ChristenUnie: 3,5 procent van het nationale inkomen naar defensie

Wat beloofde ChristenUnie?

Daarom geven we 3.5% van ons nationale inkomen uit aan defensie en 0.7% aan de allerarmsten wereldwijd.

Uit Opstaan voor het goede. Aanpakken, vereenvoudigen, normeren. Verkiezingsprogramma 2025 (2025), pagina 4 (pagina 3 in de pdf).

Wanneer telt dit als nagekomen?

Nagekomen als de Nederlandse defensie-uitgaven volgens de NAVO-norm minstens 3,5 procent van het bbp zijn. Het programma noemt in de uitwerking 2035 als jaar (p. 36: ‘de NAVO-norm om in 2035 3,5% van ons BBP uit te geven aan defensie’). Zolang het geld voor die groei in de begroting staat maar het percentage nog niet is gehaald, is de status ‘in uitvoering’.

Dit criterium leggen we vast voordat we naar de uitvoering kijken.

Van programma naar uitvoering

1. ProgrammaBeloofdOpstaan voor het goede. Aanpakken, vereenvoudigen, normeren. Verkiezingsprogramma 2025, p. 4
2. AkkoordOvergenomen

   “We schalen de defensie-uitgaven op om de NAVO-norm van 3,5% van het BBP te halen. Om voor de lange termijn continuïteit te garanderen, verankeren we de 3,5%-norm wettelijk.”

   Coalitieakkoord ‘Aan de slag’, p. 31
3. UitvoeringIn uitvoeringGeld gereserveerd, groei naar 3,5 procent in 2035

1. Verwacht: Voorjaarsnota 2027: elk voorjaar gaat het geld voor het volgende jaar van de reservering bij Financiën naar de begroting van Defensie. Wanneer het wetsvoorstel voor de 3,5%-norm komt, is niet bekend., Kabinet en Tweede Kamer (begroting)Een verwachting, geen uitkomst. Bron: Memorie van toelichting begroting Defensie 2027, Kamerstuk 37020 X, nr. 2, p. 9

Wat is er gebeurd?

Het coalitieakkoord heeft hetzelfde doel als de ChristenUnie. Volgens de begroting van Defensie voor 2027 groeien de defensie-uitgaven naar 3,5 procent van het bbp in 2035. In 2027 is dat 2,36 procent, met de militaire steun aan Oekraïne erbij. Het geld tot en met 2031 is overgeheveld naar de begrotingen van Defensie, en de rest staat nog gereserveerd bij Financiën. Ook wil het kabinet de norm in een wet vastleggen.

Staat er geld voor op de begroting?

Begroting Defensie (X) 2027 en Defensiematerieelbegrotingsfonds; bijlage 6.6 ‘Defensie-uitgaven in % bbp (3,5% in 2035)’: € 28,9 miljard aan defensie-uitgaven in 2027 (begroting Defensie en DMF)

Reactie van ChristenUnie

Bronnen

Per bron is nog niet vastgelegd of die de beoordeling direct of indirect onderbouwt.

• VerkiezingsprogrammaChristenUnie, Opstaan voor het goede. Verkiezingsprogramma 2025, p. 4 (ook p. 36, ‘Meer geld, ruimte en materieel voor defensie’) — Primaire bron.
• CoalitieakkoordCoalitieakkoord ‘Aan de slag. Bouwen aan een beter Nederland’ 2026-2030, p. 31 (bijlage bij Kamerstuk 36848, nr. 31) — Primaire bron. (30 januari 2026)
• BegrotingMemorie van toelichting begroting Defensie 2027, Kamerstuk 37020 X, nr. 2, p. 9 en bijlage 6.6 (p. 117) — Primaire bron. (15 september 2026)