JA21, Veiligheid
JA21: minimumstraffen voor ernstige gewelds- en zedendelicten
Niet in akkoord is een eindstand: de belofte kwam niet in het coalitieakkoord en is ook niet op een andere manier uitgevoerd. We meten aan het verkiezingsprogramma, niet aan het akkoord. Zo beoordelen we
De minimumstraffen die JA21 wil voor ernstige gewelds- en zedendelicten, staan niet in het coalitieakkoord, en er ligt ook geen wetsvoorstel. Bij geweld tegen hulpverleners kiest de minister eerst voor hogere strafeisen van het OM.
- Bijgewerkt op
- 5 primaire bronnen
- Reactie JA21: gevraagd op 13 november 2026, nog geen antwoord
- Wie betaalt ons
Kernbelofte: Opening van het hoofdstuk ‘Justitie en Veiligheid’, p. 16: tussen de hoofdstuktitel en de eerste tussenkop (‘Pal achter onze politie, in voor- en tegenspoed’), in de lopende tekst (‘het strenger straffen van zware criminelen’) en in het lijstje ‘JA21 wil:’ (‘Zware criminelen strenger straffen.’). Nr. 2 van de eerste tien toetsbare beloftes volgens de verruimde kernregel van 7 november 2026. Het citaat komt uit de uitwerking op p. 17 (‘Straffen: belang van de samenleving centraal stellen’). Wat is een kernbelofte?
Wat beloofde JA21?
De invoering van minimumstraffen voor ernstige gewelds- en zedendelicten en geen terugkeer van veroordeelde gewelds- en zedendelinquenten in hun oude wijk na detentie.
Uit De Juiste Aanpak voor Nederland. JA21 Verkiezingsprogramma 2025 (2025), pagina 17 (pagina 17 in de pdf).
Wanneer telt dit als nagekomen?
Nagekomen als in deze kabinetsperiode een wet van kracht is die minimumstraffen invoert voor ernstige gewelds- en zedendelicten: een wettelijke ondergrens voor de straf die de rechter oplegt. Gelden minimumstraffen maar voor een klein deel van die delicten (bijvoorbeeld alleen geweld tegen hulpverleners), dan is de belofte deels nagekomen. Het tweede deel van het citaat (geen terugkeer naar de oude wijk na detentie) is een aparte maatregel en telt hier niet mee.
Dit criterium leggen we vast voordat we naar de uitvoering kijken.
Van programma naar uitvoering
- ProgrammaBeloofdDe Juiste Aanpak voor Nederland. JA21 Verkiezingsprogramma 2025, p. 17
- AkkoordNiet in het akkoord (oppositie)
- UitvoeringNiet in akkoord
Wat is er gebeurd?
Minimumstraffen (straffen die de rechter minstens moet geven) staan niet in het coalitieakkoord ‘Aan de slag’. Wel verhoogt het akkoord de strafmaat voor zware cyberdelicten (p. 12). Een motie van de Kamerleden Schilder en Coenradie (JA21) om wetgeving voor minimumstraffen te maken, haalde op 4 februari 2026 geen meerderheid. De minister van Justitie en Veiligheid schreef op 8 juni 2026 dat geen van de instanties waarmee hij sprak in het algemeen voor minimumstraffen is. Voor geweld tegen hulpverleners zet hij eerst in op een nieuwe richtlijn van het OM met hogere strafeisen, schreef hij op 30 september 2026. Na ongeveer drie jaar wil hij bekijken of de straffen daardoor omhooggaan. Zo niet, dan ‘liggen minimumstraffen voor mij nadrukkelijk op tafel’.
Hoe stemde de Kamer?
Motie van de leden Schilder en Coenradie over minimumstraffen voor delicten waarop een gevangenisstraf van tien jaar of meer staat (motie, 36800-VI-125, )
Verworpen. Voor: JA21, PVV, FVD, 50PLUS, Groep Markuszower, BBB. Tegen: D66, VVD, GroenLinks-PvdA, CDA, DENK, SGP, ChristenUnie, SP, PvdD, Volt.
JA21 stemde voor.
Toelichting: De motie vraagt wetgeving voor minimumstraffen bij misdrijven waarop tien jaar cel of meer staat. Dat is een andere groep delicten dan ernstige gewelds- en zedendelicten.
Reactie van JA21
Gevraagd op , nog geen reactie ontvangen.
Bronnen
Per bron is nog niet vastgelegd of die de beoordeling direct of indirect onderbouwt.
- VerkiezingsprogrammaJA21, De Juiste Aanpak voor Nederland. Verkiezingsprogramma 2025, p. 17 (hoofdpunt ‘Zware criminelen strenger straffen.’ op p. 16) — Primaire bron.
- CoalitieakkoordCoalitieakkoord ‘Aan de slag. Bouwen aan een beter Nederland’ 2026-2030, p. 12 (bijlage bij Kamerstuk 36848, nr. 31) — Primaire bron.
- MotieMotie-Schilder/Coenradie over minimumstraffen voor delicten waarop een gevangenisstraf van tien jaar of meer staat, Kamerstuk 36800-VI, nr. 125 — Primaire bron.
- KamerbriefBrief van de minister van Justitie en Veiligheid: gesprekken over minimumstraffen en uitkomst onderzoek strafverzwaring, Kamerstuk 29279, nr. 1038 — Primaire bron.
Nog 2 bronnen
- KamerstukAntwoord van de minister van Justitie en Veiligheid op vragen van het lid Coenradie over gesprekken over minimumstraffen, Aanhangsel Handelingen II 2025/26, nr. 2818 — Primaire bron.
- KamerbriefBrief van de minister van Justitie en Veiligheid: strafrechtelijke aanpak Veilig Publieke Taak, waaronder de herziene Eenduidige Landelijke Afspraken, Kamerstuk 28684, nr. 866 — Primaire bron.
Verder lezen
Geschiedenis van deze beoordeling (2 wijzigingen)
| Datum | Status | Onderbouwing |
|---|---|---|
| In onderzoek → Niet in akkoord | Coalitieakkoord ‘Aan de slag’ (geen minimumstraffen); motie-Schilder/Coenradie verworpen (Kamerstuk 36800-VI, nr. 125); Kamerstuk 28684, nr. 866 (minister kiest voor geweld tegen hulpverleners eerst voor een OM-richtlijn) | |
| Eerste beoordeling: In onderzoek | Verkiezingsprogramma JA21 2025, p. 17 (citaat letterlijk uit de tekstlaag van de pdf); Kamerstuk 29279, nr. 1038; Aanhangsel Handelingen II 2025/26, nr. 2818 |
Volg dit per e-mail
Klopt dit niet?
Deze status insluiten op een andere site
Plaats dit in een artikel. De kaart toont de actuele status en linkt door naar de bronnen op deze pagina.
<iframe src="https://beloftewijzer.nl/embed/beloftes/ja21-minimumstraffen/" width="360" height="240" style="border:0" loading="lazy" title="Beloftewijzer: De minimumstraffen die JA21 wil voor ernstige gewelds- en zedendelicten, staan niet in het coalitieakkoord, en er ligt ook geen wetsvoorstel. Bij geweld tegen hulpverleners kiest de minister eerst voor hogere strafeisen van het OM."></iframe>