Politiek in gewone taal

Wat is erfbelasting, en wie betaalt het?

In het kort

Erfbelasting betaal je over wat je erft van iemand die in Nederland woonde. Hoeveel, hangt af van het bedrag en van wie je was voor degene die overleed: een partner heeft een veel hogere vrijstelling dan een vriend.

Wie betaalt?

Erfbelasting gaat niet over de hele erfenis, maar over wat elke erfgenaam zelf krijgt. Je betaalt het als degene die overleed in Nederland woonde, want waar jij woont, maakt niet uit.

Van je erfdeel gaat eerst een vrijstelling af: een bedrag waarover je niets betaalt. Over wat overblijft, betaal je een percentage. Tot € 158.669 is dat lager dan over het deel erboven. Dit zijn de bedragen voor een overlijden in 2026:

Wie ben je? Vrijstelling Tot € 158.669 Daarboven
Partner € 828.035 10% 20%
Kind € 26.230 10% 20%
Kleinkind € 26.230 18% 36%
Vader of moeder € 62.110 30% 40%
Broer, zus, vriend of iemand anders € 2.769 30% 40%

Voor een kind met een beperking is de vrijstelling € 78.671.

Zo reken je het uit

Erft een kind € 100.000, dan blijft na de vrijstelling € 73.770 over. Daarover betaalt het 10 procent, dus € 7.377.

In een brochure uit 2026 rekent de Belastingdienst een groter voorbeeld door. Een zoon die enig kind is, erft € 2.600.000 en houdt na zijn vrijstelling € 2.573.770 over. Over de eerste € 158.669 betaalt hij 10 procent en over de rest 20 procent, samen € 498.886.

Van 1859 tot nu

Nederland belast erfenissen al lang. De Successiewet van 1859 maakte in 1956 plaats voor de Successiewet 1956, die nog steeds geldt. Op 1 januari 2010 veranderde die wet veel. Het successierecht heette voortaan erfbelasting, en elke groep kreeg twee schijven in plaats van zeven. De tarieven gingen omlaag, terwijl de vrijstelling voor kinderen bijna verdubbelde.

Wie een bedrijf erft en het voortzet, betaalt over een groot deel van de waarde geen belasting. Dat is de bedrijfsopvolgingsregeling. In 2010 was de eerste € 1 miljoen helemaal vrij en van het deel daarboven 83 procent. Sinds 2025 is dat € 1,5 miljoen en 75 procent.

Ook bij schenken veranderde iets. Voor een eigen huis mocht je in 2022 eenmalig € 106.671 belastingvrij krijgen. In 2023 was dat nog € 28.947, en sinds 1 januari 2024 bestaat die vrijstelling niet meer.

Wat het oplevert

De erf- en schenkbelasting bracht in 1995 € 773 miljoen op. In 2025 was dat € 4,1 miljard, volgens een voorlopig cijfer van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In de verwacht het kabinet € 5,3 miljard in 2031. Partners betalen weinig, omdat hun vrijstelling hoog is: in 2019 kregen ze 22 procent van alle erfenissen en betaalden ze 2 procent van de erfbelasting.

Wat verandert er in 2027?

De Tweede Kamer nam het 2027 op 12 november 2026 aan, met 76 stemmen voor en 74 tegen. Het plan bevat een van de Kamerleden Klaver en Dassen. Daardoor groeit de grens tussen de twee schijven van 2027 tot en met 2031 niet mee met de prijzen. De vrijstellingen groeien wel mee. Omdat de grens gelijk blijft, betaal je eerder het hogere tarief. Ook schenken op papier verandert. Betaalt iemand zo’n schenking later echt uit, dan telt dat als schenking, en als erfenis als hij binnen 180 dagen daarna overlijdt.

Dit gaat alleen door als de het Belastingplan aanneemt. De bedragen voor 2027 zijn nog niet bekend.

Waar partijen het over oneens zijn

JA21, FVD en 50PLUS willen de erfbelasting afschaffen. De VVD, BBB en de SGP willen haar niet verhogen. PRO wil “gewone erfenissen” niet belasten en grote erfenissen zwaarder. Ook de SP en de Partij voor de Dieren willen kleine erfenissen vrijstellen en grote zwaarder belasten. D66 wil de erfbelasting “moderner en progressiever” maken. Het kabinet schreef op 12 november 2026 dat het “geen voorstander” is van een hogere erf- en schenkbelasting.

Wat elke partij wil en waarom, staat bij Standpunten uitgelegd: belastingen.

Reken zelf: hoeveel erfbelasting betaal je?

Wie ben je voor degene die overleed?

Vul je eigen deel van de erfenis in: wat jij krijgt, na aftrek van de schulden. Erven jij en je partner allebei, tel jullie delen dan bij elkaar op, want de Belastingdienst rekent jullie samen als één erfgenaam.

Je betaalt € 7.377 erfbelasting over je erfdeel van € 100.000.

Zo reken je het uit, voor een overlijden in 2026
Je deel van de erfenis€ 100.000
Min je vrijstelling als kind− € 26.230
Daarover betaal je belasting€ 73.770
10% over € 73.770€ 7.377
Erfbelasting€ 7.377

We ronden de belasting per schijf naar beneden af op hele euro's, zoals de Belastingdienst in zijn rekenvoorbeelden doet.

De bedragen voor 2027 zijn nog niet bekend. De Tweede Kamer nam het Belastingplan 2027 op 12 november 2026 aan, en de Eerste Kamer moet nog stemmen. Neemt zij het aan, dan groeit de grens tussen de twee schijven van 2027 tot en met 2031 niet mee met de prijzen, terwijl de vrijstellingen wel meegroeien. Daardoor betaal je eerder het hogere tarief.

Wat partijen willen

Vijf partijen noemen in hun verkiezingsprogramma voor de Tweede Kamerverkiezing van 2025 een bedrag, of willen de erfbelasting afschaffen.

  • JA21

    “De erf- en schenkbelasting afschaffen, waardoor de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) niet meer nodig is; over consumptie van vermogensrendement wordt de erfgenaam immers belast.”

    Verkiezingsprogramma JA21, p. 28

    Met dit plan betaal je geen erfbelasting: € 0.

  • FVD

    “We schaffen de meest onrechtvaardige belasting af: de erfbelasting (hier is immers al een heel leven belasting over betaald).”

    Verkiezingsprogramma FVD, p. 37

    Met dit plan betaal je geen erfbelasting: € 0.

  • Partij voor de Dieren

    “Grote erfenissen worden belast als inkomen, we verhogen daarom de erfbelasting. Voor erfenissen tot 30.000 euro blijft een vrijstelling gelden. We trekken de erfbelasting gelijk voor alle erfgenamen ongeacht de familieband”

    Verkiezingsprogramma Partij voor de Dieren, p. 56

    Het programma noemt geen tarief, en zegt niet of de € 30.000 geldt per erfgenaam of per erfenis. Daarom rekenen we dit plan niet door.

  • SP

    “Tachtig procent van de erfenissen voor kinderen zijn kleiner dan honderdduizend euro, wij willen dat je dit bedrag belastingvrij kunt doorgeven aan je kinderen.”

    Verkiezingsprogramma SP, p. 59

    Voor erfenissen van € 100.000 tot € 500.000 wil de SP het tarief van de inkomstenbelasting, en daarboven een hoger tarief. Dat hogere tarief noemt het programma niet, en het gaat alleen over kinderen. Daarom rekenen we dit plan niet door.

  • 50PLUS

    “De schenk- en erfbelasting wordt afgeschaft.”

    Verkiezingsprogramma 50PLUS, p. 8

    Met dit plan betaal je geen erfbelasting: € 0.

De andere partijen, ook de kabinetspartijen D66, de VVD en het CDA, noemen een richting zonder bedragen of schrijven niets over de erfbelasting. Wat ze willen, lees je bij Standpunten uitgelegd: belastingen.

Wat deze rekenhulp niet doet

  • De waarde van de erfenis uitrekenen, zoals die van een huis, of wat je volgens een testament krijgt.
  • Een kindsdeel dat je pas later krijgt bij de wettelijke verdeling, of vruchtgebruik. De waarde daarvan hangt af van rente en leeftijd.
  • De bedrijfsopvolgingsregeling, als je een bedrijf erft. Ook het hulpmiddel van de Belastingdienst rekent daar niet mee; de Belastingdienst raadt dan een adviseur aan.
  • Schenkingen die je eerder van de overledene kreeg, bijvoorbeeld kort voor het overlijden of een schenking op papier.
  • Het buitenland. Voor de Nederlandse erfbelasting telt waar de overledene woonde, niet waar jij woont (Belastingdienst).
  • Een ex-partner en een goed doel (ANBI) hebben eigen regels.

Deze rekenhulp geeft geen advies. Voor je eigen situatie kun je terecht bij het hulpmiddel op belastingdienst.nl of bij een notaris.

Wat je invult, blijft in je browser. We slaan het niet op en sturen het nergens heen. Bronnen: Successiewet 1956, artikelen 24, 25 en 32 (geldend op 1 januari 2026); Belastingdienst, Tarieven erfbelasting 2026; Belastingdienst, Hoeveel vrijstelling heb ik in 2026 voor de erfbelasting?; Belastingdienst, Lijfrente uitkering of pensioenuitkering na overlijden partner; Belastingdienst, Erf- en schenkbelasting en de bedrijfsopvolgingsregeling 2026 (brochure, januari 2026) (voor de afronding); Gewijzigd amendement van de leden Klaver en Dassen, Kamerstuk 37022, nr. 80 (11 november 2026); Eerste Kamer, wetsvoorstel 37.022 Belastingplan 2027; de verkiezingsprogramma's van de partijen.

Moeilijke woorden op deze pagina

Bronnen

Bijgewerkt op

Klopt dit niet?

Zie je een fout? Laat het ons weten. We lezen elke melding en verbeteren fouten openlijk.

Feedback op deze pagina

Zie je een fout of werkt iets niet handig? Laat het ons weten. We lezen elke melding en verbeteren fouten openlijk.

Over deze pagina: