets hoger dan de PVV noemt: volgens de Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk 2024 werkten er 157.019 fte bij het Rijk, 6,2 procent meer dan een jaar eerder. Het genoemde aantal van 100.000 fte in 2012 staat niet in de geraadpleegde bronnen. Daardoor is wel de huidige omvang bevestigd, maar de groei sinds 2012 niet.

  • KamerbriefRijksoverheid (ministerie van BZK), Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk 2024 gepubliceerd (21 mei 2025)

Kritiek en tegenargumenten

• Volgens het CPB zit het grootste verschil in belastingdruk bij de hoogste inkomens en bij vermogen in een bv (box 2). Het programma van de PVV bevat geen maatregelen voor box 2, box 3 of een vermogensbelasting.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (6 mei 2026)

• Het CPB wijst erop dat ruime vrijstellingen in de erf- en schenkbelasting de opeenstapeling van vermogen aan de top maar beperkt afremmen. De PVV stelt hierover geen wijzigingen voor.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (6 mei 2026)

• Het CPB noemt de hypotheekrenteaftrek als een fiscale regeling die binnen de middenklasse zorgt voor verschillen in belastingdruk, en adviseert ondoelmatige regelingen te schrappen en tarieven te verlagen. De PVV wil de hypotheekrenteaftrek juist ongewijzigd laten, maar wil wel snijden in fiscale subsidies voor bedrijven.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (6 mei 2026)

Wat PRO wil

• Er komt een miljonairsbelasting voor de allerrijksten en meer belastingschijven, zodat lage en midden­inkomens minder en topinkomens meer betalen.

  We voeren daarom een miljonairsbelasting in voor de allerrijksten. Daarnaast voeren we progressievere belastingen in, waardoor mensen met weinig of een gemiddeld inkomen minder belasting hoeven te betalen, en de topinkomens juist meer.

• De belasting op inkomen uit werk gaat omlaag en de belasting op inkomen uit vermogen gaat omhoog.

  Het is niet meer dan logisch dat je over de euro waar je hard voor hebt gewerkt, minder belasting betaalt dan over geld waar je niks voor hebt hoeven doen. Daarom gaat de belasting op werk naar beneden en verhogen we de belastingen op inkomen uit vermogen.

• Fiscale kortingen en aftrekposten worden vereenvoudigd, afgebouwd of afgeschaft.

  Deze belastingkortingen maken het stelsel onnodig complex en onrechtvaardig, want vooral vermogenden en grootverdieners profiteren hiervan. We gaan deze belastingkortingen sterk vereenvoudigen, afbouwen of afschaffen.

• Grote erfenissen worden zwaarder belast, gewone erfenissen niet, en ontwijkingsconstructies verdwijnen.

  Gewone erfenissen hoeven niet te worden belast, de belasting op de grote erfenissen gaat omhoog. De vrijstelling voor partners blijft in stand. Daarnaast schaffen we constructies af die het mogelijk maken om erfbelasting te ontwijken.

• Bedrijven met veel winst gaan meer belasting betalen.

  We vinden dat bedrijven die winst maken, meer kunnen bijdragen aan onze collectieve voorzieningen. Ook het bedrijfsleven profiteert van veilige straten, goede spoorverbindingen en investeringen in onderwijs en onderzoek. Daarom verhogen we de bijdrage van de meest winstgevende bedrijven.

• De hypotheekrenteaftrek wordt stap voor stap afgebouwd; de opbrengst gaat naar woningbouw en lagere lasten.

  De hypotheekrenteaftrek drijft de prijzen op en mensen met de duurste huizen profiteren het meest. Daarom gaan we de hypotheekrenteaftrek stapsgewijs afbouwen. De opbrengsten zetten we in voor woningbouw en lastenverlichting, waardoor mensen meer overhouden van hun loon.

Waarom

Volgens de partij is geld verdienen met vermogen nu makkelijker dan met werk, en dragen rijkere mensen in verhouding minder bij. Met ‘eerlijk’ bedoelt de partij: wie meer heeft, betaalt een groter deel; de ‘sterkste schouders dragen de zwaarste lasten’. Daarom wil zij belasting op vermogen, winst en vervuiling verhogen en speciale kortingen schrappen.

Wat het CPB zegt

Het CPB rekent uit dat de lasten in 2030 met 13,2 mld euro stijgen: voor gezinnen dalen ze met 13,8 mld euro, voor bedrijven stijgen ze met 23,7 mld euro. De lasten op inkomen en arbeid gaan 13,6 mld euro omlaag, die op vermogen en winst 19,7 mld euro omhoog, onder meer door een vermogensbelasting van 1% boven de miljoen euro (box 1, 2 en 3, zonder eigen woning), hogere erf- en schenkbelasting en een hoger hoog vpb-tarief. De mediane koopkracht stijgt met 1,7% per jaar, armoede daalt met 1,0 procentpunt naar 1,6%, en de inkomens- en vermogensongelijkheid nemen sterk af. Hogere inkomens gaan er iets op achteruit en de structurele werkgelegenheid daalt met 3,0%.

• PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk GroenLinks-PvdA (1 oktober 2025)
• PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk GroenLinks-PvdA, paragraaf 2.3 Inkomen (1 oktober 2025)

Beweringen nagekeken

• De sterkste schouders zouden de zwaarste lasten moeten dragen, maar dat is in Nederland nu niet het geval. Hoe rijker je bent, hoe lager je belastingdruk.

  Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

  Het CPB bevestigt dat de allerhoogste inkomens relatief minder belasting betalen dan de groep daaronder: over 2011-2019 ongeveer 28% voor de hoogste 0,01%, tegen 30 tot 35% voor midden- en hoge inkomens. Het beeld geldt dus vooral voor de top; over de hele verdeling loopt de belastingdruk niet steeds verder omlaag naarmate het inkomen stijgt. Het CPB kijkt hier bovendien naar inkomen, niet naar vermogen.

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (mei 2026)
  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind, paragraaf 3.1 Belasting op inkomens

• Jaarlijks deelt de Belastingdienst tientallen miljarden uit aan belastingkortingen die niet goed zijn onderbouwd. Deze belastingkortingen maken het stelsel onnodig complex en onrechtvaardig, want vooral vermogenden en grootverdieners profiteren hiervan.

  Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

  Het CPB telt tientallen fiscale regelingen met een geraamd budgettair beslag van 167 miljard euro in 2025, ongeveer 40% van de belastinginkomsten, en schrijft dat de onderbouwing vaak ontbreekt. Het CPB noemt als grote voorbeelden de arbeidskorting, de hypotheekrenteaftrek en het lage vpb-tarief. Dat ‘vooral vermogenden en grootverdieners’ profiteren is niet het hele beeld: het CPB wijst erop dat ook binnen de middenklasse regelingen zoals hypotheekrenteaftrek en pensioenvoordelen de belastingdruk verlagen.

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind, paragraaf 3.1.2 (fiscale regelingen)
  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (mei 2026)

• Van iedere euro die wordt verdiend gaat een steeds kleiner deel naar werkenden (de zogeheten `arbeidsinkomensquote'). We streven op korte termijn naar een verdeling waarbij de opbrengst voor werkenden minimaal tachtig procent is, zoals vroeger normaal was.

  Ons oordeel: Klopt grotendeelsDe kern klopt, maar een detail of getal wijkt af.

  Het CBS meldt dat de arbeidsinkomensquote van de marktsector sinds 1995 trendmatig daalt: van 81,4 procent in 1995 naar 69,0 procent in 2023. Een niveau van ongeveer 80 procent kwam dus in 1995 voor. Het CBS wijst er wel op dat het cijfer van jaar tot jaar schommelt; bovendien hangt de hoogte af van de gekozen afbakening (marktsector of hele economie).

  • CBSCBS, Aandeel arbeid in de economie verder gedaald in 2023 (24 juni 2024)

Kritiek en tegenargumenten

• Het CPB berekent dat de fiscale maatregelen het minder aantrekkelijk maken om (meer) te werken. Op lange termijn daalt de werkgelegenheid daardoor met 3,0% ten opzichte van het basispad.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk GroenLinks-PvdA, paragraaf 2.6 Arbeid (1 oktober 2025)

• Volgens het CPB zijn de forse lastenverzwaringen voor bedrijven ongunstig voor het investeringsklimaat. Op lange termijn worden hogere lasten op arbeid voor bedrijven doorgegeven aan werknemers.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk GroenLinks-PvdA, paragraaf 2.4 Investeringsklimaat en kennis (1 oktober 2025)
  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk GroenLinks-PvdA, paragraaf 2.1 Overheidsfinanciën (1 oktober 2025)

• Het CPB wijst erop dat de eerdere verhoging van de box 3-heffing het aantrekkelijker maakte om vermogen in een bv te stoppen. Hogere belasting op vermogen kan dus leiden tot ontwijkgedrag; PRO belast vermogen wel breed, in box 1, 2 en 3.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind, paragraaf 3.2 (aanmerkelijk belangvermogen)

• JA21 kiest de tegenovergestelde route: die partij wil de erf- en schenkbelasting helemaal afschaffen en box 2 opheffen, terwijl PRO grote erfenissen juist zwaarder wil belasten.

  Van: JA21

  • VerkiezingsprogrammaJA21, Verkiezingsprogramma Tweede Kamer 2025 (DNPP-repository Rijksuniversiteit Groningen)

Wat JA21 wil

• JA21 wil box 2 afschaffen en aandelen in de eigen bv voortaan in box 3 belasten; de gebruikelijkloonregeling verdwijnt dan ook.

  JA21 wil voor box 2: 4 Box 2 volledig afschaffen. 4 Aanmerkelijk belang (bijv. aandelen in eigen BV) voortaan belasten in box 3. De gebruikelijkloonregeling vervalt daarmee ook.

• In box 3 wil JA21 niet langer een vast verondersteld rendement belasten, maar het rendement dat iemand echt haalt.

  Het huidige systeem van fictief rendement vervangen door een belasting op werkelijk gerealiseerd rendement.

• JA21 wil de erf- en schenkbelasting afschaffen en daarmee ook de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) overbodig maken.

  De erf- en schenkbelasting afschaffen, waardoor de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) niet meer nodig is; over consumptie van vermogensrendement wordt de erfgenaam immers belast.

• JA21 wil één winstbelastingtarief van 20 procent voor alle bedrijven, in plaats van de huidige twee tarieven.

  Een eenvoudige vennootschapsbelasting voor alle ondernemingen door het huidige tweeschijvenstelsel (19% en 25,8%) te vervangen door één helder tarief van 20% voor alle ondernemingen.

• JA21 wil alle toeslagen en heffingskortingen vervangen door één systeem van toelagen.

  Wij schaffen het circus aan toeslagen en heffingskortingen af, en vervangen het door een simpel en transparant systeem van toelagen.

• JA21 wil de overdrachtsbelasting op particuliere woningen helemaal afschaffen.

  De overdrachtsbelasting voor particuliere woningen geheel afschaffen, hetgeen ook de doorstroming zal bevorderen.

Waarom

Volgens de partij is het belastingstelsel door jarenlange versnippering, subsidies en toeslagen zo ingewikkeld geworden dat zelfs experts het niet meer begrijpen. JA21 noemt dat oneerlijk en wil terug naar eenvoud: een stelsel dat mensen beloont voor werken en ondernemen en waarin mensen die werken meer overhouden. Met 'eerlijk' bedoelt de partij vooral begrijpelijk en lonend, niet een zwaardere bijdrage van hoge inkomens of vermogens.

Wat het CPB zegt

Het CPB rekende het pakket van JA21 door: per saldo gaan de lasten in 2030 met 13,6 mld euro omlaag, waarvan 8,1 mld voor gezinnen en 5,3 mld voor bedrijven; de lasten op vermogen en winst dalen met 11,4 mld euro, terwijl de lasten op inkomen en arbeid per saldo met 2,4 mld euro stijgen. De mediane koopkracht stijgt met gemiddeld 0,4% per jaar, maar de verschillen zijn groot: de derde en vierde inkomensgroep gaan er per saldo op achteruit en gepensioneerden krijgen een behoorlijke daling. Volgens het CPB neemt de vermogensongelijkheid toe doordat de belasting op kapitaal omlaaggaat, en stijgt de armoede na de kabinetsperiode door beperkte indexatie. Het aantal gewerkte uren daalt op lange termijn met 1,4% en het begrotingstekort komt in 2030 uit op 3,6% bbp.

• PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk 11 JA21
• PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk 11 JA21, paragraaf 11.1

Beweringen nagekeken

• Een eenvoudige vennootschapsbelasting voor alle ondernemingen door het huidige tweeschijvenstelsel (19% en 25,8%) te vervangen door één helder tarief van 20% voor alle ondernemingen.

  Ons oordeel: KloptDe bewering is juist, ook in wat ze wil zeggen.

  De Belastingdienst noemt voor 2023 tot en met 2026 inderdaad twee tarieven in de vennootschapsbelasting: 19,0% tot en met 200.000 euro winst en 25,8% daarboven. De beschrijving van het huidige stelsel door JA21 klopt dus.

  • OverigBelastingdienst, Tarieven voor de vennootschapsbelasting

• Bovendien leidt het complexe belasting- en toeslagenstelsel ertoe dat mensen met lagere en middeninkomens er amper op vooruitgaan als ze meer gaan werken.

  Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

  In de tabellen bij het Belastingplan 2027 loopt de marginale druk voor een alleenstaande ouder met twee kinderen en huurtoeslag op tot 85 à 86% bij inkomens rond 35.000 tot 40.000 euro: van elke extra euro blijft dan weinig over. Tegelijk schrijft het ministerie dat 83% van de werkenden een marginale druk van 60% of lager heeft, omdat veel huishoudens geen of minder recht op toeslagen hebben. De bewering geldt dus voor een deel van de huishoudens, niet voor alle lagere en middeninkomens.

  • BegrotingMinisterie van Financiën, Bijlage bij het pakket Belastingplan 2027: Marginale druk en gemiddelde druk (15 september 2026)
  • BegrotingMinisterie van Financiën, Bijlage bij het pakket Belastingplan 2027: Marginale druk en gemiddelde druk (toelichting) (15 september 2026)

• Het aandeel belastingen als onderdeel van de totale energierekening is in Nederland het hoogste van Europa.

  Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

  Voor aardgas klopt het: volgens Eurostat was het aandeel belastingen en heffingen in de gasprijs voor huishoudens in de tweede helft van 2025 in Nederland het hoogst van de EU, 51,8% van de eindprijs. Voor elektriciteit geldt juist het omgekeerde: in de eerste helft van 2026 had Nederland het laagste aandeel belastingen en heffingen (-9,9%), onder meer door de vaste vermindering van de energiebelasting. De 'totale energierekening' is dus niet in zijn geheel het zwaarst belast van Europa.

  • OverigEurostat, Statistics Explained: Natural gas price statistics
  • OverigEurostat, Statistics Explained: Electricity price statistics

Kritiek en tegenargumenten

• Volgens het CPB gaat de vermogensongelijkheid door het pakket omhoog, omdat de belasting op kapitaal daalt: de erf- en schenkbelasting en de gebruikelijkloonregeling verdwijnen en het hoge vpb-tarief en het box 3-tarief gaan omlaag.

  Van: Centraal Planbureau

  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk 11 JA21, paragraaf 11.3

• Het CPB wijst erop dat de koopkrachteffecten sterk uiteenlopen: gepensioneerden gaan er behoorlijk op achteruit en midden­inkomens per saldo ook, terwijl hoge inkomens er juist op vooruitgaan.

  Van: Centraal Planbureau

  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk 11 JA21, paragraaf 11.3

• Het CPB stelt in een aparte studie dat erf- en schenkbelasting de concentratie van vermogens aan de top kan afremmen, maar dat dit nu al beperkt gebeurt door ruime vrijstellingen; afschaffen haalt dat instrument helemaal weg.

  Van: Centraal Planbureau

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (6 mei 2026)

• GroenLinks-PvdA kiest de tegenovergestelde route: niet afschaffen van de erf- en schenkbelasting, maar grote erfenissen zwaarder belasten en een miljonairsbelasting invoeren.

  Van: GroenLinks-PvdA

  • VerkiezingsprogrammaGroenLinks-PvdA, Verkiezingsprogramma Tweede Kamerverkiezingen 2025 (archief DNPP, Rijksuniversiteit Groningen)

Wat FVD wil

• FVD wil één vast tarief in box 1 in plaats van de huidige schijven.

  We voeren een vlaktaks in op het inkomen in Box-1, zodat meer verdienen niet wordt afgestraft en altijd volstrekt transparant is hoeveel inkomstenbelasting moet worden betaald.

• FVD wil de loonheffingskorting vervangen door een belastingvrije voet van 30.000 euro voor werkenden en gepensioneerden.

  We vervangen de loonheffingskorting door een belastingvrije voet die geldt voor alle werkenden en gepensioneerden, zodat werken altijd loont.

• FVD wil de belasting op spaargeld en beleggingen in box 3 afschaffen.

  We heffen de spaarderstaks op, zodat deugdelijk sparen weer wordt aangemoedigd. Tevens beëindigen we hiermee de discussie over fictief rendement.

• FVD wil de erf- en schenkbelasting afschaffen en box 3 helemaal belastingvrij maken.

  Inkomen uit Box-3 wordt volledig belastingvrij. Erf- en schenkbelasting schaffen we af.

• FVD wil dat bedrijven altijd zonder belasting aan de volgende generatie kunnen worden overgedragen.

  We breiden de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) standaard uit naar 100% vrijstelling, zodat bedrijven altijd belastingvrij kunnen worden overgedragen aan de volgende generatie.

• FVD wil beide btw-tarieven verlagen.

  We verlagen het hoge BTW-tarief naar 19% en het lage BTW-tarief naar 6%, zodat het leven weer goedkoper wordt en horeca, winkeliers en aanbieders van diensten een directe economische impuls ontvangen.

Waarom

Volgens de partij zijn belastingen er alleen om een kleine overheid te betalen, en niet om inkomens of vermogens gelijker te maken. FVD noemt een stelsel 'rechtvaardig' als iedereen hetzelfde tarief betaalt en mensen de opbrengst van hun eigen werk en spaargeld mogen houden. Bezit noemt de partij 'heilig'.

Wat het CPB zegt

FVD deed niet mee aan Keuzes in Kaart 2027-2030, de doorrekening van het CPB. Daarom zijn er voor deze plannen geen CPB-cijfers.

Beweringen nagekeken

• We schaffen de meest onrechtvaardige belasting af: de erfbelasting (hier is immers al een heel leven belasting over betaald).

  Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

  Over loon en winst is eerder belasting betaald, maar volgens het CPB bestaat een flink deel van erfenissen en schenkingen uit vermogen waarover juist mínder belasting is betaald, vooral waarde van de eigen woning en vermogen in een bv. Het CPB meldt verder dat het effectieve tarief op erfenissen waarover aangifte is gedaan gemiddeld 12% is en op schenkingen 6%. De stelling dat alles al belast is, geldt dus niet voor elk deel van een nalatenschap.

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (pdf) (6 mei 2026)
  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (pdf), paragraaf 3.2 (6 mei 2026)

• We heffen het stikstoffonds van 25 miljard op, zodat deze gelden gebruikt kunnen worden voor lastenverlichting.

  Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

  Een stikstoffonds bestaat niet als apart fonds: de minister trok het wetsvoorstel voor het Transitiefonds landelijk gebied en natuur in november 2024 in. Er staat wel geld klaar op de aanvullende post van de begroting; volgens de bijlagen bij de Miljoenennota 2027 gaat het om 20 miljard euro voor de stikstofaanpak. Het bedrag van 25 miljard komt in die stukken niet terug.

  • KamerbriefMinisterie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, Kamerbrief over intrekking wetsvoorstel TwT (29 november 2024)
  • BegrotingMinisterie van Financiën, Bijlagen bij Miljoenennota 2027, bijlage Aanvullende post (15 september 2026)

Kritiek en tegenargumenten

• Het CPB stelt dat de hoogste inkomens nu al relatief minder belasting betalen dan de groep daaronder, en dat juist de grootste vormen van vermogen het laagst belast worden. Box 3 helemaal vrijstellen en één vlaktaks invoeren verlagen de belasting op die groepen verder.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (6 mei 2026)
  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (pdf), paragraaf 3.2 (6 mei 2026)

• Volgens het CPB remmen de erf- en schenkbelasting de concentratie van vermogen aan de top nu al maar beperkt, door ruime vrijstellingen zoals de bedrijfsopvolgingsregeling. Die regeling kost in 2026 naar schatting 1,1 miljard euro en het voordeel komt bij enkele duizenden, relatief vermogende personen terecht.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (6 mei 2026)
  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (pdf), paragraaf 3.2 (6 mei 2026)

• FVD wil het stelsel vereenvoudigen, maar houdt grote aftrekposten in stand of verruimt ze (hypotheekrenteaftrek tegen 52%, geen eigenwoningforfait, BOR naar 100%). Het CPB wijst erop dat fiscale regelingen samen 167 miljard euro kosten en dat de eigen woning per saldo gesubsidieerd wordt; dat geld moet via andere belastingen worden opgehaald.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (pdf), paragraaf 3.1.2 (6 mei 2026)
  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (pdf), paragraaf 3.2 (eigen woningbezit) (6 mei 2026)

• FVD wil dat de rijksuitgaven elk jaar 3% krimpen. Het CPB laat zien dat herverdeling in Nederland nauwelijks via de belastingen loopt, maar vooral via overheidsuitgaven: daardoor stijgt het aandeel van de 50% laagste inkomens van 19% naar 29%.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind (pdf), kader ‘Herverdeling niet door belastingen, maar vooral door overheidsuitgaven’ (6 mei 2026)

Wat BBB wil

• BBB wil een eenvoudiger stelsel met vaste bedragen in plaats van toeslagen en een hogere belastingvrije voet in plaats van heffingskortingen.

  Op korte termijn moet er een eenvoudiger belasting- en toeslagenstelsel met vaste bedragen als toelage in plaats van ingewikkelde regelingen komen. Met ook een hogere belastingvrije voet in plaats van heffingskortingen, zodat werken altijd loont. Dit leidt tot minder onzekerheid.

• In box 3 wil BBB alleen belasting heffen over inkomsten en winsten die echt zijn gerealiseerd, dus geen heffing over waardestijging op papier.

  Belastingheffing over vermogensinkomsten in box 3 vindt plaats over daadwerkelijk genoten inkomsten inclusief vermogenswinsten. Dus geen vermogensaanwasbelasting over niet gerealiseerd inkomen, maar vermogenswinstbelasting over daadwerkelijk genoten inkomen.

• BBB wil de belasting op sparen (box 3), op ondernemen (box 2) en de erf- en schenkbelasting niet verhogen.

  De belastingen op sparen in box 3 en op ondernemen in box 2 niet verhogen. De erf- en schenkbelasting zeker niet verhogen.

• BBB wil fiscale regelingen voor bedrijven houden zoals ze zijn, waaronder de bedrijfsopvolgingsfaciliteit, de innovatiebox, de expatregeling en de inkoopfaciliteit voor eigen aandelen.

  Voor bedrijven een stabiel fiscaal beleid en we handhaven de bedrijfsopvolgingsfaciliteit, deelnemingsvrijstelling, innovatiebox en andere maatregelen die innovatie stimuleren zoals de expatregeling. De inkoopfaciliteit eigen aandelen voor beursgenoteerde bedrijven en andere fiscale regelingen voor het bedrijfsleven blijven gehandhaafd.

• BBB wil de hypotheekrenteaftrek niet verder beperken, de (over)waarde van het eigen huis niet belasten en de AOW niet zwaarder belasten.

  De hypotheekrenteaftrek wordt niet verder beperkt en de (over)waarde van de eigen woning wordt niet belast. AOW-uitkeringen worden niet zwaarder belast.

• BBB wil onderzoeken of de btw op overnachtingen weer omlaag kan van 21% naar 9%.

  We willen onderzoeken of het mogelijk is om de verhoging van het BTW-tarief van 9% naar 21% op logies, die in 2026 wordt ingevoerd, terug te draaien.

Waarom

Volgens de partij moet het stelsel progressief en begrijpelijk zijn: de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten, maar zo dat werken, sparen, investeren en ondernemen blijft lonen. Volgens BBB zet het huidige stelsel met toeslagen mensen vast en moet werken en meer werken weer meer opleveren.

Wat het CPB zegt

Het CPB rekende het pakket van BBB door. De lasten gaan per saldo 0,9 mld euro omlaag in 2030: gezinnen 0,4 mld lager bij vermogen en winst, bedrijven 0,5 mld lager bij klimaat en milieu; bij inkomen en arbeid is het effect 0,0 mld. Omdat BBB niets wijzigt aan inkomstenbelasting, uitkeringen en toeslagen, blijven koopkracht en armoede (2,6% van de bevolking in 2030) gelijk aan het basispad. Het begrotingstekort komt uit op 2,4% bbp in 2030 en de structurele werkgelegenheid is op lange termijn 0,4% lager.

• PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk 6 BBB
• PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk 6 BBB, paragraaf 6.3 Inkomen

Beweringen nagekeken

• Handhaving van de huidige fiscale regeling voor kenniswerkers. Deze regeling werkt goed en is als doeltreffend en doelmatig beoordeeld.

  Ons oordeel: Klopt grotendeelsDe kern klopt, maar een detail of getal wijkt af.

  De evaluatie van SEO Economisch Onderzoek uit 2024 concludeert dat de 30%-regeling kennismigranten aantrekt en budgettair doelmatig is: in 2016-2022 leverde zij netto gemiddeld ongeveer 128,5 miljoen euro per jaar op. Dezelfde evaluatie zegt er wel bij dat de onbelaste vergoeding voor de meeste gebruikers hoger is dan hun werkelijke extra kosten, en dat de regeling door de afbouw naar verwachting meer gaat kosten dan opleveren.

  • KamerstukSEO Economisch Onderzoek, Kunde, Kosten en Keuzes. Evaluatie 30%-regeling, extraterritoriale kostenregeling en partiële buitenlandse belastingplicht (bijlage bij Kamerbrief, Eerste Kamer) (1 juni 2024)
  • KamerstukSEO Economisch Onderzoek, Kunde, Kosten en Keuzes (samenvatting) (1 juni 2024)
  • KamerbriefMinisterie van Financiën, Kamerbrief over aanbieding rapport Evaluatie ETK en 30%-regeling (14 juni 2024)

• Het huidige belasting- en toeslagenstelsel is onnodig complex. Miljoenen Nederlanders zijn afhankelijk van een wirwar aan regelingen, die leiden tot onzekerheid, fouten, terugvorderingen en stress.

  Ons oordeel: Klopt grotendeelsDe kern klopt, maar een detail of getal wijkt af.

  Het CPB schrijft dat er tientallen fiscale regelingen, vrijstellingen en aftrekposten zijn, samen geraamd op 167 miljard euro in 2025, en dat die het stelsel complex maken voor burgers, bedrijven en de Belastingdienst. Het CPB koppelt die regelingen ook aan hoge lasten op arbeid en een hoge marginale druk. Het CPB gaat in deze publicatie niet over het aantal mensen met toeslagen; dat deel van de bewering is met deze bron niet te controleren.

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens, paragraaf 3.1.2 (6 mei 2026)
  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind, paragraaf 3.1.2 (fiscale regelingen) (6 mei 2026)

• We willen onderzoeken of het mogelijk is om de verhoging van het BTW-tarief van 9% naar 21% op logies, die in 2026 wordt ingevoerd, terug te draaien. Naar nu blijkt wordt de hiermee beoogde belastingopbrengst bij lange na niet gerealiseerd en bovendien heeft deze maatregel een aanzienlijk negatief effect in de grensregio's.

  Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

  Dat het btw-tarief op logies per 1 januari 2026 naar 21% gaat, klopt: de Belastingdienst meldt dit op haar website. Voor het tweede deel, dat de beoogde opbrengst bij lange na niet wordt gehaald en dat er een aanzienlijk negatief effect is in grensregio's, is geen officiële of planbureaubron. Het programma noemt zelf geen bron of bedrag.

  • OverigBelastingdienst, Vanaf 1 januari 2026: btw-tarief logies omhoog naar 21% (30 oktober 2025)

Kritiek en tegenargumenten

• Het CPB stelt vast dat BBB niets wijzigt aan inkomstenbelasting, uitkeringen en toeslagen. Het aangekondigde eenvoudiger stelsel met een hoge belastingvrije voet zit dus niet in de doorrekening; koopkracht en armoede blijven gelijk aan het basispad.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk 6 BBB, paragraaf 6.3 Inkomen

• Volgens het CPB betalen de allerhoogste inkomens nu gemiddeld een kleiner deel van hun inkomen aan belasting dan de groep daaronder, vooral door uitstel van belasting in box 2. BBB laat box 2 en box 3 ongemoeid, waardoor dit verschil blijft bestaan.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (6 mei 2026)
  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind, paragraaf 3.1 (6 mei 2026)

• BBB houdt de bedrijfsopvolgingsregeling en de erf- en schenkbelasting ongewijzigd. Het CPB wijst erop dat grote vermogensoverdrachten door ruime vrijstellingen weinig worden belast en noemt het versoberen van die regelingen als optie.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind, paragraaf 3.2 (erf- en schenkbelasting en de BOR) (6 mei 2026)
  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind, hoofdstuk 4 (beleidsopties) (6 mei 2026)

• De Raad van State wijst erop dat langdurig uitstel van belasting juist in box 2 speelt en dat doorschuif- en bedrijfsopvolgingsregelingen dat uitstel verder mogelijk maken. In hetzelfde kamerstuk schrijft het kabinet dat een vermogenswinstbelasting voor het hele box 3-vermogen meer prikkels tot uitstel geeft en in vier jaar meer dan 5 miljard euro kan kosten.

  Van: Afdeling advisering van de Raad van State

  • Raad van StateAdvies Afdeling advisering Raad van State en Nader rapport, Wet werkelijk rendement box 3 (Kamerstuk 36748, nr. 4) (22 mei 2025)
  • KamerstukNader rapport bij het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 (Kamerstuk 36748, nr. 4) (22 mei 2025)

Wat ChristenUnie wil

• Niemand betaalt nog belasting over de eerste 30.000 euro inkomen, en wie een euro extra verdient houdt daar altijd meer dan de helft van over.

  Concreet betekent dit dat bij de ChristenUnie-plannen onderaan de streep niemand belasting betaalt over de eerste 30.000 euro aan inkomen. Bovendien is het belastingtarief over een extra verdiende euro (marginale druk) zelfs in het extreemste geval niet meer dan 50%.

• Er komt een vermogensbelasting van 1% over vermogens boven 1 miljoen euro, bedoeld om extra geld op te halen voor defensie.

  In het licht van de grote investeringen die nodig zijn in defensie, vragen we van de grootste vermogens een extra bijdrage met een vermogensbelasting van 1% op vermogens boven de 1 miljoen euro.

• Alle toeslagen verdwijnen en iedereen krijgt in plaats daarvan een vaste korting op de inkomstenbelasting die wordt uitbetaald als die hoger is dan de te betalen belasting (5.000 euro voor de eerste volwassene, 2.500 euro voor de tweede en 4.500 euro per kind per jaar).

  In plaats van toeslagen krijgt iedere Nederlander maandelijks een korting op de te betalen inkomstenbelasting. Als de korting hoger is dan het belastingbedrag, wordt het verschil uitgekeerd.

• De arbeidskorting en de fiscale voordelen voor zelfstandigen gaan op in één werkendenkorting van maximaal 5.000 euro per jaar.

  De arbeidskorting, die de afgelopen jaren tot onverantwoordelijke proporties is opgeblazen, wordt samen met de ondernemersregelingen in de inkomstenbelasting omgevormd naar één werkendenkorting.

• De hypotheekrenteaftrek wordt in de komende decennia afgebouwd; tegelijk vervalt het eigenwoningforfait over de eerste miljoen euro woningwaarde.

  In het kader van haar algehele herziening van het belastingstelsel, wil de ChristenUnie deze regeling de komende decennia geleidelijk afbouwen. Tegelijkertijd schaffen we het eigenwoningforfait af over de eerste miljoen euro, zodat over de eerste miljoen euro aan woningwaarde geen belasting meer hoeft te worden betaald.

• Ouderen krijgen dezelfde (volledige) basiskorting als werkenden en de AOW wordt verder gefiscaliseerd.

  Wij willen dat ouderen ook gaan profiteren van de volledige basiskorting (dus geen lagere algemene heffingskorting, zoals nu het geval is). De AOW wordt geleidelijk verder gefiscaliseerd.

Waarom

Volgens de partij is het huidige stelsel te ingewikkeld en de belastingdruk op werk te hoog. Zij noemt twee kernwaarden: eenvoud (geen terugvorderingen of verrassingen) en rechtvaardigheid. Met rechtvaardigheid bedoelt de ChristenUnie dat ook de laagste inkomens moeten kunnen rondkomen, dat meer werken moet lonen, en dat wie goed verdient en profiteert van belastingvoordelen ook evenredig meebetaalt.

Wat het CPB zegt

Het CPB rekende het pakket door: per saldo blijven de lasten gelijk, maar ze verschuiven. Gezinnen betalen 9,8 mld euro minder, bedrijven 7,4 mld euro meer; de lasten op inkomen en arbeid dalen met 28,3 mld euro, terwijl die op vermogen en winst met 17,1 mld euro stijgen en die op klimaat en milieu met 7,5 mld euro. De mediane koopkracht stijgt met 0,9% per jaar, de armoede daalt met 0,8 procentpunt naar 1,8% en inkomens- en vermogensongelijkheid nemen licht af; binnen inkomensgroepen is de spreiding wel groot. Op lange termijn daalt de structurele werkgelegenheid met 2,7%.

• PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk 9 ChristenUnie
• PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk 9 ChristenUnie, paragraaf 9.3 Inkomen

Beweringen nagekeken

• Soms betalen mensen over een extra verdiende euro meer dan 100% aan belasting, inclusief verlies aan toeslagen.

  Ons oordeel: Klopt grotendeelsDe kern klopt, maar een detail of getal wijkt af.

  Het kabinet schrijft aan de Tweede Kamer dat een marginale druk boven de 100% in zeer specifieke situaties nog kan voorkomen, door drempelbedragen in het stelsel. Dezelfde brief zegt wel dat de meeste van die uitschieters tot het verleden behoren. Wat ontbreekt is hoe vaak het voorkomt: volgens de bijlage bij het Belastingplan 2027 heeft 83% van de werkenden een marginale druk van 60% of lager.

  • KamerbriefStaatssecretaris van Financiën en minister van SZW, Kamerbrief 'Bovennorm marginale druk' (Kamerstuk 36418, nr. 146) (18 juni 2024)
  • BegrotingMinisterie van Financiën, Bijlage - Marginale druk en gemiddelde druk (pakket Belastingplan 2027)

• Hierdoor betalen huurders bij een gelijk inkomen meer belasting dan kopers. De hypotheekrenteaftrek zorgt er bovendien voor dat huizen duurder worden, omdat kopers meer kunnen bieden dan zonder deze regeling mogelijk zou zijn.

  Ons oordeel: Klopt grotendeelsDe kern klopt, maar een detail of getal wijkt af.

  Het CPB schrijft dat de hypotheekrenteaftrek zorgt voor verschillen in belastingdruk tussen eigenwoningbezitters en huurders, en dat de fiscale regelingen rond de eigen woning ertoe leiden dat huishoudens meer bieden en de huizenprijzen stijgen. Het CPB voegt eraan toe dat het verschil vooral geldt ten opzichte van huurders die geen recht hebben op huurtoeslag. In de doorrekening van het CU-pakket dalen de koopprijzen dan ook als de aftrek wordt afgebouwd.

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (6 mei 2026)
  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk 9 ChristenUnie, paragraaf 9.8 Wonen

• Op dit moment zijn de belastingtarieven en heffingskortingen voor gepensioneerden en werkenden totaal verschillend.

  Ons oordeel: KloptDe bewering is juist, ook in wat ze wil zeggen.

  De Belastingdienst laat zien dat mensen met de AOW-leeftijd een aangepast belastingtarief hebben en daardoor ook een andere algemene heffingskorting: in 2026 maximaal 1.556 euro, tegen 3.115 euro voor wie de AOW-leeftijd nog niet heeft bereikt. Het CPB legt uit dat gepensioneerden een lagere belastingdruk hebben omdat zij geen AOW-premie betalen. Dat zegt op zichzelf nog niets over het totale inkomen of vermogen van ouderen.

  • OverigBelastingdienst, Tabel algemene heffingskorting 2026 (13 januari 2026)
  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens, paragraaf 3.1.2 (6 mei 2026)

Kritiek en tegenargumenten

• Het CPB berekent dat het nieuwe stelsel betaald werk minder aantrekkelijk maakt: de structurele werkgelegenheid daalt met 2,7%, vooral bij tweede verdieners en daarmee vooral bij vrouwen.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk 9 ChristenUnie, paragraaf 9.6 Arbeid

• Volgens het CPB zijn de hogere lasten voor bedrijven ongunstig voor het investeringsklimaat, en loopt die lastenstijging na 2030 verder op.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk 9 ChristenUnie, paragraaf 9.4 Investeringsklimaat en kennis
  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk 9 ChristenUnie, paragraaf 9.1 Overheidsfinanciën

• Het kabinet wijst erop dat een vergaande vereenvoudiging de inkomensondersteuning minder precies maakt: binnen dezelfde inkomensgroep gaan sommige huishoudens er fors op vooruit en andere fors op achteruit. Het CPB ziet bij dit pakket ook veel spreiding rond de mediane koopkracht.

  Van: Staatssecretaris van Financiën en minister van SZW

  • KamerbriefStaatssecretaris van Financiën en minister van SZW, Kamerbrief 'Bovennorm marginale druk' (Kamerstuk 36418, nr. 146) (18 juni 2024)

• Het CPB waarschuwt dat hogere tarieven voor hoge inkomens of vermogens meer economische verstoringen en ontwijkgedrag kunnen oproepen; het noemt gelijker belasten van verschillende vormen van vermogen en juist een hoger eigenwoningforfait als alternatieven. De ChristenUnie schaft het eigenwoningforfait over de eerste miljoen euro af.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens, hoofdstuk 4 (6 mei 2026)

Wat DENK wil

• DENK wil de belasting voor lage en middeninkomens verlagen en hoge inkomens, grote vermogens, banken en grote winstgevende bedrijven meer laten betalen; de expatregeling verdwijnt.

  We verlagen de belasting voor lage- en middeninkomens. Mensen met een heel hoog inkomen of vermogen kunnen een extra bijdrage leveren. Grote bedrijven die flinke winsten maken, gaan een eerlijker deel bijdragen. We verhogen de belasting op banken en schaffen ondoelmatige belastingvoordelen af, zoals de expatregeling.

• In de financiële paragraaf wil DENK de winstbelasting voor grote bedrijven verhogen en een extra bijdrage vragen van superrijken en zeer grote vermogens.

  Wij verhogen daarom de winstbelasting voor grote bedrijven en schaffen ondoelmatige belastingvoordelen die de ongelijkheid vergroten af. Binnen de inkomstenbelasting zorgen wij voor een rechtvaardigere verdeling door van superrijken een eerlijke bijdrage te vragen. Deze eerlijke bijdrage vragen wij ook van zeer grote vermogens.

• DENK wil de btw verlagen om de prijzen van boodschappen omlaag te brengen.

  Wij willen dat de prijzen van boodschappen omlaag gaan. Dit doen wij door het nemen van prijsmaatregelen en het verlagen van de BTW.

• De hypotheekrenteaftrek blijft volgens DENK bestaan, maar vervalt voor zeer rijke mensen met zeer dure woningen.

  De hypotheekrenteaftrek blijft bestaan, om woningbezitters tegemoet te komen. We maken het systeem wel doelmatiger, door de aftrek af te schaffen voor ultrarijken met superdure woningen. Zij hebben de tegemoetkoming immers niet nodig.

• DENK wil de belastingen en lasten voor kleinere ondernemingen verlagen.

  Wij willen een verlaging van de belastingen en lasten voor kleinere ondernemingen.

Waarom

Volgens DENK is de ongelijkheid in Nederland te groot en moeten de verschillen tussen arm en rijk kleiner worden. Met ‘rechtvaardig’ bedoelt de partij dat mensen en bedrijven die het kunnen dragen meer bijdragen aan het sociale stelsel, zodat lage en middeninkomens minder belasting betalen. De partij koppelt dit aan bestaanszekerheid en betaalbaar leven.

Wat het CPB zegt

DENK deed niet mee aan Keuzes in Kaart 2027-2030, de doorrekening van het CPB. Daarom zijn er voor deze plannen geen CPB-cijfers.

Beweringen nagekeken

• In onze samenleving is er sprake van ontwrichtende ongelijkheid. Op het gebied van inkomen zien we dat het leven voor veel Nederlanders niet meer te betalen is, waardoor het verschil tussen arm en rijk toeneemt.

  Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

  Het CPB laat zien dat het aandeel van het totale inkomen bij de top 1% tussen 2011 en 2019 steeg van 12% naar 15%. Tegelijk schrijft het CBS dat de ongelijkheid in het besteedbaar inkomen van huishoudens de eerste twee decennia van deze eeuw vrijwel niet veranderde. De armoede daalde vijf jaar op rij en steeg in 2024 weer van 2,7% naar 3,1% van de bevolking. Het beeld hangt dus af van welke maat je neemt.

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (pdf) (6 mei 2026)
  • CBSCBS, Materiële welvaart in Nederland 2024 – Ongelijkheid in financiële welvaart
  • CBSCBS, Stijging armoede na vijf jaar daling (17 december 2025)

• We verhogen de belasting op banken en schaffen ondoelmatige belastingvoordelen af, zoals de expatregeling.

  Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

  Uit de evaluatie van 2017, aangehaald in het Belastingplan 2023, blijkt dat ongeveer de helft van de gebruikers via het forfait meer onbelast vergoed krijgt dan de werkelijke extra kosten; bij hoge inkomens kan dat oplopen. De evaluatie van 2024 concludeert juist dat de regeling doeltreffend is voor het aantrekken van kennismigranten en budgettair doelmatig, met in 2016-2022 een netto opbrengst van gemiddeld ongeveer 128,5 miljoen euro per jaar. ‘Ondoelmatig’ geldt dus voor een deel van de regeling, niet voor het geheel.

  • KamerstukKunde, Kosten en Keuzes. Evaluatie 30%-regeling, extraterritoriale kostenregeling en partiële buitenlandse belastingplicht (in opdracht van het ministerie van Financiën), via Eerste Kamer

• Op fiscaal gebied kan dekking worden gerealiseerd door een eerlijkere bijdrage uit de winsten van grote bedrijven en van de superrijken.

  Ons oordeel: Niet te controlerenEr zijn geen betrouwbare bronnen om het te beoordelen.

  Het programma noemt geen tarieven, grondslagen of bedragen bij deze maatregelen. DENK liet het programma ook niet doorrekenen door het CPB: aan Keuzes in Kaart 2027-2030 deden tien andere partijen mee. Daardoor is niet na te gaan hoeveel geld deze dekking oplevert.

  • PlanbureauCPB, Charted Choices 2027-2030 (Keuzes in Kaart)

Kritiek en tegenargumenten

• Een lagere btw is volgens het ministerie van Financiën een slecht middel om lage inkomens te helpen: rijkere huishoudens profiteren er in euro’s meer van. De 50% meest draagkrachtige huishoudens krijgen twee keer zo veel voordeel als de 50% minst draagkrachtige huishoudens.

  Van: Ministerie van Financiën (ambtelijke fichebundel bij de evaluatie van het verlaagde btw-tarief)

  • KamerstukMinisterie van Financiën, Ambtelijke fichebundel naar aanleiding van de evaluatie van het verlaagde btw-tarief (via Eerste Kamer) (15 september 2023)

• DENK houdt de hypotheekrenteaftrek in stand, behalve voor zeer rijke mensen. Het CPB wijst erop dat juist deze regeling binnen de middenklasse voor verschillen in belastingdruk zorgt, bijvoorbeeld tussen huiseigenaren en huurders.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (6 mei 2026)

• Het schrappen van de expatregeling kan ook nadelen hebben. De evaluatie in opdracht van het ministerie van Financiën acht het aannemelijk dat een versobering het investeringsniveau in Nederland schaadt.

  Van: Evaluatie 30%-regeling in opdracht van het ministerie van Financiën

  • KamerstukKunde, Kosten en Keuzes. Evaluatie 30%-regeling, extraterritoriale kostenregeling en partiële buitenlandse belastingplicht (in opdracht van het ministerie van Financiën), via Eerste Kamer

• Het CPB wijst erop dat de hoogste inkomens hun belastingdruk vooral verlagen via een bv en uitstel van box 2-heffing. Alleen tarieven verhogen raakt dat niet; het CPB noemt het verkleinen van verschillen tussen inkomens- en vermogensvormen en het beperken van uitstel.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (6 mei 2026)

Wat PvdD wil

• Het lage tarief van de inkomstenbelasting omlaag, het hoge tarief omhoog en een extra schijf voor inkomens boven de balkenendenorm.

  We maken de inkomstenbelasting eerlijker. Het lage tarief gaat omlaag, het hoge tarief omhoog. Voor mensen die meer verdienen dan de balkenendenorm komt een nieuwe schijf met een hoger tarief.

• Een maximum aan privévermogen van 10 miljoen euro, met een belasting bij vertrek naar het buitenland.

  Er komt een vermogensplafond van 10 miljoen euro. Met een vertrekbelasting zorgen we ervoor dat superrijken ons land niet zomaar inruilen voor een ander belastingparadijs. Zo verkleinen we de kloof tussen arm en rijk en herverdelen we de kansen.

• Een aparte klimaatbelasting voor mensen met de grootste vermogens.

  We voeren een klimaatbelasting voor de grootste vermogens in, op basis van de inzichten uit de Groene Belastinggids.

• Grote erfenissen worden als inkomen belast en de erfbelasting gaat omhoog, met een vrijstelling tot 30.000 euro.

  Grote erfenissen worden belast als inkomen, we verhogen daarom de erfbelasting. Voor erfenissen tot 30.000 euro blijft een vrijstelling gelden.

• Een winstbelasting met tarieven die hoger worden naarmate een bedrijf meer CO2 uitstoot.

  We voeren een progressieve winstbelasting in waarbij de tarieven afhankelijk zijn van de CO2-uitstoot, in lijn met de Groene Belastinggids. Zo worden buitensporige winsten afgeroomd, vervuiling ontmoedigd en wordt de vervuiler financieel verantwoordelijk gemaakt. De opbrengsten gaan naar het bestrijden van de natuur- en klimaatcrisis.

• Belasting op het inkopen van eigen aandelen door bedrijven en terugdraaien van de versoepelde renteaftrek in de vennootschapsbelasting.

  We draaien cadeautjes aan het grootkapitaal van het vorige kabinet terug. Inkoop van eigen aandelen door bedrijven wordt belast. De versoepeling van de renteaftrekbeperking in de vennootschapsbelasting wordt teruggedraaid.

Waarom

Volgens de partij betalen werkenden en het midden- en kleinbedrijf nu relatief veel belasting, terwijl vervuilers en mensen met heel veel vermogen te weinig betalen. 'Eerlijk' betekent voor de PvdD: werken minder belasten, vervuiling en grote vermogens zwaarder belasten. De partij ziet belastingen daarbij als instrument voor wat zij 'ecorechtvaardigheid' en solidariteit noemt.

Wat het CPB zegt

PvdD deed niet mee aan Keuzes in Kaart 2027-2030, de doorrekening van het CPB. Daarom zijn er voor deze plannen geen CPB-cijfers.

Beweringen nagekeken

• Nu dragen werkenden en het mkb relatief veel bij, terwijl vervuilers en grootvermogenden te vaak buiten schot blijven.

  Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

  De Miljoenennota laat zien dat arbeid het grootste deel van de belastingmix is. Het CPB vindt dat de hoogste inkomens gemiddeld een lagere belastingdruk hebben (ongeveer 28%) dan midden- en hoge inkomens (30 tot 35%). Voor het deel over het mkb en over vervuilers vonden we in deze bronnen geen bevestiging; die vergelijking wordt er niet gemaakt.

  • BegrotingMinisterie van Financiën, Bijlagen bij Miljoenennota 2027, paragraaf 3.1.7 (belastingmix)
  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (6 mei 2026)

• Grote bedrijven en extreem vermogende mensen worden steeds rijker, terwijl miljoenen mensen achterblijven met stijgende kosten en onzekerheid. De vermogensongelijkheid groeit, in Nederland en wereldwijd.

  Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

  Het CPB schrijft dat de inkomensverschillen groeien: het aandeel van het inkomen dat bij de top 1% terechtkomt steeg van 12% naar 15%. Over vermogen zegt het CPB dat de verdeling op het oog stabiel lijkt, al groeien verschillen tussen bepaalde groepen. CBS-cijfers laten zelfs een daling van de vermogensongelijkheid na 2015 zien. De wereldwijde situatie hebben we niet gecontroleerd.

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens, hoofdstuk 4 (6 mei 2026)
  • CBSCBS, Materiële welvaart in Nederland 2024, hoofdstuk 7 Ongelijkheid in financiële welvaart

• Door belastingontwijking in Nederland lopen landen zeker 46 miljard euro mis. Nederland sluit daarom zijn deuren als belastingparadijs.

  Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

  Dat andere landen door doorstroom via Nederland miljarden mislopen, staat in het rapport van de Commissie Doorstroomvennootschappen. Die commissie noemt schattingen van meer dan 20 miljard euro per jaar, met concrete schattingen van 22 miljard (Lejour) en 26,6 miljard (Tax Justice Network). Het bedrag van 46 miljard euro vonden we niet terug in deze officiële bron.

  • OverigCommissie Doorstroomvennootschappen, Op weg naar acceptabele doorstroom (aangeboden aan het parlement) (22 november 2021)

Kritiek en tegenargumenten

• De Raad van State oordeelde over een eerder wetsvoorstel voor een vermogensbelasting, mede ingediend door PvdD-Kamerlid Van Raan, dat de doelen maar zeer beperkt worden gehaald en dat de Belastingdienst de regeling niet uitvoerbaar vindt. Ook moest het voorstel beter worden onderbouwd vanwege het eigendomsrecht.

  Van: Raad van State

  • Raad van StateRaad van State, Samenvatting advies wetsvoorstel vermogensbelasting 2024 (20 maart 2023)

• Het CPB wijst erop dat zwaardere belastingen ook nadelen hebben: ze kunnen de prikkel om te werken en te ondernemen en het vestigingsklimaat raken, en kapitaalvlucht in de hand werken. Dat raakt plannen als een hoger toptarief, een vermogensplafond en een vertrekbelasting.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens, paragraaf 4.1 (6 mei 2026)

• Het programma wil de btw op reparatie en circulaire producten naar 0% en de btw op diergeneeskundige zorg afschaffen. Uit de evaluatie in opdracht van het ministerie van Financiën blijkt dat een lager btw-tarief meestal geen doelmatig instrument is: hogere inkomens profiteren er gemiddeld meer van dan lagere inkomens.

  Van: Ministerie van Financiën (evaluatie uitgevoerd door Dialogic en Significant APE)

  • KamerstukDialogic en Significant APE, Evaluatie van het verlaagde btw-tarief, in opdracht van het ministerie van Financiën (bijlage bij Kamerstuk) (3 april 2023)

Wat SGP wil

• De SGP wil de lasten op arbeid verlagen en de belasting op consumptie verhogen.

  De SGP wil dat werken lonender wordt en dat er meer belast wordt naar gebruik. Daarom verlagen we de lasten op arbeid en verhogen we de belastingen op consumptie.

• De partij wil een splitsingsstelsel, waarbij het gezinsinkomen door twee wordt gedeeld en beide partners apart worden belast.

  De SGP is voorstander van het splitsingsstelsel. Het totale gezinsinkomen wordt gedeeld door twee en daarna worden de fiscale partners ieder apart belast. De heffingskortingen worden binnen het splitsingsstelsel aangepast ten gunste van eenoudergezinnen.

• De belasting op vermogen in box 3 moet over het werkelijk behaalde rendement gaan, waarbij rekening wordt gehouden met inflatie.

  De belasting op vermogen (box 3) wordt gebaseerd op het daadwerkelijk behaalde rendement. Door de lage rente is de huidige belastingdruk namelijk veel te hoog in relatie tot de opbrengst van bijvoorbeeld spaargeld en onroerend goed. We belasten het rendement als dat liquide is en houden zo veel mogelijk rekening met de inflatie.

• De partij wil geen extra belasting op grote vermogens en verhoogt de erfbelasting niet; de aangifte moet wel eenvoudiger.

  Inkomens van mensen zijn niet gelijk, vermogens zijn dat ook niet. De SGP wil daar een eerlijk debat over. Geen jacht op ‘grote vermogens’, maar een rechtvaardige belasting. De erfbelasting verhogen we niet.

• Grote bedrijven en multinationals moeten blijven bijdragen; mazen in het belastingstelsel worden gedicht.

  Grote ondernemingen blijven een eerlijke bijdrage aan de totale belastingopbrengst leveren. Bijvoorbeeld bij multinationals blijkt nog te vaak dat ze nauwelijks belasting in Nederland afdragen. De mazen in ons fiscale stelsel worden gedicht.

• De overdraagbaarheid van de algemene heffingskorting moet verder worden verruimd.

  De overdraagbaarheid van de algemene heffingskorting wordt in 2028 gelukkig weer ingevoerd. Dankzij een amendement van de SGP is deze regeling verruimd naar middeninkomens. We willen dat deze overdraagbaarheid verder verruimd wordt.

Waarom

Volgens de partij zijn belastingen nodig om de overheidsuitgaven te betalen en is dat een Bijbels principe. Belastingheffing moet volgens de SGP ‘eerlijk en rechtvaardig’ zijn, en dat betekent voor deze partij: heffen naar draagkracht. Bij gezinnen vult de SGP dat in als gezinsdraagkracht: niet het individu, maar het gezamenlijke huishouden moet het uitgangspunt van het belastingstelsel zijn.

Wat het CPB zegt

Volgens het CPB verzwaart de SGP de lasten in 2030 met 2,3 mld euro ten opzichte van het basispad. Gezinnen krijgen per saldo 3,2 mld euro lagere lasten (waarvan 4,0 mld euro minder op inkomen en arbeid), terwijl de lasten voor bedrijven met 3,9 mld euro en voor het buitenland met 1,6 mld euro stijgen, onder meer door een belasting op financiële transacties en minder verliesverrekening en renteaftrek in de vennootschapsbelasting. De mediane koopkracht verandert niet en het aantal mensen in armoede blijft gelijk; alleenverdieners gaan er relatief veel op vooruit. Op lange termijn daalt de structurele werkgelegenheid met 1,5% en ligt de staatsschuld in 2060 12%-punt bbp hoger.

• PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk 8 SGP

Beweringen nagekeken

• Die kloof is steeds verder opgelopen, waardoor het combineren van arbeid en zorg steeds lastiger is geworden. We vinden het daarom hoog tijd dat dit onrecht wordt gestopt.

  Ons oordeel: Klopt grotendeelsDe kern klopt, maar een detail of getal wijkt af.

  Het CBS laat zien dat eenverdieners bij hetzelfde huishoudensinkomen duidelijk meer belasting betalen dan tweeverdieners; bij 100 duizend euro inkomen is het verschil ruim 10 procentpunt. Volgens onderzoek dat het CBS aanhaalt hebben fiscale veranderingen dit verschil vergroot, onder meer door de afbouw van de uitbetaling van de algemene heffingskorting sinds 2009. Wat ontbreekt: een deel van het verschil komt ook door andere zaken, zoals de hypotheekrenteaftrek, en dat het combineren van arbeid en zorg hierdoor lastiger is geworden tonen deze bronnen niet aan.

  • CBSCBS, Inkomen en belastingdruk van een- en tweeverdieners (Statistische Trends) (9 september 2026)
  • KamerstukMinisterie van Financiën, Memorie van toelichting Belastingplan 2025, paragraaf 5.15 Fiscale oplossing eenverdieners

• Door de lage rente is de huidige belastingdruk namelijk veel te hoog in relatie tot de opbrengst van bijvoorbeeld spaargeld en onroerend goed.

  Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

  De Belastingdienst rekent voor spaargeld met een apart percentage dat dicht bij de werkelijke spaarrente ligt: 1,37% in 2025 en 1,44% in 2024, tegen 0,00% in 2022. Door uitspraken van de Hoge Raad moet de Belastingdienst uitgaan van het werkelijke rendement als dat lager is dan het fictieve rendement. Voor beleggingen en andere bezittingen, zoals onroerend goed, geldt wel een hoog vast percentage van 5,88% (2025), dat hoger kan zijn dan de werkelijke opbrengst. Het kabinet werkt al aan een heffing over het werkelijke rendement.

  • OverigBelastingdienst, Met welke percentages is het fictief rendement berekend in mijn aangifte?
  • OverigRijksoverheid (Ministerie van Financiën), Plannen kabinet voor heffing op werkelijk rendement in box 3

• Bijvoorbeeld bij multinationals blijkt nog te vaak dat ze nauwelijks belasting in Nederland afdragen.

  Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

  De Adviescommissie Belastingheffing van multinationals stelde vast dat individuele multinationals in Nederland soms geen vennootschapsbelasting betalen terwijl ze hier wel winstgevende activiteiten hebben. Dezelfde commissie concludeerde dat multinationals als groep niet systematisch veel minder betalen: de effectieve druk was 24,5% tegen 24,8% bij niet-multinationals (2010-2017). Wat ontbreekt in het programma: sinds dat rapport zijn maatregelen genomen die het kabinet in de jaarlijkse monitoring als effectief beoordeelt.

  • KamerstukAdviescommissie Belastingheffing van multinationals, Op weg naar balans in de vennootschapsbelasting (via Eerste Kamer) (15 april 2020)
  • KamerstukMinisterie van Financiën, Monitoring van de effecten van de aanpak van belastingontwijking (Kamerstuk 25087, nr. 357) (15 december 2025)

Kritiek en tegenargumenten

• De SGP wil een eenvoudiger stelsel, maar volgens het CPB maakt het splitsingsstelsel het voor huishoudens juist moeilijker om te overzien hoeveel belasting zij over extra inkomen betalen.

  Van: Centraal Planbureau

  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk 8 SGP

• Een verschuiving van lasten op arbeid naar lasten op consumptie pakt volgens het CPB relatief ongunstig uit voor lage en middeninkomens, omdat zij een groter deel van hun inkomen uitgeven.

  Van: Centraal Planbureau

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (pdf)

• De SGP verhoogt de erfbelasting niet en wil geen extra heffing op grote vermogens. Het CPB stelt dat de hoogste inkomens nu juist relatief minder belasting betalen en dat de erf- en schenkbelasting de vermogensconcentratie door ruime vrijstellingen maar beperkt afremt.

  Van: Centraal Planbureau

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (5 mei 2026)
  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (pdf)

Wat SP wil

• Een belasting van 5 procent per jaar op vermogen boven 5 miljoen euro, die volgens de SP meer dan 12 miljard euro per jaar oplevert.

  Door doelgericht de vermogens van de rijkste 0,3 procdent miljonairs en miljardairs te belasten tegen een fair tarief van vijf procent komt er meer dan twaalf miljard euro per jaar vrij voor publieke taken waar honderd procent van Nederland beter van wordt. Voor deze redelijke belasting is de eerste vijf miljoen euro vermogen vrijgesteld

• Inkomen uit kapitaal (zoals vermogen en aandelen) wordt even zwaar belast als inkomen uit werk, en subsidies voor zeer rijke mensen stoppen.

  Daarom verhogen we de belasting voor het inkomen uit kapitaal naar het niveau van de inkomstenbelasting, voeren we een miljonairsbelasting in voor vermogens boven 5 miljoen euro en stoppen we met subsidies voor miljardairs.

• De winstbelasting voor bedrijven gaat omhoog, naar minstens het niveau van de inkomstenbelasting.

  Ook grote bedrijven moeten bijdragen aan onze samenleving en eerlijk belasting betalen. Daarom verhogen we de winstbelasting naar ten minste het niveau van de inkomstenbelasting die gewone mensen betalen.

• De inkomstenbelasting gaat fors omlaag en de btw op basisproducten wordt verlaagd.

  We verlagen de inkomstenbelasting fors zodat je meer overhoudt van het geld dat jij verdient. Ook verlagen we de btw op basisproducten.

• Erfenissen tot 100.000 euro worden belastingvrij, tussen 100.000 en 500.000 euro geldt het tarief van de inkomstenbelasting en daarboven gaat de belasting omhoog.

  Tachtig procent van de erfenissen voor kinderen zijn kleiner dan honderdduizend euro, wij willen dat je dit bedrag belastingvrij kunt doorgeven aan je kinderen. Voor erfenissen tussen de honderd en vijfhonderdduizend stellen we het tarief gelijk met de inkomstenbelasting (37,5%)

• Er komt een vermogensplafond: vermogen boven 50 miljoen euro moet worden ingezet voor de economie en samenleving.

  Daarom voeren we een vermogensplafond in. De allerrijksten gaan hun vermogen boven de 50 miljoen euro verplicht gebruiken om onze economie en samenleving te versterken.

Waarom

Volgens de SP komt het grootste deel van de belasting nu van werk en van wat mensen kopen, en veel minder van kapitaal. De partij noemt dat een herverdeling van arm naar rijk en wil daarom dat de 'sterkste schouders' meer betalen, zodat de lasten voor gewone mensen omlaag kunnen. Met 'eerlijk' bedoelt de SP: wie het meeste vermogen en winst heeft, draagt het meeste bij.

Wat het CPB zegt

SP deed niet mee aan Keuzes in Kaart 2027-2030, de doorrekening van het CPB. Daarom zijn er voor deze plannen geen CPB-cijfers.

Beweringen nagekeken

• Op dit moment komt tachtig procent van de belastinginkomsten uit arbeid en consumptie en maar twintig procent uit kapitaal.

  Ons oordeel: Klopt grotendeelsDe kern klopt, maar een detail of getal wijkt af.

  Het ambtelijke rapport Bouwstenen van het ministerie van Financiën komt voor 2021 uit op 49 cent arbeid, 30 cent consumptie en 21 cent kapitaal per euro belastingopbrengst. Dat komt dicht bij de verhouding 80-20 die de SP noemt. De verdeling verschuift wel per jaar: in de Miljoenennota 2027 is arbeid nog steeds het grootste deel, maar daalt het aandeel kapitaal naar verwachting tot en met 2031.

  • KamerstukMinisterie van Financiën, Bouwstenen voor een beter en eenvoudiger belastingstelsel – Belastingen in maatschappelijk perspectief (12 februari 2024)
  • BegrotingMinisterie van Financiën, Bijlagen bij de Miljoenennota 2027, paragraaf 3.1.7 (belastingmix)

• Op dit moment betalen de lage- en middeninkomens meer belasting dan de hoogste inkomens.

  Ons oordeel: Klopt grotendeelsDe kern klopt, maar een detail of getal wijkt af.

  Het CPB vindt dat de belastingdruk van de 0,01 procent hoogste inkomens in 2011-2019 ongeveer 28 procent was, tegen 30 tot 35 procent voor midden- en hoge inkomens. Het gaat dus om een zeer kleine topgroep van ongeveer 1400 mensen, niet om alle hoge inkomens. In die CPB-cijfers zitten btw en energiebelasting niet; die drukken volgens het CPB vaak juist zwaarder op lage en middeninkomens.

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (6 mei 2026)
  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (webpagina) (6 mei 2026)

• Tachtig procent van de erfenissen voor kinderen zijn kleiner dan honderdduizend euro

  Ons oordeel: Klopt grotendeelsDe kern klopt, maar een detail of getal wijkt af.

  CBS-onderzoek onder kinderen van wie de laatste ouder in 2018 overleed laat zien dat 31 procent een bij de Belastingdienst geregistreerde erfenis kreeg, met een doorsnee bedrag van 43 duizend euro netto. Van álle kinderen ging het bij 6 procent om 100 duizend euro of meer. Van de kinderen mét zo'n erfenis kreeg dus ongeveer een vijfde 100 duizend euro of meer. De cijfers gaan over één groep overledenen en niet over alle erfenissen.

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind, paragraaf 3.2 (erf- en schenkbelasting) (6 mei 2026)

Kritiek en tegenargumenten

• Het CPB wijst erop dat hogere tarieven voor de hoogste inkomens en vermogens meer ontwijkgedrag en economische verstoringen kunnen opleveren. Het noemt het beperken van arbitrage, door inkomen en vermogen gelijker te belasten, een verstandiger route.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind, paragraaf 4.2 (6 mei 2026)

• Volgens het CPB gaat belasting heffen altijd samen met verstoringen: het kan prikkels om te werken en te ondernemen aantasten, het vestigingsklimaat raken en kapitaalvlucht aanwakkeren. Dat raakt plannen als de miljonairsbelasting en het vermogensplafond, die de SP met een vertrekbelasting wil beschermen.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind, hoofdstuk 4 (6 mei 2026)

• Het CPB laat zien dat de overheid vooral herverdeelt via uitgaven zoals zorg, onderwijs, toeslagen en uitkeringen, en nauwelijks via het belastingstelsel. Lagere belastingen zijn daarmee niet automatisch de meest gerichte manier om lage inkomens te helpen.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind, kader 'Herverdeling niet door belastingen, maar vooral door overheidsuitgaven' (6 mei 2026)

• Het CPB stelt dat de belastingdruk op erfenissen en schenkingen nu al laag is (gemiddeld 12 procent op erfenissen en 6 procent op schenkingen) en dat ruime vrijstellingen de concentratie van vermogen aan de top maar beperkt afremmen. De SP wil erfenissen tot 100.000 euro juist helemaal vrijstellen.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind, paragraaf 3.2 (erf- en schenkbelasting en de BOR) (6 mei 2026)

Wat 50PLUS wil

• De schenk- en erfbelasting verdwijnt helemaal.

  De schenk- en erfbelasting wordt afgeschaft.

• Ouderen moeten fiscaal gelijk behandeld worden: de houdbaarheidsbijdrage voor AOW'ers gaat weg en de inflatiecorrectie in de inkomstenbelasting wordt volledig toegepast.

  Volledige toepassing van de wettelijke inflatiecorrectie in de inkomstenbelasting. Een belastingsysteem waar geen discriminatie naar leeftijd plaatsvindt. De houdbaarheidsbijdrage voor AOW'ers wordt afgeschaft.

• Box 3 gaat heffen over werkelijk rendement, maar alleen over winst die echt is gemaakt (vermogenswinst); de overwaarde van het eigen huis blijft buiten box 3.

  Het nieuwe Box 3-stelsel wordt gebaseerd op werkelijk behaald rendement, met een algemene vermogenswinstbelasting en geen vermogensaanwasbelasting. De overwaarde van de eigen woning wordt in de toekomst niet belast als vermogen in box 3.

• De hypotheekrenteaftrek blijft bestaan en de aftrek voor huiseigenaren zonder (grote) hypotheek, de Wet Hillen, komt terug.

  De aftrek hypotheekrente blijft in stand. De beloning op het aflossen van de hypotheek op de eigen woning (de Wet Hillen) keert terug.

• De btw op voedsel gaat omlaag of omhoog, afhankelijk van hoe gezond het product is.

  Gezonde voedselproducten komen in het lage BTW-tarief en ongezonde producten in het hoge tarief.

• Er moet 5 miljard euro worden bespaard door aftrekposten en andere belastingregelingen door te lichten.

  Besparing van, per saldo, 5 miljard op fraude, verspilling en ondoelmatigheden binnen het woud van belastingfaciliteiten.

Waarom

Volgens de partij worden gepensioneerden via de belastingen te vaak als geldbron gebruikt. 50PLUS noemt dat leeftijdsdiscriminatie en wil daar een eind aan maken. Daarom staan in het hoofdstuk over belastingen vooral maatregelen die ouderen en huiseigenaren ontzien.

Wat het CPB zegt

50PLUS deed niet mee aan Keuzes in Kaart 2027-2030, de doorrekening van het CPB. Daarom zijn er voor deze plannen geen CPB-cijfers.

Beweringen nagekeken

• Sinds 2018 zijn er maar liefst 44.000 Rijksambtenaren bijgekomen, terwijl de arbeidsmarkt deze krachten op andere plekken heel hard nodig heeft.

  Ons oordeel: KloptDe bewering is juist, ook in wat ze wil zeggen.

  Volgens cijfers van het Rijk werkten er eind 2018 113.532 fte bij het Rijk. In 2024 waren dat er 157.019 fte: een toename van ongeveer 43.500. In 2025 ging het om 160.016 fte, waarbij de groei afvlakte naar 1,9%. Het gaat om medewerkers die onder de CAO Rijk vallen, dus niet om politie, defensie, gemeenten of zorg.

  • OverigRijksoverheid (ministerie van BZK), Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk 2024 gepubliceerd (21 mei 2025)
  • OverigRijksoverheid (ministerie van BZK), Rijksoverheid wordt efficiënter en effectiever – minder externe inhuur, stijging aantal ambtenaren vlakt af (20 mei 2026)

• Gepensioneerden worden nu nog te vaak gezien als PIN-automaat en behandeld als melkkoe. Het tijdperk van leeftijdsdiscriminatie via de belastingen wordt, wat 50PLUS betreft, beëindigd.

  Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

  Er bestaat inderdaad een regel die alleen voor AOW'ers geldt: de houdbaarheidsbijdrage. Daardoor loopt de schijfgrens voor AOW'ers die na 1946 zijn geboren achter; in 2021 ging het om maximaal 145 euro per jaar. Tegelijk betalen gepensioneerden geen AOW-premie: 17,85% in de eerste schijf, tegen 35,75% voor mensen onder de AOW-leeftijd. Die context staat niet in het programma.

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (pdf, voetnoot 30) (6 mei 2026)

• Besparing van, per saldo, 5 miljard op fraude, verspilling en ondoelmatigheden binnen het woud van belastingfaciliteiten.

  Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

  Dat er veel belastingregelingen zijn, klopt: het CPB telt tientallen regelingen met in 2025 een geraamd beslag van 167 miljard euro, ongeveer 40% van de belastinginkomsten. Uit evaluaties blijkt dat een deel niet doelmatig is. Het CPB spreekt daarbij over ondoelmatigheid, niet over fraude. Of er per saldo 5 miljard is te besparen, is niet onderbouwd; schrappen betekent dat groepen die zo'n regeling nu gebruiken meer belasting gaan betalen.

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (pdf, paragraaf 3.1.2) (6 mei 2026)
  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (pdf, fiscale regelingen) (6 mei 2026)

Kritiek en tegenargumenten

• Volgens het CPB remt de erf- en schenkbelasting de opeenhoping van vermogen aan de top nu al maar beperkt af, door ruime vrijstellingen. De gemiddelde druk is 12% op erfenissen en 6% op schenkingen; afschaffen haalt die rem helemaal weg.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (6 mei 2026)
  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind (pdf, paragraaf 3.2: erf- en schenkbelasting en de BOR) (6 mei 2026)

• Het beeld dat ouderen fiscaal worden benadeeld, delen het CPB en het kabinet niet: gepensioneerden hebben juist een lagere belastingdruk omdat zij geen AOW-premie betalen. Het CPB noemt een kleinere vrijstelling van AOW-premies zelfs als optie voor meer herverdeling.

  Van: CPB en de staatssecretaris van Financiën

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind (pdf, beleidsopties) (6 mei 2026)
  • KamerstukEerste Kamer, Verslag van een schriftelijk overleg met de staatssecretaris van Financiën over het rapport van de Commissie Draagkracht (Kamerstuk 35 572, nr. Y) (28 juni 2021)

• Het kabinet wijst er in het nader rapport bij het advies van de Raad van State op dat een vermogenswinstbelasting voor heel box 3 meer economische verstoring geeft en mensen aanzet tot uitstel van belasting betalen. Ook is die vorm lastiger uit te voeren, omdat de aankoopwaarde lang moet worden bijgehouden.

  Van: Kabinet, in het nader rapport bij het advies van de Raad van State over de Wet werkelijk rendement box 3

  • KamerstukTweede Kamer, Wet werkelijk rendement box 3; Advies Afdeling advisering Raad van State en Nader rapport (Kamerstuk 36 748, nr. 4) (16 mei 2025)

• Het CPB stelt dat het eigen huis per saldo al fiscaal wordt gesubsidieerd: de hypotheekrenteaftrek is meestal hoger dan het eigenwoningforfait, met in 2026 naar schatting 9 miljard euro aan gemiste belasting. Dat vergroot de verschillen tussen huiseigenaren en huurders.

  Van: CPB

  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind (pdf, paragraaf 3.2: eigen woningbezit) (6 mei 2026)
  • PlanbureauCPB, De hoogste bomen vangen minder wind: belastingdruk op inkomens en vermogens (6 mei 2026)

Wat Volt wil

• Volt schaft toeslagen, heffingskortingen, aftrekposten, vrijstellingen en premies af en vervangt die door een basisinkomen en meer schijven in de inkomstenbelasting.

  We schaffen alle toeslagen, heffingskortingen, aftrekposten, vrijstellingen en de werkgevers- en werknemerspremies af. Al deze regelingen worden afgedekt door invoering van het nieuwe basisinkomen en door uitbreiding van de inkomstenbelasting met een aantal schijven.

• Volt wil hetzelfde tarief voor inkomen uit werk, onderneming, bedrijfswinst en vermogen, zodat schuiven tussen de boxen niet meer loont.

  Daarbij maakt het niet uit voor het belastingtarief of inkomsten worden verkregen uit arbeid, onderneming, winst uit een vennootschap of winst uit vermogen. Dit voorkomt `boxhoppen'. We belasten daadwerkelijke inkomsten.

• De erf- en schenkbelasting wordt een 'ontvangstbelasting' waarbij het tarief niet meer afhangt van de relatie met de gever of overledene.

  De erf- en schenkbelasting heet voortaan de `ontvangstbelasting' en wordt aangepast. Deze wordt relatie-onafhankelijk gemaakt. De partnervrijstelling blijft wel bestaan in de huidige vorm.

• Volt bouwt de hypotheekrenteaftrek en het eigenwoningforfait af en verplaatst de eigen woning naar box 3, met compensatie via lagere inkomstenbelasting en een basisinkomen.

  We bouwen de hypotheekrenteaftrek en het eigenwoningforfait zo snel mogelijk af en verplaatsen de eigen woning stapsgewijs naar box 3. De gestegen maandlasten voor huiseigenaren worden gecompenseerd met een lagere inkomstenbelasting en een basisinkomen. Op deze manier belasten we vermogen meer dan arbeid én dalen de huizenprijzen.

• Er komt één btw-tarief voor alle goederen en diensten; het lage tarief en het 0%-tarief verdwijnen, met compensatie via lagere lasten op werk.

  We belasten al het gebruik van hulpbronnen. Daarom komt er een uniform vast btw-tarief voor alle goederen en diensten. Alle uitzonderingen, inclusief het 0%-tarief en lage btw-tarief, schaffen we af. Om de koopkracht van mensen te beschermen, verlagen we de belastingdruk op arbeid en voeren we een basisinkomen in.

Waarom

Volgens de partij moet het belastingstelsel eenvoudiger en moeten grote vermogens, bedrijven en vervuilers meer bijdragen. Volt noemt dat 'rechtvaardig' en werkt met het uitgangspunt dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. Volgens Volt verschuift zo de belasting van arbeid naar vermogen en vervuiling.

Wat het CPB zegt

Het CPB rekende uit dat de lasten bij Volt per saldo met 19,3 mld euro stijgen in de kabinetsperiode. Daarbinnen dalen de lasten op inkomen en arbeid met 59,6 mld euro, terwijl de lasten op vermogen en winst met 46,5 mld euro stijgen en die op klimaat en milieu met 27,0 mld euro; gezinnen krijgen per saldo 50,0 mld euro hogere lasten en bedrijven 33,5 mld euro lagere lasten (vooral door het afschaffen van de premies). De mediane koopkracht stijgt met gemiddeld 1,0% per jaar, maar de spreiding binnen groepen is groot; de armoede daalt met 0,4%-punt en de vermogensongelijkheid neemt af. Op lange termijn daalt de structurele werkgelegenheid met 2,9% en loopt de staatsschuld op tot 150% bbp in 2060.

• PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk Volt
• PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk Volt (paragraaf 10.3 Inkomen)

Beweringen nagekeken

• Als eerste stap nemen we het voorstel in het rapport van het Ministerie van Financiën `Kansen voor lagere tarieven en beter beleid' aan, om zo snel en verantwoord mogelijk de fiscale regelingen ter waarde van 31 miljard euro af te bouwen.

  Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

  Het rapport bestaat en stelt inderdaad voor om slecht werkende fiscale regelingen af te schaffen, aan te passen of om te vormen. Het rapport noemt daarbij een maximale opbrengst van 35 miljard euro (in de tabel 35,2 miljard voor de meest vergaande beleidsrichtingen), niet 31 miljard euro. Het bedrag van 31 miljard staat niet in het rapport; welke keuze Volt precies maakt, blijkt niet uit de tekst.

  • KamerstukMinisterie van Financiën, Kansen voor lagere tarieven en beter beleid – Aanpak fiscale regelingen voor een eenvoudiger en beter belastingstelsel (30 juni 2025)

• Volgens het CPB gaan alle huishoudens er financieel op vooruit.

  Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.

  Het CPB schrijft dat de koopkracht in doorsnee stijgt, met gemiddeld 1,0% per jaar, en dat armoede daalt. Het CPB zegt er wel bij dat de spreiding binnen inkomensgroepen groot is en dat de hoogste inkomens er minder op vooruitgaan. Dat alle huishoudens erop vooruitgaan, staat niet in de doorrekening; na de kabinetsperiode daalt de koopkracht van woningbezitters juist.

  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk Volt
  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk Volt (paragraaf 10.3 Inkomen)

• Wij zijn de enige partij die de eigen woning naar box 3 verplaatst - zoals DNB en het CPB adviseren.

  Ons oordeel: Klopt grotendeelsDe kern klopt, maar een detail of getal wijkt af.

  In Keuzes in Kaart is Volt inderdaad de enige partij die de eigen woning naar box 3 verplaatst; andere partijen bouwen alleen de hypotheekrenteaftrek af. DNB heeft zo'n verschuiving van box 1 naar box 3 doorgerekend en schrijft dat het afbouwen van fiscale voordelen voor huiseigenaren ook wordt bepleit door IMF, OESO en CPB. Het CPB zelf geeft in Keuzes in Kaart geen advies, maar rekent partijplannen door.

  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030 (hoofdstuk 1, vergelijking partijen)

Kritiek en tegenargumenten

• Het CPB wijst erop dat de vermogensbelasting van Volt grote uitvoerings- en juridische risico's heeft. Zonder een anticumulatiebepaling kan de belasting hoger uitvallen dan het inkomen, en op lange termijn valt de opbrengst lager uit doordat de grondslag deels wegvalt.

  Van: Centraal Planbureau (CPB)

  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, paragraaf 12.6.6 Vermogensbelasting
  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk Volt

• Volgens het CPB verlaagt de stelselherziening de prikkel om (meer) te werken. Op lange termijn daalt de werkgelegenheid met 2,9% en loopt de staatsschuld op tot 150% bbp in 2060.

  Van: Centraal Planbureau (CPB)

  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk Volt
  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk Volt (10.1 Overheidsfinanciën)

• Het CPB stelt dat het stelsel wel eenvoudiger wordt, maar dat de vele schijven en aparte tarieven nieuwe complexiteit geven: een deel van de problemen met terugvorderingen verschuift van de toeslagen naar box 1.

  Van: Centraal Planbureau (CPB)

  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk Volt (10.3 Inkomen)

• DNB rekende de verschuiving van de eigen woning naar box 3 door in twintig jaarlijkse stappen en noemt een geleidelijke invoering met teruggave van de opbrengst een voorwaarde. Volt schaft de hypotheekrenteaftrek in vier jaar af; het CPB ziet dan een risico dat hypotheken 'onder water' komen te staan.

  Van: De Nederlandsche Bank (DNB)

  • OverigDe Nederlandsche Bank, Analyse 'Vier ingrediënten voor een evenwichtigere woningmarkt', box 1 (1 oktober 2021)
  • PlanbureauCPB, Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk Volt (10.8 Wonen)