Welke partijen noemen onderzoekers populistisch, radicaal of extreem?

Wie deelt in?

Beloftewijzer deelt partijen niet zelf in, maar wetenschappers doen dat wel. De bekendste lijst is The PopuList, die meer dan honderd wetenschappers hebben nagelopen. Versie 4.0 is van mei 2026 en gebruikt drie woorden om partijen in te delen.

• Populistisch: ‘het volk’ staat tegenover ‘een corrupte elite’. Meer daarover lees je bij populisme.
• Uiterst rechts, in het Engels far right: een partij die vindt dat het land vooral van de ‘eigen’ bevolking is. Zo’n partij hecht ook veel waarde aan gezag en orde.
• Uiterst links, in het Engels far left: een partij die het huidige kapitalisme afwijst en de rijkdom veel anders wil verdelen.

Beide zijn overkoepelende woorden, die radicaal of extreem kunnen betekenen.

De partijen in de Tweede Kamer

De partijen staan in de volgorde van de verkiezingsuitslag van 2025.

Partij	Populistisch	Uiterst rechts of links
D66	nee	nee
PVV	ja	uiterst rechts
VVD	nee	nee
PRO (voorheen GroenLinks-PvdA)	nee	nee
CDA	nee	nee
JA21	ja	uiterst rechts
FVD	ja	uiterst rechts (extreem)
BBB	ja	grensgeval uiterst rechts
DENK	nee	nee
ChristenUnie	nee	nee
SP	grensgeval (sinds 2002)	grensgeval uiterst links
SGP	nee	nee
Partij voor de Dieren	nee	nee
50PLUS	nee	nee
Volt	nee	nee

‘Nee’ betekent dat The PopuList de partij hier niet indeelt.

Wat de onderzoekers schrijven

Waarom een partij zo is ingedeeld, staat in het landrapport over Nederland van The PopuList. Dat rapport is volgens The PopuList nog gebaseerd op de vorige versie van de lijst, 3.0.

PVV. Volgens The PopuList is de PVV sinds de oprichting in 2006 populistisch en uiterst rechts. De partij voert campagne tegen ‘de linkse kerk’ en noemt de islam een totalitaire ideologie.

JA21. De partij presenteert zich als een nette keuze naast FVD en de PVV. Toch is ze volgens The PopuList populistisch en uiterst rechts, wat de onderzoekers afleiden uit haar teksten, standpunten en stemgedrag in de Kamer. Politicoloog Simon Otjes twijfelt of JA21 populistisch is, omdat de partij volgens hem wil meeregeren en weinig taal tegen de elite gebruikt.

FVD. Volgens The PopuList is FVD sinds 2017 sterk geradicaliseerd. De onderzoekers noemen complotdenken, antisemitisme en het idee van een eigen samenleving die de staat niet meer gehoorzaamt. Daarom noemen ze FVD nu extreemrechts en niet meer radicaal-rechts. Ook politicoloog Otjes zegt dat deskundigen FVD een extreemrechtse partij noemen, die grenst aan antidemocratisch.

BBB. The PopuList noemt BBB een populistische boerenpartij, die opkomt voor boeren en voor mensen op het platteland. BBB is streng over migratie, en volgens de onderzoekers stemt de partij daarover steeds met de uiterst rechtse partijen. Daarom noemen ze BBB een grensgeval van uiterst rechts.

SP. De SP begon in 1971 als maoïstische partij. Volgens The PopuList was ze tot 2002 populistisch en daarna een grensgeval. Sinds de vroege jaren negentig staat de SP op de lijst ook als grensgeval van uiterst links.

Ander onderzoek

De Chapel Hill Expert Survey deelt partijen in families in en maakt daarbij geen onderscheid tussen radicaal en extreem. In dat onderzoek horen de PVV en FVD bij ‘radicaal-rechts’ en de SP bij ‘radicaal-links’.

Wat de AIVD zegt

De AIVD en de NCTV deelden in hun rapport ‘Achter de façade’ van september 2026 geen partijen in, schreef het kabinet op 9 november 2026. Volgens de AIVD vallen partijen die binnen de regels van de democratie werken niet onder extremisme.

Een etiket en de beloftes

Beloftewijzer beoordeelt elke partij op dezelfde manier: haalt ze wat ze beloofde? Een etiket als populistisch of extreem verandert daar niets aan. Wat de woorden precies betekenen, lees je op Wat is het verschil tussen radicaal, extreem en extremisme?