Standpunten uitgelegd, Wonen: hoe komen er genoeg betaalbare huizen?
SP over wonen
Hoe willen partijen het woningtekort oplossen, en voor wie?
Bijgewerkt op . De feiten over wonen, de uitleg over de doorrekening van het CPB en de standpunten van de andere partijen staan op de pagina over het hele onderwerp.
Oppositiepartij, 3 zetels. Programma: Supersociaal. Verkiezingsprogramma van de Socialistische Partij voor de Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober 2025 (2025)
De SP wil met een Nationaal Woonfonds van 30 miljard euro één miljoen extra betaalbare huurwoningen maken, de huren bevriezen, sociale huur openstellen voor middeninkomens en grondspeculatie, leegstand en beleggers in woningen zwaarder belasten.
Wat SP wil
Er komen één miljoen extra betaalbare huurwoningen, met een huur van hooguit 800 euro, via nieuwbouw, het ombouwen van lege panden, splitsen, optoppen en het terugkopen van dure huurwoningen.
In plaats daarvan bouwen we aan eerlijke volkshuisvesting die werkt voor iedereen. Wij bouwen één miljoen betaalbare huurwoningen, bevriezen de huren en geven bewoners weer zeggenschap over hun huis en hun buurt.
p. 8 van het verkiezingsprogramma van SP (pdf) Een nieuw Nationaal Woonfonds krijgt 30 miljard euro extra voor volkshuisvesting; de partij betaalt dat door de staatsschuld iets te laten oplopen.
Wij richten een Nationaal Woonfonds op en investeren 30 miljard euro in volkshuisvesting. Dit komt bovenop de al bestaande investeringen en dit doen we door de staatsschuld iets op te laten lopen.
p. 8 van het verkiezingsprogramma van SP (pdf) De huren worden bevroren en het puntenstelsel voor huurwoningen gaat weer uit van de kwaliteit van de woning in plaats van de WOZ-waarde.
Om het tij te keren bevriezen wij daarom de huren. Ook passen we het puntensysteem aan: het gaat weer over de kwaliteit van de woning, niet over schommelingen in de WOZ-waarde die de huren kunstmatig opdrijven.
p. 8 van het verkiezingsprogramma van SP (pdf) Sociale huur wordt weer toegankelijk voor een brede groep, ook voor mensen met een middeninkomen.
Daarom maken we sociale huur weer toegankelijk voor een brede groep mensen. Ook voor middeninkomens.
p. 8 van het verkiezingsprogramma van SP (pdf) De hypotheekrenteaftrek blijft vier jaar bestaan voor woningen tot 600.000 euro; boven dat bedrag wordt hij direct versneld afgebouwd en de opbrengst gaat naar betaalbare huurwoningen en starters.
Voor de komende vier jaar garanderen we deze regeling voor woningen tot 600 duizend euro, maar boven dit bedrag bouwen we de hypotheekrenteaftrek direct versneld af. Zo komt er jaarlijks 5 tot 6 miljard euro vrij.
p. 10 van het verkiezingsprogramma van SP (pdf) Grondeigenaren die grond vasthouden om winst te maken, gaan meer belasting betalen; speculanten die onnodig wachten met bouwen, kunnen worden onteigend.
Grondeigenaren die grond vasthouden om winst te maken belasten we zwaarder. Speculanten die onnodig wachten met bouwen en hun belang boven die van de samenleving zetten zullen wij onteigenen.
p. 10 van het verkiezingsprogramma van SP (pdf)
Waarom
Volgens de partij is wonen onbetaalbaar geworden doordat de markt en beleggers te veel bepalen. De SP noemt de wooncrisis het gevolg van politieke keuzes en wil daarom dat de overheid en woonverenigingen weer de regie nemen, omdat huizen volgens de partij er zijn om in te wonen en niet voor winst.
Die toekomst is mogelijk als we kiezen voor mensen in plaats van voor de markt. We laten het oude systeem achter ons, waarin beleggers de dienst uitmaken en betaalbaarheid verdwijnt.
Wat het CPB zegt
SP deed niet mee aan Keuzes in Kaart 2027-2030, de doorrekening van het CPB. Daarom zijn er voor deze plannen geen CPB-cijfers.
Beweringen nagekeken
Terwijl tienduizenden jongeren geen woning kunnen vinden, staan in Nederland 64 duizend woningen langer dan een jaar leeg.
p. 10 van het verkiezingsprogramma van SP (pdf) Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.
Het getal klopt: volgens de minister stonden begin 2024 ongeveer 64.000 woningen die een jaar eerder ook leegstonden leeg. Maar een groot deel daarvan gebruikt volgens het CBS nog energie en is dus (deels) in gebruik; na die correctie gaat het om ongeveer 30.000 woningen. Die staan vooral leeg door sloop of verbouwing, omdat de eigenaar ergens anders woont, door krimp of omdat de laatste bewoner is overleden.
Momenteel heeft ons land de laagste staatsschuld in 50 jaar, terwijl veel mensen nu geen betaalbare woningen kunnen vinden.
p. 8 van het verkiezingsprogramma van SP (pdf) Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.
De schuld van de overheid is historisch laag: eind 2024 was die volgens het CBS 43,7 procent van het bbp. Maar de reeks van het CBS begint in 1995, en in 2007 was de schuldquote lager. ‘De laagste in 50 jaar’ is met deze cijfers dus niet te onderbouwen. In 2025 steeg de schuldquote weer, naar 44,7 procent.
Hoe meer belastingvoordeel je krijgt bij het kopen van een huis, hoe meer mensen kunnen lenen en hoe harder de huizenprijzen stijgen. Dat is precies wat de hypotheekrenteaftrek doet: ze maakt huizen niet goedkoper, maar juist duurder.
p. 10 van het verkiezingsprogramma van SP (pdf) Ons oordeel: KloptDe bewering is juist, ook in wat ze wil zeggen.
Het CPB schrijft dat fiscale voordelen zoals de hypotheekrenteaftrek de prijzen opdrijven, en dat steun voor kopers grotendeels in de prijs verdwijnt. Het CBS berekende dat de aftrek voor de eigen woning in 2024 9,5 miljard euro belastingvoordeel opleverde.
Kritiek en tegenargumenten
Het CPB schrijft dat het bevriezen van huren onbedoeld leidt tot minder woningbouw. Corporaties lenen op basis van hun huurinkomsten; lagere huurinkomsten betekenen minder ruimte om te bouwen.
Van: CPB
Bij de Wet betaalbare huur waarschuwde de Raad van State dat strengere regels voor huurprijzen verhuurders kunnen aanzetten tot verkoop van huurwoningen en tot het opnieuw bekijken van nieuwbouw. Ook het CPB schrijft dat een rem op huurstijgingen de gemiddelde huur op termijn kan verhogen en doorstroming beperkt.
Van: Raad van State en CPB
Volgens het CPB reageert het woningaanbod in Nederland weinig op extra geld. Subsidies voor woningbouw komen dan vooral terecht in hogere grondprijzen en leveren maar beperkt extra woningen op.
Van: CPB
Het interdepartementale onderzoek naar woningbouw en grond wijst erop dat de overheid bij onteigening in de praktijk een prijs betaalt die is gebaseerd op recente verkopen. Zijn de grondprijzen niet gedaald, dan draait de overheid op voor het tekort.
Van: IBO woningbouw en grond (ministeries)