JA21: meer oefenterreinen in Nederland voor de krijgsmacht

Wat beloofde JA21?

Ook vergroten we het aantal oefenterreinen in Nederland om de geoefendheid van onze eenheden veilig en effectief op peil te houden.

Uit De Juiste Aanpak voor Nederland. JA21 Verkiezingsprogramma 2025 (2025), pagina 55 (pagina 55 in de pdf).

Wanneer telt dit als nagekomen?

Nagekomen als in deze kabinetsperiode het aantal oefenterreinen van Defensie in Nederland groter is dan bij de start van het kabinet: minstens één nieuw oefenterrein is in gebruik genomen. Deels als nieuwe oefenterreinen wel definitief zijn aangewezen of verworven maar aan het eind van de kabinetsperiode nog niet in gebruik zijn, of als alleen bestaande oefenterreinen groter worden.

Dit criterium leggen we vast voordat we naar de uitvoering kijken.

Van programma naar uitvoering

1. ProgrammaBeloofdDe Juiste Aanpak voor Nederland. JA21 Verkiezingsprogramma 2025, p. 55
2. AkkoordAangepast

   “Defensie heeft ruimte nodig om personeel te kunnen huisvesten en om te kunnen oefenen. Hiervoor voeren we zo snel mogelijk de Wet op de Defensiegereedheid in.”

   Coalitieakkoord ‘Aan de slag’, p. 31
3. UitvoeringIn uitvoering

1. Verwacht: Roadmaps met de vervolgstappen voor de realisatie van de projecten uit het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie, eind 2026, Staatssecretaris van Defensie, daarna Tweede KamerEen verwachting, geen uitkomst. Bron: Brief van de staatssecretaris van Defensie over de Eerste Wijziging NPRD, 16 oktober 2026 (Kamerstuk 36975, nr. 8)

Wat is er gebeurd?

Het coalitieakkoord ‘Aan de slag’ zegt dat Defensie ruimte nodig heeft om te oefenen, maar noemt geen aantal oefenterreinen (p. 31). Het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (19 december 2025, gewijzigd op 16 oktober 2026) vergroot onder meer de oefenterreinen De Haar, Oirschotse Heide en Weerterheide. Ook wijst het Zeewolde aan voor een nieuwe kazerne, met ruimte voor een nieuw oefenterrein. Het kabinet heeft het geld daarvoor in de begroting van Defensie voor 2026 opgenomen. Een nieuw terrein om met explosieven te oefenen kreeg geen plek.

Hoe stemde de Kamer?

• Motie van het lid Peter de Groot c.s. over het aanwijzen van een grootschalig droneoefenterrein (motie, 36592-78, 21 april 2026)

  Aangenomen. Voor: JA21, 50PLUS, Keijzer, Volt, BBB, PVV, Groep Markuszower, D66, GroenLinks-PvdA, VVD, FVD, SGP, ChristenUnie, CDA. Tegen: SP, DENK, PvdD.

  JA21 stemde voor.

  Toelichting: De motie vraagt een groot oefenterrein voor drones te zoeken en aan te wijzen. Dat gaat over één soort terrein, niet over meer oefenterreinen in het algemeen.

Staat er geld voor op de begroting?

Defensiematerieelbegrotingsfonds, eerste suppletoire begroting 2026 (Kamerstuk 36915 K, nr. 2, p. 19), project ‘Nationaal Programma Ruimte voor Defensie’: € 244,1 miljoen extra in de voorbereidingsfase, waarvan € 146,6 miljoen voor grondaankopen; volgens het kabinet is in totaal € 8,2 miljard voor 2026-2040 ingepast

Reactie van JA21

Bronnen

Per bron is nog niet vastgelegd of die de beoordeling direct of indirect onderbouwt.

• VerkiezingsprogrammaJA21, De Juiste Aanpak voor Nederland. Verkiezingsprogramma 2025, p. 55 — Primaire bron.
• CoalitieakkoordCoalitieakkoord ‘Aan de slag. Bouwen aan een beter Nederland’ 2026-2030, p. 31 (bijlage bij Kamerstuk 36848, nr. 31) — Primaire bron. (30 januari 2026)
• KamerbriefBrief van de staatssecretaris van Defensie: Definitief Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD), Kamerstuk 36592, nr. 55 — Primaire bron. (19 december 2025)
• KamerbriefBrief van de staatssecretaris van Defensie: Eerste Wijziging Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD), Kamerstuk 36975, nr. 8 — Primaire bron. (16 oktober 2026)