Hoe kom je van verkiezingen tot een kabinet?

In het kort

Na de verkiezingen zoeken partijen uit wie met wie wil regeren. Dat heet de formatie: de partijen maken samen afspraken in een coalitieakkoord en zoeken daarna ministers.

Schema: Van verkiezingen tot kabinet

VerkiezingenJe kiest de 150 leden van de Tweede Kamer.
Een verkenner praat met alle partijenEn adviseert welke partijen kunnen gaan samenwerken.
De Tweede Kamer wijst informateurs aanZij onderzoeken welke kan. De partijen onderhandelen over hun plannen.
Een De afspraken van de partijen die samen gaan regeren.
De formateur zoekt ministers en staatssecretarissenMeestal wordt de formateur de minister-president.
De Koning beëdigt het nieuwe Daarna legt het kabinet zijn plannen uit aan de Tweede Kamer.

Waarom is er een formatie?

De heeft 150 zetels. Een kabinet wil graag steun van 76 of meer Kamerleden. Dan heeft het een meerderheid. Partijen zoeken daarom samenwerking in een . Dat zoeken heet de .

Sinds 2012 beslist de Tweede Kamer zelf wie de formatie leidt. Daarvoor deed de Koning dat.

De stappen

Verkiezingen. Je kiest een nieuwe Tweede Kamer.
De verkenner. De fractievoorzitters wijzen een verkenner aan. Die praat met alle fractievoorzitters. Zo onderzoekt de verkenner welke samen een coalitie kunnen vormen.
De informateur. De Kamer benoemt een informateur. Die leidt de gesprekken over de inhoud. De partijen schrijven hun afspraken op in een .
De formateur. De Kamer benoemt een formateur. Meestal is dat de nieuwe minister-president. De formateur verdeelt de ministeries en zoekt ministers en staatssecretarissen.
Het nieuwe kabinet. De Koning benoemt en beëdigt de ministers en staatssecretarissen. Daarna legt het zijn plannen uit aan de Kamer, in de regeringsverklaring.

Een formatie heeft geen vaste duur. Zolang er geen nieuw kabinet is, regeert het oude kabinet door. Dat kabinet is dan . Het handelt alleen lopende zaken af.

Geen meerderheid: een minderheidskabinet

Soms hebben de coalitiepartijen samen minder dan 76 zetels. Dan heet het een minderheidskabinet. Zo’n kabinet heeft voor zijn plannen steun nodig van partijen buiten de coalitie. Soms beloven andere partijen vooraf hun steun. Dat heet gedoogsteun.

Een voorbeeld: de formatie van 2025 en 2026

Het kabinet-Schoof viel op 3 juni 2025. Daarna kwamen er nieuwe verkiezingen.

29 oktober 2025: verkiezingen voor de Tweede Kamer.
4 november 2025: Wouter Koolmees wordt verkenner.
13 november 2025: Hans Wijers en Sybrand Buma worden informateur. Een dag later stopt Wijers. Buma gaat alleen verder.
10 december 2025: Rianne Letschert wordt de nieuwe informateur.
30 januari 2026: D66, VVD en CDA presenteren hun coalitieakkoord ‘Aan de slag’. Letschert stelt een minderheidskabinet van deze partijen voor.
3 februari 2026: de Kamer benoemt D66-leider Rob Jetten tot formateur.
23 februari 2026: de Koning beëdigt het kabinet-Jetten.

De formatie duurde 117 dagen. D66, VVD en CDA hebben samen 66 van de 150 zetels. Het kabinet-Jetten is dus een minderheidskabinet. Voor een meerderheid heeft het stemmen nodig van partijen uit de .

Wat betekent dit voor beloftes?

In de formatie moeten partijen keuzes maken. Wat de ene partij wil, wil de andere soms niet. Daarom staat niet elke belofte uit een verkiezingsprogramma in het coalitieakkoord. Soms staat er een afgezwakte versie in. Beloftewijzer beoordeelt een belofte altijd tegen de tekst van het programma. Sneuvelde een belofte in de formatie? Dan zie je dat bij de reden.

Moeilijke woorden op deze pagina

Bronnen

Bijgewerkt op 1 november 2026