PRO: de overheid gaat actief grond opkopen voor woningbouw

Wat beloofde PRO?

Daarom gaan we actief grond opkopen zodat grond weer in publieke handen komt, moeten de intensieve veehouderij en verloederde bedrijventerreinen plaatsmaken voor woningen en komt er een bouwstimulans zodat grondeigenaren sneller gaan bouwen.

Uit Een nieuwe start voor Nederland. Verkiezingsprogramma GroenLinks-PvdA 2025 (2025), pagina 18 (pagina 18 in de pdf).

Wanneer telt dit als nagekomen?

Nagekomen als het Rijk geld beschikbaar stelt waarmee de overheid actief grond opkoopt voor de bouw van woningen, en die regeling werkt (er wordt grond mee gekocht). Het programma noemt daarvoor op p. 44-45 een Rijksgrondbank met financiering van het Rijk en een eerste recht van koop. Het gaat om het eerste deel van de zin; de bouwstimulans staat in glpvda-bouwstimulans.

Dit criterium leggen we vast voordat we naar de uitvoering kijken.

Van programma naar uitvoering

1. ProgrammaBeloofdEen nieuwe start voor Nederland. Verkiezingsprogramma GroenLinks-PvdA 2025, p. 18
2. AkkoordAangepast

   “Gemeenten krijgen meer mogelijkheden om actief grondbeleid te voeren en grond tegen redelijke prijzen aan te kopen, onder andere via een sterker en actiever (toepassen van) voorkeursrecht, een grondfaciliteit voor de financiering van aankoop.”

   Coalitieakkoord ‘Aan de slag’, p. 19
3. UitvoeringIn uitvoering€ 480 miljoen voor een regeling voor gemeenten, start begin 2027

1. Verwacht: start van de Regeling grondverwerving voor woningbouw, begin 2027; besluit over een Rijksgrondbank in het tweede kwartaal van 2027, Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke OrdeningEen verwachting, geen uitkomst. Bron: Brief van de minister van VRO, ‘Voortgang en maatregelen modernisering grondbeleid – beter dekken van publieke kosten gebiedsontwikkelingen’, 26 oktober 2026 (TK-document 2026D53017); Actieplan Versnelling Woningbouw, actie 10 (bijlage bij Kamerstuk 32847, nr. 1504)

Waarom pakte het anders uit?

Wat is er gebeurd?

Het coalitieakkoord geeft gemeenten meer mogelijkheden om grond te kopen, onder meer met een grondfaciliteit. Een Rijksgrondbank voor woningbouw staat er niet in. In de begroting voor 2027 staat in totaal € 480 miljoen voor de Regeling grondverwerving voor woningbouw. Daarvan is € 100 miljoen per jaar bedoeld voor 2027, 2028 en 2029. Met die regeling doet het Rijk mee in de financiering en het risico van gemeenten die grond kopen voor woningbouw. Volgens de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening werkt de regeling begin 2027; over een Rijksgrondbank wil zij in het tweede kwartaal van 2027 beslissen.

Staat er geld voor op de begroting?

Begroting Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening 2027 (Kamerstuk 37020-XXII, nr. 2), artikel 1, grondfaciliteit (grondbeleid), p. 49; mutatie 56 ‘Grondbeleid’, p. 28-29: € 480 mln. in totaal, waarvan € 100 mln. per jaar in 2027 tot en met 2029

Reactie van PRO

Bronnen

Per bron is nog niet vastgelegd of die de beoordeling direct of indirect onderbouwt.

• VerkiezingsprogrammaGroenLinks-PvdA, Een nieuwe start voor Nederland. Verkiezingsprogramma 2025, p. 18 (uitgewerkt op p. 44-45) — Primaire bron.
• CoalitieakkoordCoalitieakkoord ‘Aan de slag. Bouwen aan een beter Nederland’ 2026-2030, p. 19 (bijlage bij Kamerstuk 36848, nr. 31) — Primaire bron. (30 januari 2026)
• KamerbriefBrief van de minister van VRO over het Actieplan Versnelling Woningbouw, Kamerstuk 32847, nr. 1504; bijlage (TK-document 2026D44724), actie 10 en de tabel met middelen (‘Actief grondbeleid’, totaal € 480 miljoen) — Primaire bron. (21 september 2026)
• BegrotingMemorie van toelichting begroting Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening 2027, Kamerstuk 37020-XXII, nr. 2, p. 18 (grondbeleid), p. 28-29 (mutatie 56) en p. 49 (grondfaciliteit) — Primaire bron. (15 september 2026)
• KamerbriefBrief van de minister van VRO, ‘Voortgang en maatregelen modernisering grondbeleid – beter dekken van publieke kosten gebiedsontwikkelingen’ (TK-document 2026D53017) — Primaire bron. (26 oktober 2026)