Standpunten uitgelegd, Wonen: hoe komen er genoeg betaalbare huizen?
PvdD over wonen
Hoe willen partijen het woningtekort oplossen, en voor wie?
Bijgewerkt op . De feiten over wonen, de uitleg over de doorrekening van het CPB en de standpunten van de andere partijen staan op de pagina over het hele onderwerp.
Oppositiepartij, 3 zetels. Programma: Natuurlijk. Verkiezingsprogramma Tweede Kamerverkiezingen oktober 2025 (2025)
De Partij voor de Dieren wil wonen loskoppelen van de markt: de veehouderij krimpt met 75 procent zodat er grond vrijkomt, eerst wordt bestaande bebouwing beter benut, minstens 40 procent van de nieuwbouw wordt sociale huur, de huren worden vijf jaar bevroren en alle huurwoningen vallen onder het puntenstelsel.
Wat PvdD wil
De veehouderij krimpt met 75 procent; daardoor komt volgens de partij landbouwgrond vrij voor natuur en woningen en is de stikstofcrisis opgelost.
Door te kiezen voor een krimp met 75% van het aantal dieren dat wordt gefokt en gedood in de veehouderij wordt de stikstofcrisis opgelost, komt er veel landbouwgrond en agrarische bebouwing vrij.
p. 94 van het verkiezingsprogramma van PvdD (pdf) Een Deltaplan wonen met een vaste volgorde: eerst bestaande gebouwen beter gebruiken, dan in de stad bouwen en pas daarna aan de rand van dorpen en steden.
Allereerst wordt bestaande bebouwing slimmer benut. Denk aan het transformeren van kantoorpanden, het aanpakken van leegstand, het optoppen en splitsen van bestaande woningen en het stimuleren van doorstroming.
p. 94 van het verkiezingsprogramma van PvdD (pdf) Minstens 40 procent van de nieuwe woningen wordt sociale huur, en corporaties verkopen alleen nog sociale huurwoningen als die worden vervangen.
Er komen meer betaalbare woningen: minimaal 40% van de nieuwbouwwoningen is sociale huur.
p. 97 van het verkiezingsprogramma van PvdD (pdf) De huren worden vijf jaar bevroren; woningcorporaties betalen geen winstbelasting meer en krijgen extra geld.
De huren worden voor de komende vijf jaar bevroren. Ook in de vrije sector worden de maximale huurprijzen beperkt. We schrappen de winstbelasting voor woningcorporaties en geven hen extra financiële steun.
p. 96 van het verkiezingsprogramma van PvdD (pdf) Het puntenstelsel voor huurprijzen geldt voor alle huurwoningen, en het aantal panden dat één particuliere verhuurder mag verhuren wordt beperkt.
Huurwoningen in de vrije sector gaan ook onder het WWS vallen. Het WWS wordt voor alle woningen verplicht.
p. 96 van het verkiezingsprogramma van PvdD (pdf) De hypotheekrenteaftrek blijft alleen voor het deel van de hypotheek tot het NHG-bedrag; voor het deel daarboven verdwijnt de aftrek sneller dan nu.
Hypotheekrenteaftrek blijft mogelijk tot het Nationale Hypotheek Garantie (NHG)-bedrag. De hypotheekrenteaftrek voor bedragen daarboven wordt in een hoger tempo afgeschaft dan nu (0,5% per jaar).
p. 96 van het verkiezingsprogramma van PvdD (pdf)
Waarom
Volgens de partij is de wooncrisis het gevolg van politieke keuzes, zoals de verhuurdersheffing en de liberalisering van de huurmarkt, waardoor beleggers en speculanten ruim baan kregen. Daarnaast bezet de veehouderij volgens de partij veel ruimte en houdt haar stikstofuitstoot de bouw tegen. Daarom wil zij wonen loskoppelen van de markt en grond van de veehouderij gebruiken voor natuur en woningen.
Wonen is een recht, geen verdienmodel. Daarom koppelt de Partij voor de Dieren wonen los van de markt.
Wat het CPB zegt
PvdD deed niet mee aan Keuzes in Kaart 2027-2030, de doorrekening van het CPB. Daarom zijn er voor deze plannen geen CPB-cijfers.
Beweringen nagekeken
Slechts 7% van het Nederlandse grondoppervlak wordt ingenomen door woningen, bijna de helft door de veehouderij.
p. 94 van het verkiezingsprogramma van PvdD (pdf) Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.
Het eerste deel klopt ongeveer: volgens het CBS was in 2022 bijna 400.000 hectare bebouwd, waarvan twee derde woongebied. Dat is zo'n 6 procent van heel Nederland met water en ongeveer 8 procent van het land. Voor het tweede deel vonden we geen bevestiging: landbouw beslaat 54 procent van het land, maar gras en voedergewassen voor het vee samen ongeveer 35 procent (65 procent van de landbouwgrond). Hoeveel van de akkerbouw naar veevoer gaat, staat niet in deze bronnen.
Door de schadelijke stikstofverbindingen die deze sector uitstoot, kan er amper nog gebouwd worden.
p. 93 van het verkiezingsprogramma van PvdD (pdf) Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.
Stikstof is een erkend knelpunt: de rijksbegroting voor 2027 noemt het naast netcongestie en te weinig ambtenaren als probleem bij het bouwen. Maar ‘amper’ past niet bij de cijfers: volgens het CBS kwamen er in 2025 69.000 nieuwbouwwoningen bij, en sinds 2019 zijn dat er elk jaar ongeveer 70.000. Er wordt dus minder gebouwd dan het doel van 100.000 per jaar, maar niet bijna niets.
Met de verhuurdersheffing en de liberalisering van de huurmarkt werden woningzoekenden een nieuw verdienmodel en kregen huisjesmelkers en speculanten vrij baan. Dit heeft de woningcrisis veroorzaakt.
p. 93 van het verkiezingsprogramma van PvdD (pdf) Ons oordeel: Half waarEen deel klopt, maar er ontbreekt belangrijke context. Daardoor ontstaat een verkeerd beeld.
Het CPB schrijft dat de verhuurdersheffing, samen met huurverlagingen en huurbevriezingen, de investeringsruimte van corporaties verkleinde, waardoor er minder woningen bij kwamen. Maar als belangrijkste oorzaak van het tekort noemt het CPB dat het aantal huishoudens sneller groeide dan verwacht en dat het aanbod traag reageert. Dat de liberalisering van de huurmarkt de crisis veroorzaakte, staat niet in die bron; het CPB wijst juist op strengere regels als reden dat beleggers zich terugtrekken.
Kritiek en tegenargumenten
Het CPB schrijft dat het bevriezen van huren onbedoeld leidt tot minder woningbouw. Corporaties lenen op basis van hun huurinkomsten; lagere huren betekenen dat ze minder kunnen bouwen, terwijl de partij juist wil dat 40 procent van de nieuwbouw sociale huur wordt.
Van: CPB
- PlanbureauCPB, Perspectief op de woningmarkt
- PlanbureauCPB, Perspectief op de woningmarkt (corporaties)
De Raad van State waarschuwde bij de Wet betaalbare huur dat strengere huurprijsregels verhuurders kunnen aanzetten tot verkoop van huurwoningen en tot minder nieuwbouw. De partij wil het puntenstelsel voor alle huurwoningen laten gelden.
Van: Raad van State (Afdeling advisering)
Het CPB schrijft dat betaalbare woningen makkelijker en met minder subsidie te bouwen zijn als er kleiner wordt gebouwd en kritisch naar kwaliteitseisen wordt gekeken. De partij stelt juist extra eisen aan alle nieuwbouw, zoals circulair, natuurinclusief en minstens energieneutraal bouwen.
Van: CPB
- PlanbureauCPB, Perspectief op de woningmarkt
Volgens het CPB zijn woningen in de stad duur, waardoor het moeilijk is daar betaalbaar te bouwen; bouwen buiten de stad is goedkoper. De partij wil pas als laatste stap aan de rand van dorpen en steden bouwen.
Van: CPB